Sahih al-Bukhari, xadiiska 112
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Abu Hurayra
- 1Abu Nu'aym al‑Fadl ibn Dukaynwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ
- 2Shaybanشَيْبَانُ
- 3Yahyaيَحْيَى
- 4Abu Salamaأَبِي سَلَمَةَ
- 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ خُزَاعَةَ، قَتَلُوا رَجُلاً مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ، فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ، فَخَطَبَ فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ ـ أَوِ الْفِيلَ شَكَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ـ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْمُؤْمِنِينَ، أَلاَ وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلاَ تَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي أَلاَ وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، أَلاَ وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ، لاَ يُخْتَلَى شَوْكُهَا، وَلاَ يُعْضَدُ شَجَرُهَا، وَلاَ تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلاَّ لِمُنْشِدٍ، فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ، وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ ". فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ " اكْتُبُوا لأَبِي فُلاَنٍ ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلاَّ الإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِلاَّ الإِذْخِرَ، إِلاَّ الإِذْخِرَ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ. فَقِيلَ لأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَىُّ شَىْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ.
Abu Hurayra waxa uu wariyey: Sanadkii Fatax Makkah, qabiilka Khuzacah waxa ay dileen nin ka tirsan Banu Layth iyagoo u aargudaya nin iyaga ka mid ah oo la dilay. Arrintaas ayaa Nabi Muxammad ﷺ loo sheegay, markaasuu fuulay rakaabkiisii wuxuuna khudbeeyey isagoo leh:
"Ilaahay waxa uu Makkah ka xannibay dagaalka — ama maroodiga (Abu Cabdillaahi shaki ayaa galay erayga) — wuxuuna ku sallatay Rasuulkiisa ﷺ iyo Mu’miniinta. Ogaada! Makkah cidna hortay uma bannaanayn, cidna dabaday uma bannaanaan doonto. Aniga oo keliya ayaa saacad maalintaa ah loo bannaaneeyey. Ogaada! Hadda waa Xaram; ma bannaana in la gooyo qodxanteeda, mana bannaana in la jaro geedaheeda, mana bannaana in la qaado waxa dhaca mooyee qof raadinaya milkiilaha. Ruuxii la dilo, ehelkiisu waxay xaq u leeyihiin laba midkood: in diyada la qaato ama in la qisaaso." Markaasaa nin reer Yaman ah yimid oo yiri: "Ii qor, Rasuulallaah ﷺ." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "U qora Abu Fulan." Nin Quraysh ah ayaa yiri: "Idhkhir mooyee, Rasuulallaah ﷺ, waayo guryaha iyo qabuuraheenna ayaannu u isticmaalnaa." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Idhkhir mooyee, Idhkhir mooyee." Abu Cabdillaahi wuxuu yiri: Erayga 'yuqaadu' waxaa lagu akhriyaa Qaaf. Markii la weydiiyey waxa loo qoray ninkaas, wuxuu yiri: Khudbadaan oo dhan ayaa loo qoray.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu xaqiijiyey xurmada Maka, wuxuuna amray in khudbaddiisa la qoro.
Sannadkii Furashadii Maka, Khuzāʿah waxay dileen nin ka tirsanaa Banu Layth iyagoo uga aargoosanaya qof ka tirsanaa qabiilkooda. Markaas ayuu Nabigu ﷺ jeediyey khudbad ku saabsan xurmada Maka, wuxuuna amray in la qoro markii nin reer Yaman ahi codsaday.
Mag dhaqaale ah oo la siiyo ehelka qof la dilay.
Xukun waafaqsan sharciga oo dambiilaha loogu ciqaabo dilka dhibbanaha, iyadoo la raacayo xeerarka.
Shay qof meel dadweyne ka helo, waana in la shaaciyaa si milkiiluhu dib ugu helo.
Culimadu waxay tan ka fahmeen in Maka leedahay xurmada gaarka ah ee goob barakaysan: dhirteeda iyo geedaheeda lama dhaawici karo, shayga la helayna waa in la shaaciyaa. Ka-reebitaanka cawska idhkhir wuxuu muujinayaa in baahi wax-ku-ool ah oo cad lagu tixgelin karo xeerarka. Werintani sidoo kale waxay muujinaysaa muhiimadda ay leedahay in aqoonta la qoro si loo ilaaliyo. Dilka ula kaca ah, magta ama qisaastu waxay ka mid yihiin xuquuqda ehelka dhibbanaha, balse fulintoodu waxay ku xiran tahay xeerarka iyo awoodda sharciga Islaamka, mana bannaana in qofku iskiis u aargoosto.
- Aqoonta muhiimka ah si taxaddar leh u qor oo si lagu kalsoonaan karo u gudbi, si dadka kale uga faa'iidaystaan.
- Ixtiraam xurmada Maka, kana fogow waxyeellaynta dabeecadda iyo hantida ku dhex taal xaramka.
- Khilaafaadka la xiriira dilka ha lagu xalliyo habraacyo caddaalad ah; ha samayn aargoosi adiga kuu gaar ah.
Werintani waxay sidoo kale ka hadlaysaa gudbinta aqoonta, waxayna sheegaysaa in Abuu Hureyrah uu xafiday oo gudbiyey axaadiis badan oo Nabiga ﷺ laga weriyey.
Sahih al-Bukhari · #111 (Sahih)Cali wuxuu ka hadlayaa wixii uu ka qoray Nabiga ﷺ; werintan oo lala akhriyo waxay xoojinaysaa in qorista aqoontu tahay hab la aqoonsan yahay oo lagu ilaaliyo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.