Sahih al-Bukhari, xadiiska 1287
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمَكَّةَ وَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا، وَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا ـ أَوْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا. ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ، فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ كَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ، ثُمَّ حَدَّثَ قَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ، إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ سَمُرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ، فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي. فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. فَلَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهُ، وَاصَاحِبَاهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ عُمَرَ، وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ. وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". وَقَالَتْ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ {وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى. قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ شَيْئًا.
Waxaa nooga warramay Cabdaan, waxaa nooga warramay Cabdullaahi, waxaa noo sheegay Ibnu Jurayj, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Cabdullaahi bin Cubaydillaahi bin Abii Mulaykah, wuxuu yiri: Gabadh ka mid ah gabdhaha Cusmaan — raḍiya Allāhu canhu — ayaa ku geeriyootay Makka, waanan u tagnay inaan ka qaybgalno jinaasadeeda. Waxaa joogay Ibnu Cumar iyo Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu canhum — aniguna waxaan fadhiyey dhexdooda (ama wuxuu yiri: waxaan fadhiistay dhinaca midkood). Kadibna waxaa yimid kii kale oo fadhiistay dhinacayga. Markaasaa Cabdullaahi bin Camr — raḍiya Allāhu canhumaa — wuxuu ku yiri Camr bin Cusmaan: 'Miyaadan ka reebin oohinta? Waayo Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri:
"Maydka waxaa lagu cadaabaa oohinta ehelkiisa."' Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu canhumaa — wuxuu yiri: 'Cumar — raḍiya Allāhu canhu — hore ayuu waxaas oo kale u dhihi jiray.' Kadibna wuxuu sheegay xadiiskan: 'Waxaan la socday Cumar — raḍiya Allāhu canhu — safar aan ka soo baxnay Makka ilaa aan gaarnay Baydaa. Halkaas wuxuu ku arkay rakaab hoos fadhiya geed Samurah ah. Wuxuu igu yiri: "Tag oo eeg rakaabkaas waa kuma." Waan tagay oo waxaan arkay Suheyb oo ka mid ah. Waan u sheegay, markaasuu wuxuu yiri: "U yeer." Waan ku laabtay Suheyb oo waxaan ku iri: 'Safar oo raac Amiirka Mu’miniinta.' Markii Cumar la dhaawacay, Suheyb ayaa soo galay isagoo ooyaya leh: 'Walaalkayow! Saaxiibkayow!' Cumar — raḍiya Allāhu canhu — wuxuu yiri: 'Suheybow, ma anigaad ii ooyaysaa iyadoo Rasuulka Allaah ﷺ yiri: "Maydka waxaa lagu cadaabaa qaar ka mid ah oohinta ehelkiisa"?' Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu canhumaa — wuxuu yiri: 'Markii Cumar — raḍiya Allāhu canhu — geeriyooday, arrintan waxaan u sheegay Caasha — raḍiya Allāhu canhaa — waxayna tiri: "Allaah ha u naxariisto Cumar. Wallaahi, Rasuulka Allaah ﷺ ma uusan dhihin mu’minka waxaa lagu cadaabaa oohinta ehelkiisa, ee Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: 'Allaah wuxuu u kordhiyaa gaalka cadaabka oohinta ehelkiisa darteed.' Waxayna tiri: 'Waxaa idiinku filan Qur’aanka: {Naftuna naf kale danbiga uma qaado}.' Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu canhumaa — wuxuu yiri markaas: 'Allaah kaliya ayaa hasiiya oo oohiya.' Ibnu Abii Mulaykah wuxuu yiri: 'Wallaahi, Ibnu Cumar — raḍiya Allāhu canhumaa — waxba ma uusan dhihin kadib.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Werintani waxay ka hadlaysaa oohinta qof dhintay iyo fasiraaddeeda.
Werintani waxay xusaysaa aaska Maka loogu sameeyay gabadhii Cusmaan, waxayna sharraxaysaa kala duwanaanshaha fasiraadeed ee Ibn Cumar iyo Caa’isha ee ku saabsan oohinta qof dhintay.
Meel ku taalla jidka u dhexeeya Maka iyo Madiina.
Geed ay safaryahannadu sheekada ku xusan hoostiisa ku nastaan.
Mabda’ Qur’aani ah: qof kastaa wuxuu mas’uul ka yahay camalkiisa.
Culimadu waxay werintan ka wada hadlaan sixitaanka Caa’isha iyo aayadaha Qur’aanka ee ka hadlaya mas’uuliyadda qofeed. Waxay kala saaraan ilmada iyo murugada caadiga ah iyo baroordiiq mamnuuc ah, sida qaylo-dhaanta iyo baroorta. Qofka dhintay laguma eedeeyo dembi uu qof kale galay; digniinta waxaa loo fasiray inay khusayso qofka gaalka ah ama baroordiiq uu qofka dhintay noloshiisa ku amray ama ku dhiirrigeliyay. Mad-habyada fiqiga ee Sunnigu waxay oggol yihiin ilmada dabiiciga ah, waxayna mamnuucaan baroordiiqda qaylada leh.
- U tacsiyeey oo u naxariiso ehelka dhintay, una oggolow ilmada caadiga ah, balse ka fogow qaylo-dhaanta iyo baroorta.
- Is barbar dhig werinnada, talo ka raadso culimo aqoon leh marka qoraalladu marka hore u muuqdaan kuwo is khilaafsan.
- Qofna ha saarin dembiga qof kale; qof kastaa wuxuu mas’uul ka yahay camalkiisa.
Qaybtan isla sheekada ka mid ahi waxay sidoo kale ka hadlaysaa hadalka Cumar, oohinta Suhayb iyo sixitaanka Caa’isha.
Sahih al-Bukhari · #1288 (Sahih)Werintan ku xigta waxay ka hadlaysaa isla mawduuca oohinta qof dhintay, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka macnaha guud ee doodda.
Sahih al-Bukhari · #1289 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay soo bandhigaysaa fasiraadda Caa’isha ee oohinta dadka dhintay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.