Sahih al-Bukhari, xadiiska 1338
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، قَالَ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعَبْدُ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ، وَتُوُلِّيَ وَذَهَبَ أَصْحَابُهُ حَتَّى إِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ، أَتَاهُ مَلَكَانِ فَأَقْعَدَاهُ فَيَقُولاَنِ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ. فَيُقَالُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ، أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنَ الْجَنَّةِ ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا ـ وَأَمَّا الْكَافِرُ ـ أَوِ الْمُنَافِقُ ـ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ. فَيُقَالُ لاَ دَرَيْتَ وَلاَ تَلَيْتَ. ثُمَّ يُضْرَبُ بِمِطْرَقَةٍ مِنْ حَدِيدٍ ضَرْبَةً بَيْنَ أُذُنَيْهِ، فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ إِلاَّ الثَّقَلَيْنِ ".
Waxaa nooga warramay Cayyaash, waxaa nooga warramay Cabdul-Acla, waxaa nooga warray Saciid, wuxuuna yiri Khaliifah: Waxaa nooga warramay Ibnu Surayc, waxaa nooga warramay Saciid, oo ka weriyey Qataadah, oo ka weriyey Anas — raalli ha ka ahaado Allaah — oo ka weriyey Nabiga ﷺ inuu yiri:
"Marka addoonka la dhigo qabrigiisa, oo ay asxaabtiisu ka tagaan ilaa uu maqlo codka kabahooda, waxaa u imanaya laba malag oo fariisinaya, waxayna ku leeyihiin: 'Maxaad ka dhihi jirtay ninkan Muxammad ah ﷺ?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Waxaan markhaati ka ahay inuu yahay addoonkii Allaah iyo Rasuulkiisa.' Markaas baa lagu dhihi doonaa: 'Eeg meeshaada Naarta, Allaah wuxuu kuugu beddelay meel Jannada ah.' Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Wuxuu arki doonaa labadoodaba.' Laakiin gaalka ama munaafiqqa wuxuu dhihi doonaa: 'Ma aqaan, waxaan ku celin jiray wixii dadku dhihi jireen.' Waxaa lagu dhihi doonaa: 'Ma aadan aqoon mana aadan raacin hanuunka.' Kadib waxaa lagu dhufan doonaa dubbe bir ah labadiisa dhegood dhexdooda, wuxuuna qaylin doonaa qaylo uu maqlo wax kasta oo u dhow marka laga reebo insiga iyo jinniga."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Su’aalaha qabrigu waxay muujiyaan sida qofku u rumaysnaa una camal falay.
Malaa’igta qofka dhintay ku su’aasha qabriga.
Xadiisku wuxuu sheegayaa in qofka dhintay la tuso labada meelood ee uu ku dambayn karo.
Canaan loo jeedinayo qofka aan runta garan oo aan hanuunka qaadan.
Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in su’aalaha qabrigu dhab ahaan dhacaan, qofka dhintayna uu ka jawaabo. Jawaabta saxda ahi ma aha weedh la iska soo xigtay: mu’minku si daacad ah ayuu u qirayaa in Muxammad ﷺ yahay addoonka Alle iyo Rasuulkiisa. Qoraalku wuxuu xusayaa mu’minka iyo gaalka ama munaafiqa; mana siinayo sal lagu xukumo aayaha qof gaar ah oo dhintay.
- Baro shahaadada iimaanka adigoo fahmaya, si daacad ahna ugu dhaqmo, hana ku ekaan ku celcelinta erayada.
- Iimaankaaga xooji adigoo baranaya hanuunka Nebiga ﷺ kuna raacaya doorashooyinkaaga maalinlaha ah.
- Aakhiro xusuusnow, adigoon xukumin aayaha ugu dambeeya ee qof gaar ah oo dhintay.
Macnaha xadiiskani leeyahay laga bilaabo qofka gudihiisa ilaa bulshada — taabo goob si aad u furto.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.