Hordhac · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1354

Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Hordhac
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abdanwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدَانُ
  2. 2Abdullahعَبْدُ اللَّهِ
  3. 3Yunusيُونُسَ
  4. 4Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  5. 5Salim ibn Abdullahسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  6. 6Ibn Umarابْنَ عُمَرَ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ ‏"‏ تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَفَضَهُ وَقَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ مَاذَا تَرَى ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ‏"‏ ثُمَّ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ إِلَى النَّخْلِ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ وَهُوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ ابْنُ صَيَّادٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ، يَعْنِي فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ أَوْ زَمْرَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ يَا صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُ ابْنِ صَيَّادٍ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ شُعَيْبٌ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَصَهُ رَمْرَمَةٌ، أَوْ زَمْزَمَةٌ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَعُقَيْلٌ رَمْرَمَةٌ‏.‏ وَقَالَ مَعْمَرٌ رَمْزَةٌ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cabdaan, waxaa noo sheegay Cabdullaahi, oo ka weriyey Yuunus, oo ka weriyey Al-Suhri, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Saalim binu Cabdullaahi in Ibnu Cumar — raḍiya Allāhu canhumā — uu u sheegay in Cumar uu la baxay Nabiga ﷺ isaga iyo koox dad ah oo ay u tageen Ibnu Sayyaad, ilaa ay ka heleen isagoo la ciyaaraya wiilasha agta buuraha Bani Mugaala. Ibnu Sayyaad xilligaas wuxuu ku dhowaa qaangaarnimo, mana uusan dareemin ilaa uu Nabigu ﷺ gacanta ku dhuftay oo ku yiri:

"Ma markhaati ka tahay inaan ahay Rasuulkii Alle?" Ibnu Sayyaad wuu eegay wuxuuna yiri: "Waxaan markhaati ka ahay inaad tahay Rasuulka Ummiyiinta (dadka aan wax qorin waxna akhrin)." Kadib Ibnu Sayyaad wuxuu weydiiyey Nabiga ﷺ: "Adigu ma markhaati ka tahay inaan ahay Rasuulkii Alle?" Nabigu ﷺ wuu diiday wuxuuna yiri: "Waxaan rumeeyey Alle iyo Rusushiisa." Kadib wuxuu ku yiri: "Maxaad aragtaa?" Ibnu Sayyaad wuxuu yiri: "Waxaa ii yimaada runlow iyo beenlow." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Arrinka waa lagugu qasay." Kadib Nabigu ﷺ wuxuu ku yiri: "Wax baan kuu qariyey (ee ii sheeg)." Ibnu Sayyaad wuxuu yiri: "Waa Al-Dukh (Qiiqa)." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Aamus, weligaa xaddigaaga dhaafi maysid." Cumar — raḍiya Allāhu canhu — wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, ii ogolow inaan qoorta ka gooyo." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Haddii uu isagu yahay (Dajjaalka), awood uma lihid inaad disho; haddii uusan isagu ahaynna, faa'iido kuuguma jirto dilkiisa." Saalim wuxuu yiri: Waxaan maqlay Ibnu Cumar — raḍiya Allāhu canhumā — oo leh: "Intaas kadib, Rasuulkii Alle ﷺ iyo Ubayy binu Kacab waxay aadeen beerta geedaha timirta ah ee uu Ibnu Sayyaad joogay, Nabigu ﷺ wuxuu doonayey inuu wax ka maqlo Ibnu Sayyaad ka hor inta uusan isagu arkin Nabiga. Nabigu ﷺ wuxuu arkay isagoo jiifa, macnaha wuxuu huwanaa buste isagoo laga maqlayo guux ama sawaxan. Hooyadiis Ibnu Sayyaad waxay aragtay Rasuulkii Alle ﷺ oo ku dhex dhuumanaya jirridaha geedaha timirta, markaasay wiilkeeda ku tiri: 'Saaf!' — waana magaca Ibnu Sayyaad — 'Waa kan Maxamed ﷺ.' Ibnu Sayyaad markiiba wuu kacay, Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Haddii ay hooyadiis dayn lahayd, arrinkiisu wuu caddaan lahaa.'"

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu diiday mala-awaalka ku saabsan Ibn Sayyâd, wuxuuna ku dhaqmay xikmad.

Asalka iyo sababta

Cumar wuxuu Nabiga ﷺ iyo koox saxaabo ah u raacay Ibn Sayyâd, oo markaas ku dhowaaday qaangaarnimada. Werintu sidoo kale waxay xustaa booqasho dambe oo Nabigu ﷺ la yeeshay Ubayy ibn Ka‘b.

Erayada adag oo la sharxay
Ibn Sayyâd

Wiil laga shakiyay inuu xiriir la leeyahay Dajjaal.

ad-Dukh

Qiiqa; Ibn Sayyâd ayaa magacaabay markii Nabigu ﷺ weydiiyay waxa uu qarinayay.

Dajjaal

Khiyaanoolaha weyn ee, sida werinnada Islaamku sheegayaan, soo bixi doona ka hor Saacadda Ugu Dambaysa.

Waxa culimadu ka fahmeen

Fasireyaashii hore waxay adkeeyeen in jawaabta Ibn Sayyâd aysan xaqiijin sheegashadiisa: wuxuu yiri in runlow iyo beenlowba u yimaadaan, jawaabtiisii ku saabsanayd qiiqa qarsoonna ma dhammaystirnayn. Nabigu ﷺ arrinta wuxuu u daayay go’aanka Alle; Cumarna ugama reebin dilka cabsi uu ka qabay rabshad darteed, balse wuxuu u sheegay in dil aan sabab sharci ah lahayn uusan wax faa’iido ah lahayn. Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in qofku taxaddar muujiyo marka wax laga shakiyo, uusan faaliyeyaasha u nisbayn aqoon qarsoon, uuna iskiis rabshad u adeegsan karin.

Casharrada maanta
  1. Ha ka gaarin go’aan sugan arrimaha qarsoon marka caddayntu aysan sal u siinayn.
  2. Ha eedayn ama ha ciqaabin qof ku salaysan tuhun; marka hore raadso aqoon sugan iyo awood sharci ah.
  3. Ka feejignow khiyaanada iyo faalinta; Alle talo saaro adigoon faafin sheegashooyin aan sal lahayn.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.