Janaasada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1355

Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Janaasada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abdanwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدَانُ
  2. 2Abdullahعَبْدُ اللَّهِ
  3. 3Yunusيُونُسَ
  4. 4Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  5. 5Salim ibn Abdullahسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  6. 6Ibn Umarابْنَ عُمَرَ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ ‏"‏ تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَفَضَهُ وَقَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ مَاذَا تَرَى ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ‏"‏ ثُمَّ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ إِلَى النَّخْلِ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ وَهُوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ ابْنُ صَيَّادٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ، يَعْنِي فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ أَوْ زَمْرَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ يَا صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُ ابْنِ صَيَّادٍ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ شُعَيْبٌ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَصَهُ رَمْرَمَةٌ، أَوْ زَمْزَمَةٌ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَعُقَيْلٌ رَمْرَمَةٌ‏.‏ وَقَالَ مَعْمَرٌ رَمْزَةٌ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cabdaan, waxaa noo sheegay Cabdullaahi, oo ka weriyey Yuunus, oo ka weriyey Al-Suhri, kaasoo yiri: Waxaa ii sheegay Saalim bin Cabdullaahi in Ibnu Cumar - raḍiyallaahu canhumaa - uu u sheegay in Cumar uu la baxay Nabiga ﷺ isaga iyo koox dad ah oo ay u tageen Ibnu Sayaad, ilaa ay ka heleen isagoo la ciyaaraya wiilasha agta buuraha Bani Maqaala. Ibnu Sayaad xilligaas wuxuu ku dhowaa qaangaarnimo, mana uusan dareemin ilaa uu Nabigu ﷺ gacanta ku taabtay oo ku yiri:

"Ma qiraysaa inaan ahay Rasuulkii Alle?" Ibnu Sayaad wuu eegay wuxuuna yiri: "Waxaan qirayaa inaad tahay Rasuulka Ummiyiinta (dadka aan wax akhrin qorin)." Kadib Ibnu Sayaad wuxuu weydiiyey Nabiga ﷺ: "Ma qiraysaa inaan ahay Rasuulkii Alle?" Nabigu ﷺ wuu diiday wuxuuna yiri: "Waxaan rumeeyey Alle iyo Rusushiisa." Kadib wuxuu ku yiri: "Maxaad aragtaa?" Ibnu Sayaad wuxuu yiri: "Waxaa ii yimaada runlow iyo beenlow." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Arrinka waa lagugu qasay." Kadib Nabigu ﷺ wuxuu ku yiri: "Wax baan kuu qariyey (maskaxdayda)." Ibnu Sayaad wuxuu yiri: "Waa Al-Dukh (Qiiqa)." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Aamus oo fogow! Weligaa xaddigaaga dhaafi maysid." Cumar - raḍiyallaahu canhu - wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, ii ogolow inaan qoorta ka gooyo." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Haddii uu isagu yahay (Dajjaalka), laguma adkaan karo; haddii uusan isagu ahayna, dilkiisu faa'iido ma leh." Saalim wuxuu yiri: Waxaan maqlay Ibnu Cumar - raḍiyallaahu canhumaa - oo leh: "Intaas kadib, Rasuulkii Alle ﷺ iyo Ubayy bin Kacab waxay aadeen beerta timirta ee uu Ibnu Sayaad joogay, Nabigu ﷺ wuxuu doonayey inuu wax ka maqlo Ibnu Sayaad ka hor inta uusan isagu arkin. Nabigu ﷺ wuxuu arkay isagoo jiifa, daboolan, oo ay ka yeerayso guux ama sawaxan. Hooyadiis Ibnu Sayaad waxay aragtay Rasuulkii Alle ﷺ oo ku dhex dhuumanaya jirridda geedaha timirta, waxayna ku tiri Ibnu Sayaad: 'Saaf!' (kaasoo ahaa magaca Ibnu Sayaad) 'Kani waa Muxammad ﷺ.' Ibnu Sayaad wuu soo booday, Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Haddii ay daayo, arrinkiisu wuu caddaan lahaa.'"

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu diiday rabshadda, wuxuuna arrinta Ibn Sayyad u daayay go’aanka Alle.

Asalka iyo sababta

Cumar wuxuu Nabiga ﷺ iyo saxaabo dhowr ah ula tegay Ibn Sayyad, kaas oo hadalladiisu su’aalo ka keeneen aqoonsigiisa iyo xiriir suurtagal ah oo uu la lahaa Dajjaal.

Erayada adag oo la sharxay
Ibn Sayyad

Nin noolaa xilligii Nabiga ﷺ, oo hadalladiisa awgood su’aalo laga qabay.

ad-Dukh

Erayga macnihiisu yahay qiiq; Nabiga ﷺ wuxuu maskaxda ku hayay inuu yahay eray qarsoon.

Waligaa xadkaaga kama gudbi doontid

Canbaarayn muujinaysa in Ibn Sayyad aanu ka tallaabsan karin aqoontiisa kooban ee jahawareersan.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay halkan ka fahmeen in aqoonta qarsoon ay Alle u gaar tahay, sheegashada faalinta ama hadallo aan caadi ahina aanay caddayn u ahayn nebinnimo. Xadiisku sidoo kale wuxuu ina barayaa inaan qof lagu dilin tuhun keliya: Nabiga ﷺ wuxuu Cumar ka celiyay arrintaas, wuxuuna tilmaamay inaanay jirin faa’iido ama sabab xaq ah. Ibn Xajar wuxuu sharxayaa in hadalka Dajjaal aanu si kama dambays ah u caddaynayn in Ibn Sayyad uu isagu yahay Dajjaal; culimadu waxay kala saareen isaga iyo Dajjaalka soo bixi doona dhammaadka wakhtiga.

Casharrada maanta
  1. Qofna ha ku eedayn ama ha ku ciqaabin tuhun; marka hore raadi caddayn la isku hallayn karo oo si caddaalad ah u dhaqan.
  2. Ha ku kadsoomin dadka sheegta inay aqoon u leeyihiin waxyaalaha qarsoon; aqoonta maqan Alle ayay u gaar tahay.
  3. Xakamee cadhada, oo hanuun weydiiso ka hor intaadan tallaabo qaadin, sida Cumar uu Nabiga ﷺ oggolaansho u weydiistay.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.