Janaasada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1392

Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Janaasada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ الأَوْدِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، اذْهَبْ إِلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقُلْ يَقْرَأُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَلَيْكِ السَّلاَمَ، ثُمَّ سَلْهَا أَنْ أُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَىَّ‏.‏ قَالَتْ كُنْتُ أُرِيدُهُ لِنَفْسِي، فَلأُوثِرَنَّهُ الْيَوْمَ عَلَى نَفْسِي‏.‏ فَلَمَّا أَقْبَلَ قَالَ لَهُ مَا لَدَيْكَ قَالَ أَذِنَتْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ‏.‏ قَالَ مَا كَانَ شَىْءٌ أَهَمَّ إِلَىَّ مِنْ ذَلِكَ الْمَضْجَعِ، فَإِذَا قُبِضْتُ فَاحْمِلُونِي ثُمَّ سَلِّمُوا ثُمَّ قُلْ يَسْتَأْذِنُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ‏.‏ فَإِنْ أَذِنَتْ لِي فَادْفِنُونِي، وَإِلاَّ فَرُدُّونِي إِلَى مَقَابِرِ الْمُسْلِمِينَ، إِنِّي لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا أَحَقَّ بِهَذَا الأَمْرِ مِنْ هَؤُلاَءِ النَّفَرِ الَّذِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ، فَمَنِ اسْتَخْلَفُوا بَعْدِي فَهُوَ الْخَلِيفَةُ، فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا‏.‏ فَسَمَّى عُثْمَانَ وَعَلِيًّا وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ وَسَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، وَوَلَجَ عَلَيْهِ شَابٌّ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ بِبُشْرَى اللَّهِ، كَانَ لَكَ مِنَ الْقَدَمِ فِي الإِسْلاَمِ مَا قَدْ عَلِمْتَ، ثُمَّ اسْتُخْلِفْتَ فَعَدَلْتَ، ثُمَّ الشَّهَادَةُ بَعْدَ هَذَا كُلِّهِ‏.‏ فَقَالَ لَيْتَنِي يَا ابْنَ أَخِي وَذَلِكَ كَفَافًا لاَ عَلَىَّ وَلاَ لِي أُوصِي الْخَلِيفَةَ مِنْ بَعْدِي بِالْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ خَيْرًا، أَنْ يَعْرِفَ لَهُمْ حَقَّهُمْ، وَأَنْ يَحْفَظَ لَهُمْ حُرْمَتَهُمْ، وَأُوصِيهِ بِالأَنْصَارِ خَيْرًا الَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ أَنْ يُقْبَلَ مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَيُعْفَى عَنْ مُسِيئِهِمْ، وَأُوصِيهِ بِذِمَّةِ اللَّهِ وَذِمَّةِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُوفَى لَهُمْ بِعَهْدِهِمْ، وَأَنْ يُقَاتَلَ مِنْ وَرَائِهِمْ، وَأَنْ لاَ يُكَلَّفُوا فَوْقَ طَاقَتِهِمْ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa wariyey 'Amr bin Maimun Al-Audi: Waxaan arkay 'Umar bin Al-Khattab (markii la tooreeyey) oo leh,

"O 'Abdullah bin 'Umar! U tag Hooyada Mu'miniinta Caa'isha oo ku dheh, 'Umar bin Al-Khattab wuxuu kuu soo diray salaanta,' weydiina inay ii ogolaato in la igu aaso agta asxaabtayda." (Markaas, Ibn 'Umar wuxuu gaarsiiyey fariintii Caa'isha.) Waxay tiri, "Waxaan damacsanaa inaan booskaan naftayda u xifdiyo laakiin maanta waxaan ka doorbidayaa isaga ('Umar) naftayda (waana u ogolaaday in halkaas lagu aaso)." Markii 'Abdullah bin 'Umar uu soo noqday, 'Umar ayaa weydiiyey, "Maxaad war ah haysaa?" Wuxuu yiri, "O Amiirka Mu'miniinta! Way kuu ogolaatay (in halkaas lagu aaso)." Markaas 'Umar wuxuu yiri, "Ma jirin wax ka muhiimsan agtayda in la igu aaso (booskaas barakaysan). Sidaas darteed, markaan dhinto, ii qaada halkaas oo salaanta iga gaarsiiya (Caa'isha) oo ku dhaha, 'Umar bin Al-Khattab wuxuu codsanayaa ogolaansho; haddii ay idan bixiso, halkaas igu aasa, haddii kalena, ii geeya qabuuraha Muslimiinta. Ma garanayo qof ka xaq badan khilaafada dadkaas oo Rasuulka Allah ﷺ uu ka raalli ahaa ilaa uu ka geeriyooday. Qofkii la doorto kadibna wuxuu noqonayaa Khaliifka, idinkuna waa inaad dhageysataan oo addeecdaan," markaas wuxuu magacaabay 'Uthman, 'Ali, Talha, Az-Zubair, 'Abdur-Rahman bin 'Auf iyo Sa'd bin Abi Waqqas. Xilligaas waxaa u yimid wiil dhalinyaro ah oo Ansaarta ka mid ah oo yiri, "O Amiirka Mu'miniinta! Ku bishaarayso bishaarada Allah. Darajadaada Islaamka waad ogayd, kadibna Khaliif baad noqotay oo caddaalad baad ku xukuntay, kadibna shahiidnimada ayaa lagugu abaalmariyey intaas oo dhan kadib." 'Umar wuxuu yiri, "O ina adeerkow! Waxaan jeclaan lahaa in dhammaan fadligaas uu noqdo mid isku dheelitira (cillidayda), si aanan u khasaarin mana u faa'iideyn. Waxaan kula dardaarmayaa Khaliifka iga dambeeya inuu u sama-falo Muhajiriinta hore, inuu garto xuquuqdooda, uuna ilaaliyo sharafkooda iyo xurmaddooda. Waxaan sidoo kale kula dardaarmayaa inuu u sama-falo Ansaarta oo degganeyd Daar-ta (Madiina) iyo Iimaanka kahor iyaga, in laga aqbalo wanaaggooda, lana cafiyo xumaantooda. Waxaan kula dardaarmayaa inuu fuliyo axdigii Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ ee Ahlu-Dhimma (dadka la ilaaliyo), in loo oofiyo ballamahooda, lagala dagaalamo cadowgooda, aanna lagu takri-falin wax ka baxsan awooddooda.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Cumar si is-hoosaysiin leh ayuu u codsaday meel lagu aaso, wuxuuna dardaarmay in si caddaalad ah loo kala dambeeyo hoggaanka.

Asalka iyo sababta

Cumar ibn al-Khattaab ayaa erayadan yiri kaddib markii la tooreeyay oo geeridiisu soo dhowaatay. Wuxuu Caa’isha ka codsaday oggolaansho in lagu aaso agta Nabiga ﷺ iyo Abuu Bakr, isla markaana wuxuu talo ka bixiyay cidda isaga beddeli lahayd.

Erayada adag oo la sharxay
Amiir al-Mu’miniin

Cinwaan macnihiisu yahay: hoggaamiyaha mu’miniinta.

Muhaajiriin

Saxaabadii iimaankooda dartii Maka uga hijrooday Madiina.

Ansaar

Dadka Madiina ee taageeray Nabiga ﷺ iyo muhaajiriinta.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay werintan ka fahmeen in oggolaansho la weydiisto marka la doonayo meel lagu aaso oo qof kale leeyahay, xataa haddii qofka codsanayaa yahay hoggaamiye. Cumar wuxuu muujiyay is-hoosaysiin isagoo go’aamiyay in meel kale lagu aaso haddii Caa’isha kala noqoto oggolaanshaheeda. Werintu sidoo kale waxay adkaynaysaa in lagala tashado doorashada hoggaamiye, iyo waajibka madaxdu ka saaran yahay inay si caddaalad ah ula dhaqmaan muhaajiriinta, ansaarta iyo dadka ku hoos nool ilaalin. Talo uu ka bixiyay in la adeeco cidda loo doorto inay isaga beddesho waxay ku kooban tahay waxyaabaha bannaan; dadka addeeciddoodu ma aha addeecidda Allaah marka lagu caasiyo.

Casharrada maanta
  1. Oggolaansho weydiiso ka hor intaadan sheegan wax qof kale leeyahay.
  2. Awooddaada ha u adeegsan inaad ku khasabto rabitaankaaga gaarka ah; diyaar u noqo inaad aqbasho diidmo.
  3. Hoggaaminta ku qiimee caddaaladdeeda, madaxda ku adkee inay ilaaliyaan xuquuqda iyo heshiisyada.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.