Sahih al-Bukhari, xadiiska 1560
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ، وَلَيَالِي الْحَجِّ وَحُرُمِ الْحَجِّ، فَنَزَلْنَا بِسَرِفَ قَالَتْ فَخَرَجَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ " مَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ مَعَهُ هَدْىٌ فَأَحَبَّ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ فَلاَ ". قَالَتْ فَالآخِذُ بِهَا وَالتَّارِكُ لَهَا مِنْ أَصْحَابِهِ قَالَتْ فَأَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرِجَالٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَكَانُوا أَهْلَ قُوَّةٍ، وَكَانَ مَعَهُمُ الْهَدْىُ، فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى الْعُمْرَةِ قَالَتْ فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ " مَا يُبْكِيكِ يَا هَنْتَاهْ ". قُلْتُ سَمِعْتُ قَوْلَكَ لأَصْحَابِكَ فَمُنِعْتُ الْعُمْرَةَ. قَالَ " وَمَا شَأْنُكِ ". قُلْتُ لاَ أُصَلِّي. قَالَ " فَلاَ يَضِيرُكِ، إِنَّمَا أَنْتِ امْرَأَةٌ مِنْ بَنَاتِ آدَمَ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْكِ مَا كَتَبَ عَلَيْهِنَّ، فَكُونِي فِي حَجَّتِكِ، فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَرْزُقَكِيهَا ". قَالَتْ فَخَرَجْنَا فِي حَجَّتِهِ حَتَّى قَدِمْنَا مِنًى فَطَهَرْتُ، ثُمَّ خَرَجْتُ مِنْ مِنًى فَأَفَضْتُ بِالْبَيْتِ قَالَتْ ثُمَّ خَرَجَتْ مَعَهُ فِي النَّفْرِ الآخِرِ حَتَّى نَزَلَ الْمُحَصَّبَ، وَنَزَلْنَا مَعَهُ فَدَعَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ " اخْرُجْ بِأُخْتِكَ مِنَ الْحَرَمِ، فَلْتُهِلَّ بِعُمْرَةٍ ثُمَّ افْرُغَا، ثُمَّ ائْتِيَا هَا هُنَا، فَإِنِّي أَنْظُرُكُمَا حَتَّى تَأْتِيَانِي ". ـ قَالَتْ ـ فَخَرَجْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغْتُ، وَفَرَغْتُ مِنَ الطَّوَافِ ثُمَّ جِئْتُهُ بِسَحَرَ فَقَالَ " هَلْ فَرَغْتُمْ ". فَقُلْتُ نَعَمْ. فَآذَنَ بِالرَّحِيلِ فِي أَصْحَابِهِ، فَارْتَحَلَ النَّاسُ فَمَرَّ مُتَوَجِّهًا إِلَى الْمَدِينَةِ. ضَيْرُ مِنْ ضَارَ يَضِيرُ ضَيْرًا، وَيُقَالُ ضَارَ يَضُورُ ضَوْرًا وَضَرَّ يَضُرُّ ضَرًّا.
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Bashaar, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Bakar al-Xanafī, waxaa nooga warramay Aflax bin Xumayd, waxaan maqlay al-Qaasim bin Muxammad oo ka werinaya Ca’ishah — raḍiya Allāhu ʿanhā — oo tiri: Waxaan la baxnay Rasuulka Allaah ﷺ bilaha Xajka, habeenada Xajka, iyo xilliyada Xurmada leh ee Xajka. Waxaan degayna meesha la yiraahdo Sarif. Waxay tiri: Wuxuu u baxay asxaabtiisa wuxuuna ku yiri: 'Qofkii idinka mid ah oo aan wadanin xayawaanka qurbanta (hady) oo jecel inuu Xajkiisa ka dhigo Cumro ha sameeyo, laakiin qofkii wata hadyga yaanu ka bixin ixraamka.' Waxay tiri: Asxaabta qaarkood way qaateen amarkaas, qaarna way ka tageen. Rasuulka Allaah ﷺ iyo rag asxaabtiisa ka mid ah waxay ahaayeen dad xoog leh oo wata hadyga, sidaas darteed ma awoodin inay Cumro kaliya sameeyaan. Waxay tiri: Rasuulka Allaah ﷺ ayaa ii soo galay anigoo ooyaya, wuxuuna yiri: 'Maxaa kaa oohiyay, Hantahay?' Waxaan iri: 'Waxaan maqlay hadalkaagii aad asxaabtaada la hadashay, waana la iga reebay Cumrada.' Wuxuu yiri: 'Maxaa kugu dhacay?' Waxaan iri: 'Ma tukado (sababtoo ah caadada).' Wuxuu yiri: 'Taasi waxba kuma yeelayso. Adigu waxaad tahay gabdhaha Aadam midkood, Allaah wuxuu kugu qoray wuxuu iyaga ku qoray. Ku sii soco Xajkaaga, waxaana laga yaabaa in Allaah kuu fududeeyo.' Waxay tiri: Waan sii wadnay Xajkayagii ilaa aan ka nimid Mina, markaas baan daahir noqday. Kadibna Mina waan ka baxay waxaanna sameeyay Dawaafka Baytka. Waxay tiri: Kadibna waxaan la baxay Nabiga ﷺ safarkiisii ugu dambeeyay ilaa uu ka degay al-Muxassab, annaguna waan la degnay. Wuxuu u yeeray Cabdiraxmaan bin Abii Bakar wuxuuna ku yiri: 'Walaashaa ka bixi Xaramka, hana xirato ixraamka Cumrada. Markaad dhamaysataan, halkan ku soo noqda, waayo waan idin sugayaa ilaa aad ii timaadaan.' Waxay tiri: Waan baxnay, markaan dhamaystay Cumrada iyo Dawaafka, ayaan u imid Nabiga ﷺ waaberigii. Wuxuu yiri: 'Ma dhamaysateen?' Waxaan iri: 'Haa.' Kadibna wuxuu ku dhawaaqay bixitaanka asxaabtiisa, dadkiina way ambabaxeen, isaguna wuxuu u jiheystay Madiina.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxaa loo oggolaaday inay Xajkeeda sii wadato, dabadeedna Cumro gasho.
Intii Xajku socday ayay Caa’isha caadadu ku dhacday. Sidaas darteed markii hore ma ay gudan karin Cumro sidii ay sameeyeen qaar ka mid ah saxaabadu. Nebigu ﷺ wuu dejiyey, wuxuuna u oggolaaday inay Xajka sii wadato; walaalkeedna wuxuu faray inuu hadhow bannaanka Xaramka u kaxeeyo si ay u gashato ixraamka Cumrada.
Xaalad cibaado oo qofku galo marka uu gudanayo Xaj ama Cumro, kuna dhaqmo xeerarkeeda.
Xoolo allabari ah oo loo geeyo Xaramka xilliga Xajka.
In Kacbada toddoba jeer lagu wareego, taas oo ka mid ah cibaadooyinka Xajka.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in caadadu aanay qofka ka hor istaagayn inuu Xajka sii wato, inkasta oo haweeneydu muddadaas aanay tukanayn, dawaafna dib u dhigto ilaa ay daahir noqoto. Nebigu ﷺ wuxuu Caa’isha ula dhaqmay dejin iyo daryeel. Werintani waxay kaloo tilmaamaysaa in qofka wata xoolo allabari aanu ixraamka ka bixin Cumrada dabadeed, halka dadka kale ay cibaadooyinkooda isku dari kareen sida uu dhigayo xeerka tamattuuca. Fuqahadu waxay madhhabyada la aqoonsan yahay kaga doodaan sida saxda ah ee xeerarkan loo dabaqo.
- Qofka cibaado Xaj ah dib ugu dhigaya caadadu wuxuu sii gudan karaa qaybaha kale ee ku habboon, wuxuuna raaci karaa talo aqoon leh.
- U muuji dulqaad iyo dejin qof ka niyad-jabay in xaalad jireed ay si ku-meel-gaar ah uga hor istaagtay cibaado.
- Safarka ka hor wax ka weydii xeerarka xoolaha allabariga, ixraamka iyo kala horraynta cibaadooyinka Xajka iyo Cumrada.
Caa’isha halkaasna waxay kaga warramaysaa caadadii ku dhacday xilliga Xajka iyo sida Nebigu ﷺ u hagay.
Sahih al-Bukhari · #1516 (Sahih)Werintani waxay sheegaysaa sida Cabdiraxmaan ula raacay Caa’isha si ay Cumro u gudato ka dib Xajkeeda.
Sahih al-Bukhari · #1559 (Sahih)Abuu Muusaa wuxuu weriyey tilmaantii Nebigu ﷺ ee ku saabsanayd Cumrada iyo ka bixidda ixraamka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.