Sahih al-Bukhari, xadiiska 1561
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Uthmanwuxuu u sheegay al‑Bukhariعُثْمَانُ
- 2Jarirجَرِيرٌ
- 3Mansurمَنْصُورٍ
- 4Ibrahimإِبْرَاهِيمَ
- 5Al‑Aswadالأَسْوَدِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نُرَى إِلاَّ أَنَّهُ الْحَجُّ، فَلَمَّا قَدِمْنَا تَطَوَّفْنَا بِالْبَيْتِ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْىَ أَنْ يَحِلَّ، فَحَلَّ مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْىَ، وَنِسَاؤُهُ لَمْ يَسُقْنَ فَأَحْلَلْنَ، قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ فَحِضْتُ فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ، فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، يَرْجِعُ النَّاسُ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ وَأَرْجِعُ أَنَا بِحَجَّةٍ قَالَ " وَمَا طُفْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا مَكَّةَ ". قُلْتُ لاَ. قَالَ " فَاذْهَبِي مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَأَهِلِّي بِعُمْرَةٍ ثُمَّ مَوْعِدُكِ كَذَا وَكَذَا ". قَالَتْ صَفِيَّةُ مَا أُرَانِي إِلاَّ حَابِسَتَهُمْ. قَالَ " عَقْرَى حَلْقَى، أَوَمَا طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ ". قَالَتْ قُلْتُ بَلَى. قَالَ " لاَ بَأْسَ، انْفِرِي ". قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُصْعِدٌ مِنْ مَكَّةَ، وَأَنَا مُنْهَبِطَةٌ عَلَيْهَا، أَوْ أَنَا مُصْعِدَةٌ وَهْوَ مُنْهَبِطٌ مِنْهَا.
Waxaa nooga warramay Cusmaan, waxaa nooga warramay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Ibraahiim, oo ka weriyey Al-Aswad, oo ka weriyey Caasha — raaliyallahu canhaa —: Waxaan la baxnay Nabiga ﷺ annagoo aan u malaynayn inay Xaj kaliya tahay. Markii aan soo gaarnay Makka, waxaan samaynay Dawaafka Baytka (Kacbada), dabadeed Nabigu ﷺ wuxuu amray qofkii aan wadin xoolaha allabariga (Hadyiga) inuu ka baxo ixraamka. Sidaas darteed, dadkii aan wadin Hadyiga way ka baxeen ixraamka. Haweenkii Nabiga iyaguna ma aysan wadin Hadyiga, sidaas darteed iyaguna way ka baxeen ixraamka. Caasha — raaliyallahu canhaa — waxay tiri: 'Waxaa i qabatay caadada (xaydka) mana aan dawaafin Baytka.' Markii la gaaray habeenkii Xasbaha (Al-Muxassab), waxay tiri: 'Rasuulka Allow ﷺ! Dadku waxay noqonayaan iyagoo sita Cumro iyo Xaj, aniguse waxaan noqonayaa Xaj kaliya.' Wuxuu yiri: 'Maadan dawaafin habeenkii aan nimid Makka?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'La bax walaalkaa oo aad Tanciim, halkaasna ka xiro Cumro, dabadeed ballantiinnu waa meel hebla iyo meel hebla.' Safiya ayaa tiri: 'Waxaan u malaynayaa inaan idin hakin doono.' Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Caqra Xalqa! Maadan dawaafin maalinta Allabariga (Yawmu Naxri)?' Waxay tiri: 'Haa, waan dawaafay.' Wuxuu yiri: 'Dhib ma leh, bax oo nala soco.' Caasha — raaliyallahu canhaa — waxay tiri: 'Nabigu ﷺ wuu ila kulmay isagoo ka soo fuulaya Makka, aniguna waan u degayay, ama anigaa fuulayay isaguna wuu ka degayay.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxaa loo helay xal ku habboon Xajkeeda markii ay caadadu ku dhacday.
Caa’isha waxay Nabiga ﷺ ula safartay Xajka, balse caadadu ayaa ku dhacday, sidaas darteedna ma ay gudan karin dawaafka. Intii ay Maka joogeen, Nabiga ﷺ wuxuu siiyey tilmaamo ay cibaadooyinkeeda ku dhammaystirto.
Xaaladda cibaadada ee qofku ku guto Xajka ama Cumrada, isla markaana uu raaco xeerar gaar ah.
Xoolaha allabariga ah ee xaajigu Maka u kaxeeyo si uu u qalo.
In Kacbada toddoba jeer lagu wareego, taas oo ka mid ah cibaadada xajka.
Culimadu waxay ka fahmeen in xaajiga aan wadan hady uu ixraamkiisa ka bixi karo dawaafka imaatinka ka dib, marka uu Xajka u beddelo Cumro. Caadadu waxay ka hor istaagtaa dawaafka, balse kama hor istaagto cibaadooyinka kale ee Xajka; haweeneyda caadada qabta waxay sugaysaa inay daahir noqoto ka hor inta aysan dawaafin. Sharaxaadda culimadu waxay kala saartaa dawaafka aasaasiga ah iyo dawaafka sagootinta: qofkii gutay dawaafka Maalinta Udxiyada wuu safri karaa isaga oo aan samayn dawaafka sagootinta. Madhhabyadu waxay ka faalloodaan shuruudo iyo faahfaahin dheeraad ah, balse waxay aqoonsan yihiin xeerarkan aasaasiga ah.
- Marka caqabad kaa hor timaaddo Xajka, weydii qof aqoon leh tilmaamo, xeerarkana tallaabo tallaabo u raac.
- Caadadu sabab uma aha in Xajka laga tanaasulo; dib u dhig dawaafka ilaa laga oggolaado mar kale.
- Saaxiibbada safarka u fududee isbeddellada loo baahan yahay, welwelkoodana si naxariis iyo dejin leh ula dhaqan.
Werintani waxay sheegaysaa in Nabiga ﷺ uu Cabdurraxmaan u diray inuu Caa’isha la raaco Tanciim, taas oo la jaanqaadaysa tilmaanta xadiiskan.
Sahih al-Bukhari · #1562 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa Xajkeeda, waxayna caddaynaysaa cibaadooyinkii ay gudatay markii caadadu ka dhammaatay.
Sahih al-Bukhari · #1559 (Sahih)Abuu Muusaa wuxuu ka warramayaa sida Nabiga ﷺ ugu oggolaan jiray xaajiyiinta inay doortaan oo beddelaan nooca cibaadada ay gudanayaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.