Xajka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1572

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Xajka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

وَقَالَ أَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ مُتْعَةِ الْحَجِّ، فَقَالَ أَهَلَّ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ وَأَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَأَهْلَلْنَا، فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اجْعَلُوا إِهْلاَلَكُمْ بِالْحَجِّ عُمْرَةً إِلاَّ مَنْ قَلَّدَ الْهَدْىَ ‏"‏‏.‏ فَطُفْنَا بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَتَيْنَا النِّسَاءَ، وَلَبِسْنَا الثِّيَابَ وَقَالَ ‏"‏ مَنْ قَلَّدَ الْهَدْىَ فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لَهُ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَمَرَنَا عَشِيَّةَ التَّرْوِيَةِ أَنْ نُهِلَّ بِالْحَجِّ، فَإِذَا فَرَغْنَا مِنَ الْمَنَاسِكِ جِئْنَا فَطُفْنَا بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَقَدْ تَمَّ حَجُّنَا، وَعَلَيْنَا الْهَدْىُ كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ‏}‏ إِلَى أَمْصَارِكُمْ‏.‏ الشَّاةُ تَجْزِي، فَجَمَعُوا نُسُكَيْنِ فِي عَامٍ بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَنْزَلَهُ فِي كِتَابِهِ وَسَنَّهُ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم وَأَبَاحَهُ لِلنَّاسِ غَيْرَ أَهْلِ مَكَّةَ، قَالَ اللَّهُ ‏{‏ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ‏}‏ وَأَشْهُرُ الْحَجِّ الَّتِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى شَوَّالٌ وَذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحَجَّةِ، فَمَنْ تَمَتَّعَ فِي هَذِهِ الأَشْهُرِ فَعَلَيْهِ دَمٌ أَوْ صَوْمٌ، وَالرَّفَثُ الْجِمَاعُ، وَالْفُسُوقُ الْمَعَاصِي، وَالْجِدَالُ الْمِرَاءُ‏.‏

Tarjumaad

Wuxuu yiri Abuu Kaamil Fudayl bin Xuseyn Al-Basri: Waxaa nooga warramay Abuu Macshar, waxaa nooga warramay Cusmaan bin Ghiyaath, oo ka weriyey Cikrimah, oo ka weriyey Ibnu Cabbaas — raalli ha ka ahaado Allaah labadooda — in la weydiiyey xukunka Xajka Tamattu’, wuxuuna yiri:

“Waxaa ixraamay Muhaajiriinta, Ansaarta, iyo xaasaskii Nabiga ﷺ Xajkii Sagootinta, annaguna waan ixraannay. Markaan Makka nimid, Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: ‘Ka dhiga ixraankiinna Xajka mid Cumro ah, qofkii xayawaanka qurbanta u xiray mooyaane.’ Sidaas daraadeed, waxaan dawaaftay Baydka (Kacbada) iyo Safa iyo Marwa, waxaana u nimid haweenkeennii, waxaanna xirannay dhar caadi ah. Wuxuuna yiri ﷺ: ‘Qofkii xayawaanka qurbanta u xiray uma bannaana inuu ka baxo ixraanka ilaa xayawaanku gaaro meesha lagu gowracayo.’ Kadibna, habeennimadii Tarwiyaha wuxuu na amray inaan mar kale ixraanno Xajka. Markaan dhammaynnay dhammaan acmaasha Xajka, waan soo noqonnay oo waxaan dawaaftay Baydka iyo Safa iyo Marwa, sidaasna Xajkeennii wuu dhammaystirmay, waxaana nagu waajibay qurbanta siduu Allaah Tacaalaa yiri: {Qofkii aan helin xayawaan qurbaan ah, wuxuu soomayaa saddex maalmood inta Xajka lagu jiro iyo toddoba maalmood markaad dib ugu noqotaan} magaalooyinkiinna. Idaha ayaa ku filan qurbaan ahaan. Sidaas bay isugu dareen laba cibaado (Xaj iyo Cumro) hal sano gudaheed, maxaa yeelay Allaah Tacaalaa wuxuu ku dejiyey Kitaabkiisa, Nabigiisuna ﷺ wuxuu ka dhigay Sunno, wuxuuna u banneeyey dadka oo dhan marka laga reebo reer Makka. Allaah wuxuu yiri: {Taasi waxay u tahay qofkii aan ehelkiisu joogin Masjidka Xaraamka ah}. Bilaha Xajka ee Allaah Tacaalaa sheegay waa Shawaal, Dul-Qacda, iyo Dul-Xijja. Qofkii Tamattu’ sameeya bilahan dhexdooda, waxaa ku waajib ah dhiig (qurbaan) ama soon. Erayga ‘Ar-Rafath’ waa galmo; ‘Al-Fusuq’ waa dembiyada; ‘Al-Jidal’ waa muran.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Tamattu' wuxuu isku daraa cumro iyo xaj, waxaana waajib ah neef la qalo ama soon.

Asalka iyo sababta

Werintani waxay sharraxaysaa Xajkii Sagootinta iyo tilmaamihii Nebiga ﷺ siiyey saxaabada markii ay Makka gaareen.

Erayada adag oo la sharxay
Tamattu'

Nooc xaj ah oo qofku marka hore cumro guto, dabadeedna ka baxo ixraamka, ka dibna mar kale ixraam u galo xajka.

Ixraam

Xaalad cibaado oo xujaydu ku jiraan, kana fogaadaan falal iyo waxyaabo gaar ah.

Hady

Neef loo qalo cibaadada xajka; qofka aan awoodin inuu neef qalo wuxuu soomayaa sida tilmaanta lagu sheegay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay werintan ka fahmeen in tamattu' ay u bannaan tahay xujayda ka imanaysa meel ka baxsan Makka, qofka xajkaas gutana uu neef qalo; qofkii aan awoodinna wuxuu soomayaa saddex maalmood inta lagu jiro xajka iyo toddoba maalmood marka uu soo noqdo. Xadiisku wuxuu sheegayaa in lax ay ku filan tahay neef-qalka. Madhhabyadu waxay faahfaahiyaan shuruudo iyo arrimo dheeraad ah, oo ay ku jiraan xeerarka qofka calaamadeeyey neefka qurbaanka oo wata; ixraamkiisu ma dhammaanayo ilaa neefku gaaro meesha loogu talagalay.

Casharrada maanta
  1. Intaadan safrin, baro nooca xajka aad gudanayso iyo waajibaadka la socda.
  2. Qofka aan gudan karin waajibka neef-qalka ee tamattu' waa inuu ilaaliyaa maalmaha soonka ee la faray.
  3. Haddii aad ka shakido xeerarka ixraamka ama neef-qalka, talo ka raadso qof lagu kalsoon yahay oo aqoon leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.