Sahih al-Bukhari, xadiiska 1708
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ أَرَادَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ الْحَجَّ عَامَ حَجَّةِ الْحَرُورِيَّةِ فِي عَهْدِ ابْنِ الزُّبَيْرِ ـ رضى الله عنهما ـ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ، وَنَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ. فَقَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} إِذًا أَصْنَعَ كَمَا صَنَعَ، أُشْهِدُكُمْ أَنِّي أَوْجَبْتُ عُمْرَةً. حَتَّى كَانَ بِظَاهِرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا شَأْنُ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ إِلاَّ وَاحِدٌ، أُشْهِدُكُمْ أَنِّي جَمَعْتُ حَجَّةً مَعَ عُمْرَةٍ. وَأَهْدَى هَدْيًا مُقَلَّدًا اشْتَرَاهُ حَتَّى قَدِمَ، فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا، وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ، وَلَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَوْمِ النَّحْرِ، فَحَلَقَ وَنَحَرَ وَرَأَى أَنْ قَدْ قَضَى طَوَافَهُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ بِطَوَافِهِ الأَوَّلِ، ثُمَّ قَالَ كَذَلِكَ صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم.
Waxaa nooga warramay Ibraahiim ibnul-Mundir, waxaa nooga warramay Abu Damrah, waxaa nooga warramay Muusa ibnu Cuqbah, oo ka weriyey Naafic, wuxuu yidhi: Ibnu Cumar – raalli ha ka ahaado Allaah labadoodaba – wuxuu damcay inuu Xajka guto sannadkii Xajjul-Xaruuriyaha xilligii xukunka Ibnu Subayr – raalli ha ka ahaado Allaah labadoodaba. Markaasaa waxaa lagu yidhi:
“Dadku way is dagaallami doonaan, waxaanan ka cabsi qabnaa in lagaa hor istaago Xajka.” Wuxuu ku jawaabay: {Rasuulka Allaah ﷺ waxaad ku leedihiin tusaale wanaagsan}. Haddaba, waxaan samaynayaa sidii uu sameeyey oo kale; markhaati baan idinka dhiganayaa inaan waajib yeeshay Cumrada. Markuu gaadhay daafadda Baydaa’da, wuxuu yidhi: “Arrinka Xajka iyo Cumradu waa mid qudha; markhaati baan idinka dhiganayaa inaan isku daray Xaj iyo Cumro.” Wuxuuna soo iibsaday xoolo hadyi ah oo la qurxiyey (xarig lagu xidhay) intii uu safarka ku jiray. Markuu Makka yimid, wuxuu sameeyey Dawaafka Baydka (Kacbada) iyo Safa, mana uusan wax intaas dheer samayn. Mana uusan xalaashan waxyaalihii ka xaaraansanaa isagoo muxrim ah ilaa maalinta Naxriga (qalidda). Maalintaas ayuu madaxa xiirtay, xoolihii qalay, wuxuuna u arkay in dawaafkiisii ugu horreeyey uu ku filnaaday Xajka iyo Cumrada labadaba. Kadibna wuxuu yidhi: “Sidaas ayuu Nebigu ﷺ samayn jiray.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ibn Cumar wuxuu raacay dhaqankii Nebiga ﷺ, wuxuuna isku daray xajka iyo cumrada.
Nooc xaj ah oo qofka xajka gudanaya uu xajka iyo cumrada ku wada guto hal ixraam.
Xaaladda cibaadada ee loo galo xajka ama cumrada, iyadoo la ilaalinayo xeerarkeeda.
Xoolo allabari ah oo loo kaxeeyo Xaramka si loogu bixiyo xajka.
Culimadu waxay falka Ibn Cumar ka fahmeen in qofka xajka gudanaya uu dhaqanka Nebiga ﷺ ka dhigan karo hage marka ay xaaladdu kacsan tahay. Markii hore wuxuu niyeysanayay cumro, balse Al-Baydaa’ ayuu niyaddiisa u beddelay inuu isku daro xajka iyo cumrada, wuxuuna ku sii jiray ixraamka ilaa Maalinta Ciidda Allabariga. Madh-habyadu waxay ka hadlaan xeerarka gaarka ah ee qiraanka iyo qaybaha xajka; xadiiskani wuxuu sharxayaa dhaqankii Ibn Cumar raacay iyo aragtidiisa ah in dawaafkiisii iyo sacigiisii ugu horreeyay ay ku filnaayeen labada cibaadood.
- Ka hor xajka baro nooca xajka aad gudanayso iyo xeerarka la xiriira.
- Dhaqanka Nebiga ﷺ ka dhig hage, oo la tasho caalim lagu kalsoon yahay haddii wax kuu caddaadaan waayaan.
- Si cad u go’aami niyaddaada iyo wixii isbeddel ah ee ku yimaadda ka hor intaadan cibaadooyinka sii wadin.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.