Sahih al-Bukhari, xadiiska 1724
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْبَطْحَاءِ. فَقَالَ " أَحَجَجْتَ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " بِمَا أَهْلَلْتَ ". قُلْتُ لَبَّيْكَ بِإِهْلاَلٍ كَإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. قَالَ " أَحْسَنْتَ، انْطَلِقْ فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ". ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ نِسَاءِ بَنِي قَيْسٍ، فَفَلَتْ رَأْسِي، ثُمَّ أَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ، فَكُنْتُ أُفْتِي بِهِ النَّاسَ، حَتَّى خِلاَفَةِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَذَكَرْتُهُ لَهُ. فَقَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُنَا بِالتَّمَامِ، وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ.
Abuu Muusa wuxuu yiri: Waxaan u imid Rasuulka Allah ﷺ isagoo jooga Bathaa. Wuxuu i weydiiyey,
"Ma xaj baad u niyeysatay?" Waxaan ku iri, "Haa." Wuxuu yiri, "Maxaad ugu xiratay ixraamka?" Waxaan ku iri, "Waxaan u xirtay ixraamka sidii uu Nabigu ﷺ u xirtay oo kale." Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Waad fiicnaatay! Tag oo Dawaaf ku samee Baytka iyo inta u dhaxeysa Safa iyo Marwa." Kadib waxaan u tagay haweeney ka mid ah dumarka Bani Qays, wayna iga jajabisay madaxa (cayayaan iga saartay), kadibna waxaan u xirtay ixraamka Xajka. Dadkana fatwo ahaan baan u siin jiray arrintan ilaa xilligii khilaafada Cumar. Markaan u sheegay, wuxuu yiri, "Haddaan qaadaneyno Kitaabka Allah, wuxuu ina farayaa inaan dhammaystirno (Xajka iyo Cumrada), haddaan qaadaneynana Sunnada Rasuulka Allah ﷺ, Rasuulka Allah ﷺ kama bixin ixraamkiisii ilaa xayawaankii qurbanka la gowracay meeshiisii la gaarsiiyo."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abu Musa wuxuu raacay niyadda ixraamka ee Nabiga ﷺ, wuxuuna wax ka bartay qiraan.
Intii uu Cumar khaliifka ahaa, Abu Musa wuxuu u bandhigay fatwadiisii hore ee xajka; Cumar wuxuu taas ku xusuusiyey amarka Qur’aanka ee dhammaystirka iyo tusaalaha Nabiga ﷺ, kaas oo ixraamkiisa ku jiray ilaa hadyigu meeshii loogu talagalay gaaray.
Xaalad cibaado oo xujaydu ku galaan gudashada xajka, kana fogaadaan falal gaar ah.
Nooc xaj ah oo qofku xajka iyo cumrada ku wada guto hal ixraam.
Xoolo allabari ah oo xajka loo geeyo Xaramka laguna qalo halkaas.
Culimada waxay werintan ka fahmeen in qofka xajaya uu raaci karo niyaddii Nabiga ﷺ haddii aanu si gaar ah u cayimin nooca xajkiisa. Abu Musa markii hore tilmaanta wuxuu u fahmay in loo oggol yahay inuu ixraamka ka baxo tawaafta iyo saciga ka dib, dabadeedna uu ixraam kale u galo xajka. Cumarse wuxuu adkeeyey dhammaystirka xajka iyo cumrada iyo tusaalaha Nabiga ﷺ, kaas oo ixraamkiisa ku jiray ilaa hadyigu meeshii loogu talagalay gaaray. Sidaas darteed, werintu waxay taabanaysaa farqiga u dhexeeya tamattu‘ iyo qiraan; fuqahaduna waxay ka doodaan sida saxda ah ee loo dabaqayo, iyagoo isu waafajinaya daliillada ku saabsan noocyada xajka.
- Haddii aad ka shakido nooca xajka, la tasho qof aqoon leh ka hor inta aanad niyadda go’aansan.
- Kala saar xeerarka tamattu‘ iyo qiraan, xaaladdaadana ku dhaqmo adigoo raacaya hagid fiqhi oo lagu kalsoon yahay.
- Khilaafka aragtida si xushmad leh ula wadaag culimada, isla markaana Qur’aanka iyo Sunnada sugan si wadajir ah u tixgeli.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa sida xujaydu u go’aansadaan ixraamkooda iyo nooca xajka.
Sahih al-Bukhari · #1725 (Sahih)Xafsa waxay Nabiga ﷺ weydiisay sababta dadka kale ixraamka uga baxaan isaga se aanu uga bixin; taasi waxay caddaynaysaa kala duwanaanta la xidhiidha hadyiga.
Sahih al-Bukhari · #1726 (Sahih)Ibnu Cumar wuxuu sharraxayaa hab-dhaqankii Nabiga ﷺ ee xajka iyo sii joogitaankiisa ixraamka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.