Iibka iyo Ganacsiga · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 2168

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Iibka iyo Ganacsiga
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْنِي بَرِيرَةُ فَقَالَتْ كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ وَقِيَّةٌ، فَأَعِينِينِي‏.‏ فَقُلْتُ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ‏.‏ فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا، فَقَالَتْ لَهُمْ فَأَبَوْا عَلَيْهَا، فَجَاءَتْ مِنْ عِنْدِهِمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ الْوَلاَءُ لَهُمْ‏.‏ فَسَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ خُذِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ الْوَلاَءَ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Yuusuf, waxaa noo sheegay Maalik, oo ka weriyey Hishaam bin Curwah, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey Caa’ishah — رضي الله عنها — oo tiri: Waxaa ii timid Bariirah waxayna tiri: 'Waxaan la heshiiyey dadkaygii (mulkiilayaashaydii) inaan siiyo sagaal Uqiyah (oo dahab ah), sanadkiiba hal Uqiyah, ee i caawi.' Waxaan ku iri: 'Hadday dadkaagu oggolaadaan inaan wada bixiyo lacagta oo dhan, shuruudna ay tahay in wala’-gaagu (xaqa macmiilnimada) uu aniga ii soo wareego, waan samaynayaa.' Markaasay Bariirah u tagtay dadkeedii wayna u bandhigtay arrinkaas, laakiin way diideen. Way ka soo noqotay iyadoo Rasuulka Allah ﷺ fadhiyo. Waxay tiri: 'Arrinkii waan u bandhigay laakiin way diideen inay aqbalaan, waxayna doonayaan in wala’-gu iyaga u haro.' Nebigu ﷺ wuu maqlay hadalkaas, markaasay Caa’ishah u warrantay Nebiga ﷺ. Wuxuu yiri: 'Iibso oo shuruud uga dhig in wala’-gu adiga uu kuu yahay, maxaa yeelay wala’-gu wuxuu u gaar yahay qofka xoreeya.' Caa’ishah way fulisay amarkaas. Kadibna Rasuulka Allah ﷺ ayaa istaagay dadka dhexdiisa, wuxuuna ammaanay Allah kuna sifeeyey sifooyin wanaagsan, kadibna wuxuu yiri: 'Amma ba’du! Maxay tahay xaaladda ragga shuruudo ku dara heshiisyada oo aan Kitaabka Allah ku jirin? Shuruud kasta oo aan Kitaabka Allah ku jirin waa mid baadil ah (waa waxba kama jiraan) xitaa hadday boqol shuruudood yihiin. Xukunka Allah ayaa xaqa ah, shuruudda Allahna way ka adag tahay, wala’-guna wuxuu u gaar yahay qofka xoreeya.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Qofka xoreeya ayaa xaq u leh wala’da, shuruudaha heshiiska ee taas ka hor imanayana waa waxba kama jiraan.

Asalka iyo sababta

Bariira waxay Caasha ka codsatay inay ka caawiso bixinta heshiiskeeda xorriyadda. Sayidyadeed waxay doonayeen inay wala’da haystaan, inkastoo Caasha diyaar u ahayd inay bixiso lacagta. Nebigu ﷺ wuxuu caddeeyey in wala’du u sugnaato qofka iyada xoreeya.

Erayada adag oo la sharxay
Mukaateba

Heshiis qof addoonsan uu xorriyaddiisa ku heli karo lacag-bixin.

Wala’

Xidhiidh sharci oo gaar ah oo ka dhex abuurma qofka qof kale xoreeya iyo qofka la xoreeyey.

Uqiya

Halbeeg miisaan oo taariikhi ah oo lacagta qalinka ah lagu cabbiri jiray; lacagta waxaa lagu heshiiyey in qaybo-qaybo loo bixiyo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay ka fahmeen in shuruudaha heshiiska ee ka hor imanaya xeer Allah waajib ka dhigay ay waxba kama jiraan yihiin. Xorayntu waxay wala’da u sugtaa qofka xorriyadda bixiya; xuquuqdaasna shuruud ka hor imanaysa looma wareejin karo qof kale. Madhhabyadu waxay ka doodaan baaxadda saxda ah ee hadalka ku saabsan shuruudaha, balse waxay isku raacsan yihiin in shuruud ka hor imanaysa xeerka Alle aanay waajib ahayn.

Casharrada maanta
  1. Heshiiska si taxaddar leh u akhri, kana diid shuruudaha ka hor imanaya xeerarka cad ee shareecada Islaamka.
  2. Heshiiska si cad ugu qeex cidda qaadaysa lacag-bixin kasta iyo mas’uuliyad kasta.
  3. Awooddaada ku caawi qof baahan, adigoo isla markaas dhowraya xuquuqdiisa.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.