Sahih al-Bukhari, xadiiska 2406
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ عِيَالاً وَدَيْنًا، فَطَلَبْتُ إِلَى أَصْحَابِ الدَّيْنِ أَنْ يَضَعُوا بَعْضًا مِنْ دَيْنِهِ فَأَبَوْا، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَشْفَعْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، فَقَالَ " صَنِّفْ تَمْرَكَ كُلَّ شَىْءٍ مِنْهُ عَلَى حِدَتِهِ، عِذْقَ ابْنِ زَيْدٍ عَلَى حِدَةٍ، وَاللِّينَ عَلَى حِدَةٍ، وَالْعَجْوَةَ عَلَى حِدَةٍ، ثُمَّ أَحْضِرْهُمْ حَتَّى آتِيَكَ ". فَفَعَلْتُ، ثُمَّ جَاءَ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ عَلَيْهِ، وَكَالَ لِكُلِّ رَجُلٍ حَتَّى اسْتَوْفَى، وَبَقِيَ التَّمْرُ كَمَا هُوَ كَأَنَّهُ لَمْ يُمَسَّ. وَغَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَاضِحٍ لَنَا، فَأَزْحَفَ الْجَمَلُ فَتَخَلَّفَ عَلَىَّ فَوَكَزَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَلْفِهِ، قَالَ " بِعْنِيهِ وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ". فَلَمَّا دَنَوْنَا اسْتَأْذَنْتُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ. قَالَ صلى الله عليه وسلم " فَمَا تَزَوَّجْتَ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ". قُلْتُ ثَيِّبًا، أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ جَوَارِيَ صِغَارًا، فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا تُعَلِّمُهُنَّ وَتُؤَدِّبُهُنَّ، ثُمَّ قَالَ " ائْتِ أَهْلَكَ ". فَقَدِمْتُ فَأَخْبَرْتُ خَالِي بِبَيْعِ الْجَمَلِ فَلاَمَنِي، فَأَخْبَرْتُهُ بِإِعْيَاءِ الْجَمَلِ، وَبِالَّذِي كَانَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَوَكْزِهِ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْجَمَلِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَ الْجَمَلِ وَالْجَمَلَ وَسَهْمِي مَعَ الْقَوْمِ.
Jaabir wuxuu yiri: Markii uu dhintay Cabdullaahi (aabahay), wuxuu ka tagay carruur iyo deyn. Waxaan weydiistay dadkii lacagta lahaa inay qaar ka cafiyaan deyntiisa, laakiin way diideen, markaas ayaan u imid Nebiga ﷺ si uu ii dhexgalo, laakiin way diideen. Nebigu ﷺ wuxuu igu yiri:
"Kala sooc timirtaada noocyadeeda kala duwan: 'Cadhqatu Ibnu Zeyd gooni, Liinan gooni, iyo Cajwa gooni. Kadibna u yeer dadka deynta leh oo isug kay sug." Waan sameeyay, markaas ayuu Nebigu ﷺ yimid oo fadhiistay dhinaca timirta, wuxuuna u cabbiray nin walba xaqiisii ilaa laga wada bixiyay, iyadoo tirada timirtu ay sidii hore u taallo sidii aan la taaban. Munaasabad kale, waxaan Nebiga ﷺ la aaday dagaal anigoo saaran geel naga mid ah. Geelii wuu daalay oo wuu ka haray safarka. Nebigu ﷺ wuxuu ku dhuftay gadaashiisa wuxuuna yiri: "Iga iibi, adiguna raac ilaa Madiina." Markaan soo dhowaanay Madiina, waxaan weydiistay ogolaansho waxaanan iri: "Rasuulka Allow ﷺ! Dhowaan baan guursaday." Nebigu ﷺ wuxuu weydiiyay: "Ma bikro baad guursatay mise garoob?" Waxaan iri: "Garoob baan guursaday, maxaa yeelay Cabdullaahi wuu dhintay wuxuuna ka tagay gabdho yaryar, sidaas darteed waxaan guursaday garoob bartaa oo edebta barta." Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "U tag ehelkaaga." Markaan gurigii tegay, waxaan adeerkay u sheegay inaan geela iibiyay, wuuna i canaantay. Waxaan u sheegay daalka geela iyo wixii Nebigu ﷺ ku sameeyay. Markii Nebigu ﷺ yimid, subaxdii ayaan geelii u keenay, wuxuuna i siiyay qiimihiisii, geelii laftiisa, iyo saamigaygii xoolihii dagaalka laga soo helay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu Jaabir ka caawiyey bixinta deymaha aabbihii, wuxuuna daryeelay qoyskiisa.
Jaabir wuxuu sheegay in aabbihii Cabdullaahi dhintay isagoo ka tegay carruur yaryar iyo deymo. Deyn-bixiyayaashu way diideen inay qayb ka cafiyaan deynta; dabadeed Nabigu ﷺ wuxuu ka caawiyey bixinteeda.
Dad lacag ama alaab lagu leeyahay.
Nooc timir ah; Jaabir wuxuu ka soocay noocyada kale.
Hanti marka duullaan ciidan ka dib loo qaybiyo ka qaybgalayaasha, iyadoo la raacayo xeerarka Islaamka.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in deynta si dhab ah loo bixiyo, isla markaana deyn-bixiyuhu aanu waajib ku ahayn inuu qayb ka cafiyo. Nabigu ﷺ wuxuu Jaabir ku dhiirrigeliyey inuu timirta nooc-nooc u kala habeeyo, wuxuuna ka caawiyey in deyn-bixiyayaashu helaan dhammaan wixii ay xaqa u lahaayeen. Culimadu waxay timirta intii hadhay ku tilmaamaan mucjiso uu Alle siiyey Nabigiisa ﷺ. Waxa kale oo laga fahmayaa in daryeelka qaraabada yaryar uu sabab sax ah u noqon karo in guurka loo doorto lamaane ka caawin kara korintooda. Xadiisku wuxuu sidoo kale xusayaa in geela la iibiyey iyadoo la sii oggolaaday in la isticmaalo ilaa Madiina, ka dibna Nabigu ﷺ Jaabir siiyey geela iyo qiimihiisaba.
- Deymaha iyo heshiisyada si cad u qor, xuquuqda deyn-bixiyayaashana si dhab ah u ilaali.
- Caawi qaraabada ay geeridu uga tagtay carruur yaryar iyo culays dhaqaale.
- Si taxaddar leh u kala sooc alaabta marka deyn lagu bixinayo alaab, si xaqa qof kastaa u caddaado.
Werintani waxay ka hadlaysaa isla qisada Jaabir ee deymaha aabbihii iyo timirta lagu bixiyey deyn-bixiyayaasha.
Sahih al-Bukhari · #2385 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee Jaabir waxay ka hadlaysaa safarkii uu la galay Nabiga ﷺ iyo geela safarka ku haray.
Sahih al-Bukhari · #2407 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay ku jirtaa isla kitaabka deymaha, waxayna caddaynaysaa masuuliyadda la xiriirta deynta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.