Sahih al-Bukhari, xadiiska 2516
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ، يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} فَقَرَأَ إِلَى {عَذَابٌ أَلِيمٌ}.ثُمَّ إِنَّ الأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ خَرَجَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ فَحَدَّثْنَاهُ قَالَ فَقَالَ صَدَقَ لَفِيَّ وَاللَّهِ أُنْزِلَتْ، كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي بِئْرٍ فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " شَاهِدُكَ أَوْ يَمِينُهُ ". قُلْتُ إِنَّهُ إِذًا يَحْلِفُ وَلاَ يُبَالِي. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ، ثُمَّ اقْتَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} إِلَى {وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}.
Waxaa nooga warramay Qutaybah bin Saciid, waxaa nooga warramay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Abuu Waa'il, wuxuu yiri: Cabdullaahi (rc) wuxuu yiri:
"Qofkii dhaar been ah ku dhaarta si uu xoolo qof kale u qaato, wuxuu la kulmi doonaa Allah isagoo uu ku cadhaysan yahay." Markaasaa Allah wuxuu soo dejiyey aayad arrintaas xaqiijinaysa: {Kuwa iibsada ballanta Allah iyo dhaartooda qiimo yar...} wuuna akhriyey ilaa {...ciqaab xanuun badan}. Kadibna Al-Ashcath bin Qays ayaa noo yimid oo wuxuu yiri: Maxuu idiin sheegayaa Cabdur-Raxmaan? Waan u sheegnay, markaasuu yiri: "Wuu run sheegay, Wallaahi aayaddan aniga ayaa la igu soo dejiyey. Aniga iyo nin kale ayaa ceel isku haynnay, markaasaan u dacwoonnay Rasuulka Allah ﷺ. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Markhaatigaaga ama dhaartiisa.' Waxaan iri: 'Haddaba wuu dhaaranayaa oo dan kama laha.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Qofkii dhaar been ah ku dhaarta si uu xoolo qof kale u qaato, wuxuu la kulmi doonaa Allah isagoo uu ku cadhaysan yahay.' Markaasaa Allah wuxuu soo dejiyey xaqiijinta arrintaas, kadibna wuxuu akhriyey aayaddan: {Kuwa iibsada ballanta Allah iyo dhaartooda qiimo yar...} ilaa {...waxayna leeyihiin ciqaab xanuun badan}.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dhaar been ah oo lagu helo hanti qof kale waxay keentaa dembi weyn.
Al-Ash'ath ibn Qays wuxuu sheegay inuu nin isku khilaafeen ceel biyo ah. Nebigu ﷺ wuxuu dalbaday laba markhaati ama dhaarta dhinaca kale. Al-Ash'ath wuxuu ka baqay in ninkaasi been ku dhaarto; sida uu sheegayna, aayadaha Suuradda Aal Cimraan (3:77) ayaa arrintan ku saabsan lagu soo dejiyey.
Dhaar qofku si ula kac ah been ugu dhaarto, halkan si uu u helo hanti aanu xaq u lahayn.
Lacag, dhul ama hanti kale oo qof kale xaq u leeyahay.
Waa digniin culus oo ku socota qofka si ula kac ah dulmi u sameeya oo aan toobad keenin.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in dhaartu aanay qofka siinayn lahaansho sharci ah marka uu si ula kac ah ugu sheegto hanti qof kale leeyahay. Sida werintu tilmaamayso, kiiska waxaa lagu go'aamiyaa caddaynta dacwoodaha ama dhaarta eedaysanaha; qofkii been ku dhaartana wuxuu mutaystaa dembi weyn. Afarta mad-hab ee Sunnigu waxay aqoonsan yihiin muhiimadda dhaarta ee khilaafaadka, balse xukun dhaar ku dhisan hantida uma xalaaleeyo qof og inaanu xaq u lahayn.
- Weligaa ha ku dhaaran si aad ku hesho lacag, dhul ama xuquuq kale oo aanad lahayn.
- Khilaafka ku xalli caddayn daacad ah, ixtiraamna xuquuqda dhinaca kale.
- Haddii aad hanti ku heshay dhaar been ah, u celi qofka xaqa u leh, toobad dhab ahna keen.
Werintani waxay wadaagtaa silsiladda werinta, waxayna sidoo kale ka digaysaa dhaar qofku si xaqdarro ah hanti ugu helo.
Sahih al-Bukhari · #2514 (Sahih)Xadiiskani wuxuu la jaanqaadayaa aayadaha ka hadlaya in ballanka Alle iyo dhaaraha lagu beddesho qiimo yar.
Sahih al-Bukhari · #2517 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa in si xaqdarro ah loo qaato hantida qof kale iyo cawaaqibta culus ee arrintaas.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.