Sahih al-Bukhari, xadiiska 2690
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Sahl ibn Sa'd
- 1Sa'id ibn Abu Maryamwuxuu u sheegay al‑Bukhariسَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ
- 2Abu Ghassanأَبُو غَسَّانَ
- 3Abu Hazimأَبُو حَازِمٍ
- 4Sahl ibn Sa'dسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ أُنَاسًا، مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ كَانَ بَيْنَهُمْ شَىْءٌ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أُنَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ يُصْلِحُ بَيْنَهُمْ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ، وَلَمْ يَأْتِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَ بِلاَلٌ، فَأَذَّنَ بِلاَلٌ بِالصَّلاَةِ، وَلَمْ يَأْتِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حُبِسَ، وَقَدْ حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَهَلْ لَكَ أَنْ تَؤُمَّ النَّاسَ فَقَالَ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ. فَأَقَامَ الصَّلاَةَ فَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي فِي الصُّفُوفِ، حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ الأَوَّلِ، فَأَخَذَ النَّاسُ بِالتَّصْفِيحِ حَتَّى أَكْثَرُوا، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَكَادُ يَلْتَفِتُ فِي الصَّلاَةِ، فَالْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَاءَهُ فَأَشَارَ إِلَيْهِ بِيَدِهِ، فَأَمَرَهُ يُصَلِّي كَمَا هُوَ، فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَهُ، فَحَمِدَ اللَّهَ، ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى دَخَلَ فِي الصَّفِّ، وَتَقَدَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ، فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَا لَكُمْ إِذَا نَابَكُمْ شَىْءٌ فِي صَلاَتِكُمْ أَخَذْتُمْ بِالتَّصْفِيحِ، إِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ، مَنْ نَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَقُلْ سُبْحَانَ اللَّهِ، فَإِنَّهُ لا يَسْمَعُهُ أَحَدٌ إِلاَّ الْتَفَتَ، يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ حِينَ أَشَرْتُ إِلَيْكَ لَمْ تُصَلِّ بِالنَّاسِ ". فَقَالَ مَا كَانَ يَنْبَغِي لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Waxaa nooga warramay Saciid bin Abii Maryam, waxaa nooga warramay Abuu Qassaam, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Xaazim, oo ka weriyey Sahl bin Sacd — Allaha ka raalli noqdee — in dad ka mid ah qabiilka Banii Camr bin Cowf ay dhexmartay khilaaf. Markaas ayuu Nabigu ﷺ u baxay isaga iyo asxaabtiisa qaarkood si uu heshiis u dhex dhigo. Salaaddii ayaa la gaaray laakiin Nabigu ﷺ ma imaan. Bilaal wuu addimay salaadda, laakiin Nabigu ﷺ wali ma imaan. Markaas ayuu Bilaal u tagay Abuu Bakar wuxuuna ku yiri:
"Nabiga ﷺ waa lagu daahay, salaaddiina waa la gaaray ee ma imaaneysaa dadka inaad tujiiso?" Wuxuu yiri: "Haa, haddaad doonto." Markaas ayuu Bilaal aqiimay salaadda, Abuu Bakarna horay buu u soo baxay. Kadib Nabigu ﷺ waa yimid isagoo safafka dhex maraya ilaa uu ka istaago saffka hore. Dadkii waxay bilaabeen sacab tumid aad u badan. Abuu Bakar salaadda dhexdeeda inta badan ma jeedsan jirin, laakiin markan wuu jeestay oo wuxuu arkay Nabiga ﷺ oo gadaashiisa taagan. Nabigu ﷺ gacantiisa ayuu ugu tilmaamay inuu halkiisa ku sii tukado. Abuu Bakar gacantiisa ayuu kor u qaaday, Allena wuu ammaanay, kadibna dib buu u gurtay ilaa uu saffka dhex galay. Nabigu ﷺ horay buu u soo baxay oo dadkii buu tujiyey. Markuu salaadda ka baxay, wuxuu u jeestay dadkii wuxuuna yiri: "Dadow, maxaad marka wax idinku yimaado salaadda dhexdeeda sacabka u tumaan? Sacab tumiddu waa dumarka oo kaliya. Qofkii wax ku yimaadaan salaadda ha yiraahdo 'Subxaanallaah', maxaa yeelay qofkii maqla wuu soo jeesanayaa. Abuu Bakaroow, maxaa kaa diiday markaan kuu tilmaamay inaad dadka tujiso?" Wuxuu yiri: "Uma qalmo ina Abii Quxaafa inuu Nabiga ﷺ hortiisa ku tukado."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ nabad buu dhex dhigay, wuxuuna baray sida dareenka imaamka loogu jeediyo salaadda dhexdeeda.
Khilaaf ayaa dhex maray dad ka tirsan Banu Camr ibn Cawf. Nabigu ﷺ wuxuu saxaabadiisa ula tegay si uu heshiis uga dhex dhaliyo; intii uu maqnaa, Abuu Bakr ayaa bilaabay inuu salaadda tujiyo.
Waa dhawaaqa lagu ogeysiinayo in waqtigii salaaddu galay.
Waa dhawaaqa la yeedhiyo wax yar ka hor bilowga salaadda jamaacada.
In la yidhaahdo ‘Subxaanallaah’, oo ah ku tasbiixsiga Alle.
Culimada hore waxay arrintan ka soo qaataan in dadka la heshiisiiyo ay tahay hawl muhiim ah, iyo in salaadda jamaacadu bilaaban karto marka waqtigeedu galo haddii imaamku dib u dhaco. Imaamku salaadda dhexdeeda wuxuu kaga jawaabi karaa tilmaam ku habboon; sida xadiisku sheegayo, raggu dareenka waxay ku jeediyaan tasbiix, haweenkuna sacab bay tumaan. Abuu Bakr oo dib u gurtay waxay muujinaysaa qadarin uu u hayay Nabiga ﷺ. Madh-habyadu way ka doodaan xeerarka faahfaahsan ee dib u gurashada iyo beddelidda imaamka, balse waxay aqoonsan yihiin mabaadi'da guud ee hab-dhaqankan.
- Ku dadaal inaad khilaafaadka si nabad ah u xalliso, dadka ay khusayso si taxaddar lehna isugu keento.
- Haddii aad rabto inaad dareenka imaamka ku jeediso salaadda dhexdeeda, dheh ‘Subxaanallaah’ halkii aad sacab ka tumi lahayd.
- Imaamka raac, tilmaamihiisana si xushmad leh uga jawaab adigoon khalkhal gelin xasilloonida salaadda.
Xadiiskan saxiixa ahi isaguna wuxuu ka hadlayaa hagaajinta xidhiidhka dadka, wuxuuna la jaanqaadayaa sababta qisadan keentay.
Sahih al-Bukhari · #2689 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu sii dhammaystirayaa tilmaamaha ku saabsan xallinta khilaafaadka.
Sahih al-Bukhari · #362 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ah ee Sahl laga weriyey isaguna wuxuu sharxayaa hab-dhaqanka salaadda dhexdeeda, wuxuuna gacan ka geysanayaa fahamka edebta wax-ku-oolka ah ee xadiiskan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.