Sahih al-Bukhari, xadiiska 2718
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abu Nu'aymwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو نُعَيْمٍ
- 2Zakariyyaزَكَرِيَّاءُ
- 3Amirعَامِرًا
- 4Jabirجَابِرٌ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، قَالَ سَمِعْتُ عَامِرًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي جَابِرٌ ـ رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ قَدْ أَعْيَا، فَمَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبَهُ، فَدَعَا لَهُ، فَسَارَ بِسَيْرٍ لَيْسَ يَسِيرُ مِثْلَهُ ثُمَّ قَالَ " بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ". قُلْتُ لاَ. ثُمَّ قَالَ " بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ". فَبِعْتُهُ فَاسْتَثْنَيْتُ حُمْلاَنَهُ إِلَى أَهْلِي، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَتَيْتُهُ بِالْجَمَلِ، وَنَقَدَنِي ثَمَنَهُ، ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَأَرْسَلَ عَلَى إِثْرِي، قَالَ " مَا كُنْتُ لآخُذَ جَمَلَكَ، فَخُذْ جَمَلَكَ ذَلِكَ فَهْوَ مَالُكَ ". قَالَ شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ إِلَىَ الْمَدِينَةِ. وَقَالَ إِسْحَاقُ عَنْ جَرِيرٍ عَنْ مُغِيرَةَ فَبِعْتُهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ. وَقَالَ عَطَاءٌ وَغَيْرُهُ لَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ شَرَطَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ. وَقَالَ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ وَلَكَ ظَهْرُهُ حَتَّى تَرْجِعَ. وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرْنَاكَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ. وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ تَبَلَّغْ عَلَيْهِ إِلَى أَهْلِكَ. وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ وَابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِوَقِيَّةٍ. وَتَابَعَهُ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ. وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ وَغَيْرِهِ عَنْ جَابِرٍ أَخَذْتُهُ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ. وَهَذَا يَكُونُ وَقِيَّةً عَلَى حِسَابِ الدِّينَارِ بِعَشَرَةِ دَرَاهِمَ. وَلَمْ يُبَيِّنِ الثَّمَنَ مُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍ، وَابْنُ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ. وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ وَقِيَّةُ ذَهَبٍ. وَقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ بِمِائَتَىْ دِرْهَمٍ. وَقَالَ دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِطَرِيقِ تَبُوكَ، أَحْسِبُهُ قَالَ بِأَرْبَعِ أَوَاقٍ. وَقَالَ أَبُو نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِعِشْرِينَ دِينَارًا. وَقَوْلُ الشَّعْبِيِّ بِوَقِيَّةٍ أَكْثَرُ. الاِشْتِرَاطُ أَكْثَرُ وَأَصَحُّ عِنْدِي. قَالَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ.
Waxaa nooga warramay Abu Nucaym, waxaa nooga warramay Zakariyaa, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Caamir oo leh: Waxaa ii warramay Jaabir — Alle ha ka raalli noqdee — inuu safar ku jiray isagoo saaran geelkiisa oo aad u daallanaa. Markaasuu Nabigu ﷺ soo maray, wuu dharbaaxay geelka, wuuna u duceeyay. Geelkii wuxuu ku socday xawaare aan hore loogu arag. Kadib Nabigu ﷺ wuxuu yiri:
"Iiga iibi hal Uqiyya." Waxaan iri: "Maya." Mar kale ayuu yiri: "Iiga iibi hal Uqiyya." Waan ka iibiyey, laakiin waxaan shuruud ka dhigtay inaan ku raaco ilaa aan gaaro ehelkayga. Markii aan Madiina nimid, geelkii ayaan u keenay, wuuna ii gudoonsiiyey qiimihiisii. Kadib waan ka tagay, laakiin wuu i daba diray, markii aan u imidna wuxuu yiri: "Ma qaadanayo geelaaga; qaado geelaagaasi, waa hantidaada." Shucbah wuxuu ka weriyey Mugiirah, kaasoo ka weriyey Caamir, kaasoo ka weriyey Jaabir: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu ii oggolaaday inaan ku raaco dhabarkiisa ilaa Madiina. Isxaaq wuxuu ka weriyey Jariir, kaasoo ka weriyey Mugiirah: Waxaan ka iibiyey anigoo shuruud ka dhigtay inaan dhabarkiisa ku raaco ilaa aan Madiina gaaro. Cataa’ iyo kuwo kalena waxay yiraahdeen: Dhabarkiisu adigaa leh ilaa Madiina. Maxamed bin Al-Munkadir wuxuu ka weriyey Jaabir: Wuxuu shuruud ka dhigtay dhabarkiisa ilaa Madiina. Sayd bin Aslam wuxuu ka weriyey Jaabir: Dhabarkiisu adigaa leh ilaa aad ka soo noqoto. Abuz-Zubayr wuxuu ka weriyey Jaabir: Waxaan kugu amaahinnay dhabarkiisa ilaa Madiina. Al-Acmash wuxuu ka weriyey Saalim, kaasoo ka weriyey Jaabir: Ku gaar ehelkaaga. Cubaydullaah iyo Ibnu Isxaaq waxay ka weriyeen Wahb, kaasoo ka weriyey Jaabir: Nabigu ﷺ wuxuu ku iibsaday hal Uqiyya. Sayd bin Aslamna wuu ku raacay werintaas isagoo ka werinaya Jaabir. Ibnu Jurayj wuxuu ka weriyey Cataa’ iyo kuwo kale, iyagoo ka werinaya Jaabir: Waxaan ku qaatay afar diinaar. Taasina waxay u dhigantaa hal Uqiyya marka la xisaabiyo diinaarka oo toban dirham ah. Mugiirah kama sheegin qiimaha werintiisa Sha’biy ee ka timi Jaabir, sidoo kale Ibnu Al-Munkadir iyo Abuz-Zubayr kama sheegin Jaabir. Al-Acmash wuxuu ka weriyey Saalim, kaasoo ka weriyey Jaabir: Hal Uqiyya oo dahab ah. Abu Isxaaq wuxuu ka weriyey Saalim, kaasoo ka weriyey Jaabir: Laba boqol oo dirham. Daauud bin Qays wuxuu ka weriyey Cubaydullaah bin Miqsam, kaasoo ka weriyey Jaabir: Wuxuu ku iibsaday jidka Tabuuk, waxaanan u malaynayaa inuu yiri afar Uqiyya. Abu Nadrah wuxuu ka weriyey Jaabir: Wuxuu ku iibsaday labaatan diinaar. Laakiin hadalka Sha’biy ee ah 'hal Uqiyya' ayaa ugu badan. Shuruudduna way ka badan tahay waana ka saxsan tahay agtayda. Sidaas waxaa yiri Abu Cabdillaahi.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Jabiir wuxuu geeliisa ku iibiyey shardi hore loogu heshiiyey oo ah inuu fuuli karo, dabadeedna dib ayaa loogu celiyey.
Halbeeg miisaan oo taariikhi ah oo biraha qaaliga ah lagu cabbiri jiray; qiimaha saxda ah siyaabo kala duwan ayaa loogu sheegay waddooyinka werinta.
Heshiis qayb ka ah iibka, sida xaqa Jabiir u lahaa inuu geela ku fuulo ilaa Madiina.
Al-Bukhaari wuxuu xusay in werinta si cad u sheegaysa shardi fuulid ay tahay tan ugu faafidda badan, sida uu isaguna qabo tan ugu saxsan. Culimadu waxay ka fahmeen in labada dhinac ee wax kala iibsanayaa ku heshiin karaan shardi cad oo bannaan. Nabiga ﷺ sidoo kale wuxuu Jabiir ula dhaqmay deeqsinimo: wuxuu bixiyey qiimihii lagu heshiiyey, dabadeedna geela hadiyad ahaan ayuu ugu celiyey.
- Marka wax la iibinayo, hore u caddee shuruudaha, sida in xoolaha la iibiyey muddo la isticmaali karo.
- Ganacsiga dadka ula dhaqan si caddaalad ah: oofi heshiisyada, deeqsinimona muuji marka ay habboon tahay.
- Hubi in labada dhinac ay si fiican u fahmeen qiimaha, shuruudaha iyo wareejinta hantida.
Ansaaru waxay timirtooda siiyaan walaalahooda muhaajiriinta; werintani sidoo kale waxay muujinaysaa in dadka la daryeelo iyadoo la ilaalinayo heshiisyada ku saabsan hanti iyo shaqo.
Sahih al-Bukhari · #2720 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa dhul la siinayo iyo sida loo isticmaalo, waxayna la xiriirtaa muhiimadda ay leeyihiin shuruudo cad oo ku saabsan hanti iyo ganacsi.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.