Sahih al-Bukhari, xadiiska 2893
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Qutaybawuxuu u sheegay al‑Bukhariقُتَيْبَةُ
- 2Ya'qubيَعْقُوبُ
- 3Amrعَمْرٍو
- 4Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأَبِي طَلْحَةَ " الْتَمِسْ غُلاَمًا مِنْ غِلْمَانِكُمْ يَخْدُمُنِي حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى خَيْبَرَ ". فَخَرَجَ بِي أَبُو طَلْحَةَ مُرْدِفِي، وَأَنَا غُلاَمٌ رَاهَقْتُ الْحُلُمَ، فَكُنْتُ أَخْدُمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ، فَكُنْتُ أَسْمَعُهُ كَثِيرًا يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَضَلَعِ الدَّيْنِ وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ ". ثُمَّ قَدِمْنَا خَيْبَرَ، فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْحِصْنَ ذُكِرَ لَهُ جَمَالُ صَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَىِّ بْنِ أَخْطَبَ، وَقَدْ قُتِلَ زَوْجُهَا وَكَانَتْ عَرُوسًا، فَاصْطَفَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِنَفْسِهِ، فَخَرَجَ بِهَا حَتَّى بَلَغْنَا سَدَّ الصَّهْبَاءِ حَلَّتْ، فَبَنَى بِهَا، ثُمَّ صَنَعَ حَيْسًا فِي نِطَعٍ صَغِيرٍ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آذِنْ مَنْ حَوْلَكَ ". فَكَانَتْ تِلْكَ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى صَفِيَّةَ. ثُمَّ خَرَجْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَوِّي لَهَا وَرَاءَهُ بِعَبَاءَةٍ، ثُمَّ يَجْلِسُ عِنْدَ بَعِيرِهِ فَيَضَعُ رُكْبَتَهُ، فَتَضَعُ صَفِيَّةُ رِجْلَهَا عَلَى رُكْبَتِهِ حَتَّى تَرْكَبَ، فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا أَشْرَفْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ نَظَرَ إِلَى أُحُدٍ فَقَالَ " هَذَا جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ". ثُمَّ نَظَرَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَقَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أُحَرِّمُ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا بِمِثْلِ مَا حَرَّمَ إِبْرَاهِيمُ مَكَّةَ، اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مُدِّهِمْ وَصَاعِهِمْ ".
Waxaa nooga warramay Qutaybah, waxaa nooga warramay Yacquub, oo ka weriyey Camar, oo ka weriyey Anas bin Maalik — radiyallaahu canhu — in Nabigu ﷺ uu ku yidhi Abuu Dalxa:
"Dooro mid ka mid ah wiilashaada addoommada ah oo ii adeega intaan u safrayo Khaybar." Markaas Abuu Dalxa wuxuu i kaxeeyey anigoo raacaya, anigoo ahaa wiil qaan-gaadh ku dhow. Waxaan u adeegi jiray Rasuulka Allah ﷺ markuu deggo, waxaanan badanaa ka maqli jiray isagoo leh: "Allow! Waxaan kaa magangalay walbahaarka, murugada, caajiska, tabardarrida, bakhaylnimada, fulaynimada, culayska daynta iyo in raggu iga adkaado." Kadib waxaan gaadhnay Khaybar, markii Allah u furtay xerada, waxaa loo sheegay quruxda Safiyya bint Xuyay bin Akhdab, oo ninkeedii la dilay iyadoo caruusad ah. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu u doortay naftiisa, wuxuuna kaxeeyey ilaa aan gaadhnay Saddu-s-Sahbaa’, halkaas oo dhiiggeedu ka joogsaday, markaasuu guursaday. Wuxuu sameeyey Xays (cunto) oo lagu riday maqaar yar, dabadeedna Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yidhi: "U yeedh dadka agtaada jooga." Taasi waxay ahayd walimadii (arooskii) Rasuulka Allah ﷺ ee Safiyya. Kadib waxaan u baxnay Madiina. Waxaan arkay Rasuulka Allah ﷺ oo maro ugu hagaajinaya geela dushiisa si ay u fadhiisato, dabadeedna wuxuu fadhiistay geela agtiisa isagoo jilibkiisa dhigay, Safiyyana cagteeda ayay saartay jilibkiisa si ay u fuusho. Waannu safarnay ilaa aan ku dhowaannay Madiina; wuxuu eegay buurta Uxud wuxuuna yidhi: "Tani waa buur ina jecel annaguna waan jecelnahay." Kadib wuxuu eegay Madiina wuxuuna yidhi: "Allow! Waxaan xarrimay wixii u dhexeeya labadeeda buurood sidii Ibraahiim u xarrimay Makka. Allow! U barakee Mudd-kooda iyo Saac-gooda (cabbirkooda)."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu baray ducooyin, wuxuuna muujiyey daryeel iyo martigelin.
Cunto fudud oo laga diyaarin jiray, waxyaabo kale la socda, timir iyo shaciir.
Halbeegyo dhaqameed oo lagu cabbiri jiray mugga cuntada; Nabigu ﷺ wuxuu Alle ka baryey inuu barakeeyo halbeegyada cuntada ee Madiina.
Meelo leh dhagax foolkaaneed madow oo tilmaama xuduudaha Madiina.
Culimadu ducadan waxay ka fahmeen in qofka Muslimka ahi Alle ka bari karo inuu ka ilaaliyo culaysyada nafsiga ah iyo duruufaha adag. Werintani sidoo kale waxay muujinaysaa qiimaha u adeegidda dadka, casho aroos oo aan badnayn iyo in xaaska loola dhaqmo si daryeel leh. Hadalka ku saabsan Uxud wuxuu muujinayaa xidhiidhka gaarka ah ee Nabiga ﷺ iyo mu’miniintu la leeyihiin Madiina; ducadiisuna waxay xaqiijinaysaa xurmada iyo barakada magaalada.
- Ducada lagaga magan galo welwelka, murugada, caajiska iyo deymaha ka dhig qayb ka mid ah ducadaada maalinlaha ah.
- Daryeelka ku muuji ficillo la taaban karo, sida inaad qof si ammaan ah u caawiso oo aad tixgeliso raaxadiisa.
- Munaasabadaha muhiimka ah ugu dabbaaldeg deeqsinimo iyo fudayd, Alle-na uga bari barako bulshadiinna.
Werintani waxay sheegaysaa in qof laga caawiyo fuulista gaadiidku inay tahay sadaqo maalinle ah, taas oo la jaanqaadaysa daryeelkii Nabigu ﷺ u muujiyey Safiyya.
Sahih al-Bukhari · #2894 (Sahih)Xadiiskan oo ka yimid isla macnaha qisada ayaa ka caawinaya in la fahmo werinta ku saabsan Safiyya iyo ku soo noqoshada Madiina.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.