Sahih al-Bukhari, xadiiska 3053
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ يَوْمُ الْخَمِيسِ، وَمَا يَوْمُ الْخَمِيسِ ثُمَّ بَكَى حَتَّى خَضَبَ دَمْعُهُ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ اشْتَدَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَعُهُ يَوْمَ الْخَمِيسِ فَقَالَ " ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدًا ". فَتَنَازَعُوا وَلاَ يَنْبَغِي عِنْدَ نَبِيٍّ تَنَازُعٌ فَقَالُوا هَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ " دَعُونِي فَالَّذِي أَنَا فِيهِ خَيْرٌ مِمَّا تَدْعُونِي إِلَيْهِ ". وَأَوْصَى عِنْدَ مَوْتِهِ بِثَلاَثٍ " أَخْرِجُوا الْمُشْرِكِينَ مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ، وَأَجِيزُوا الْوَفْدَ بِنَحْوِ مَا كُنْتُ أُجِيزُهُمْ ". وَنَسِيتُ الثَّالِثَةَ. وَقَالَ يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ سَأَلْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ. فَقَالَ مَكَّةُ وَالْمَدِينَةُ وَالْيَمَامَةُ وَالْيَمَنُ. وَقَالَ يَعْقُوبُ وَالْعَرْجُ أَوَّلُ تِهَامَةَ.
Waxaa wariyay Saciid bin Jubayr: Ibnu Cabbaas wuxuu yiri,
"Khamiis! Maxaa dhacay Khamiista!" Kadibna wuu ooyay ilaa ilmadiisu qoysay dhagaxyada dhulka yaallay. Wuxuu yiri, "Maalintii Khamiista ayuu xanuunka Rasuulka Allah ﷺ aad u sii darraaday, wuxuuna yiri, 'Ii keena wax la qoro aan idiin qoree kitaab aadan weligiin ku baadiyoobayn kadib.' Dadkii joogay way isku khilaafeen arrintaas, mana habboona in lagu murmo agtiisa Nabi. Waxay yiraahdeen, 'Rasuulka Allah ﷺ aad buu u xanuunsan yahay.' Nabigu ﷺ wuxuu yiri, 'I daaya, xaaladda aan hadda ku jiro ayaa ka khayr badan waxaad iigu yeeraysaan.' Markuu geeriyoonayay, Nabigu ﷺ wuxuu dardaarmay saddex arrimood: 'Ka saara Mushrikiinta Jasiiradda Carabta, una ogolaada wufuudda shisheeye sidii aan anigu u ogolaan jiray.' Waan illaaway tii saddexaad." (Yacquub bin Muxammad wuxuu yiri, "Waxaan weydiiyay Al-Mugiira bin Cabdirraxmaan Jasiiradda Carabta, wuxuuna yiri, 'Waxaa ka mid ah Makka, Madiina, Al-Yamaama iyo Yaman.' Yacquub wuxuu raaciyay, 'Iyo Al-Carj oo ah bilowga Tihaama.')
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu ka tegay tilmaamo muhiim ah, wuxuuna ku boorriyey midnimo ixtiraam leh.
Werintu waxay dhigaysaa codsigii agabka wax lagu qoro maalintii Khamiista, xilligii xanuunkii ugu dambeeyay ee Nabiga ﷺ. Ibn Cabbaas wuxuu muujinayaa murugadiisa ku aaddan khilaafkii markaas dhacay.
Alaab loo baahan yahay in farriin lagu qoro, sida qalabka wax lagu qoro iyo wax lagu dul qoro.
Kooxo loo soo diro booqasho iyagoo ku hadlaya magaca kooxo ama bulshooyin.
Dhulka werinta ku xusan ee amarka bixitaanku khuseeyo; xuduudihiisa saxda ah waxaa looga hadlayaa faallada.
Culimada hore waxay codsiga wax lagu qoro ka hadlaan iyagoo la xiriirinaya khilaafkii xigay: saxaabadu way ku kala aragti duwanaayeen sida loo fulin lahaa rabitaanka Nabiga ﷺ oo aad u xanuunsanaa. Ibn Xajar iyo faalleeyayaal kale waxay tilmaamayaan in murugada Ibn Cabbaas ay muujinayso culayska xilligaas. Amarka ku saabsan weftiyadu wuxuu adkaynayaa martigelinta iyo oofinta ballamaha. Culimadu sidoo kale waxay ka hadlaan baaxadda juqraafiyeed ee Jasiiradda Carabta; xuduudaha la sheegay looma sinnayn karo xuduudaha dawladaha maanta jira iyadoo aan faahfaahin dheeraad ah la bixin.
- Ilaali degganaansho iyo ixtiraam marka khilaaf aragtiyeed dhaco, gaar ahaan xilliyada jilicsan.
- Martida iyo weftiyada si diirran u soo dhowee oo si taxaddar leh ula dhaqan.
- Baro tilmaamaha Nabiga ﷺ oo si masuuliyad leh u gudbi.
Werintan oo ku jirta isla kitaabka waxay bixinaysaa macne dheeraad ah oo ku saabsan dhacdooyinkii maalmihii ugu dambeeyay ee Nabiga ﷺ.
Sahih al-Bukhari · #3054 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay la xiriirtaa wararka ku saabsan tilmaamihii ugu dambeeyay iyo duruufihii ku xeernaa geerida.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.