Sahih al-Bukhari, xadiiska 3059
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Aabbihii, Aslam
- 1Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariإِسْمَاعِيلُ
- 2Malikمَالِكٌ
- 3Zayd ibn Aslamزَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ
- 4Aabbihii, Aslamأَبِيهِ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ اسْتَعْمَلَ مَوْلًى لَهُ يُدْعَى هُنَيًّا عَلَى الْحِمَى فَقَالَ يَا هُنَىُّ، اضْمُمْ جَنَاحَكَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ مُسْتَجَابَةٌ، وَأَدْخِلْ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَرَبَّ الْغُنَيْمَةِ، وَإِيَّاىَ وَنَعَمَ ابْنِ عَوْفٍ، وَنَعَمَ ابْنِ عَفَّانَ، فَإِنَّهُمَا إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُمَا يَرْجِعَا إِلَى نَخْلٍ وَزَرْعٍ، وَإِنَّ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَرَبَّ الْغُنَيْمَةِ إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُمَا يَأْتِنِي بِبَنِيهِ فَيَقُولُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. أَفَتَارِكُهُمْ أَنَا لاَ أَبَا لَكَ فَالْمَاءُ وَالْكَلأُ أَيْسَرُ عَلَىَّ مِنَ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ، وَايْمُ اللَّهِ، إِنَّهُمْ لَيَرَوْنَ أَنِّي قَدْ ظَلَمْتُهُمْ، إِنَّهَا لَبِلاَدُهُمْ فَقَاتَلُوا عَلَيْهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَأَسْلَمُوا عَلَيْهَا فِي الإِسْلاَمِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ الْمَالُ الَّذِي أَحْمِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا حَمَيْتُ عَلَيْهِمْ مِنْ بِلاَدِهِمْ شِبْرًا.
Waxaa nooga warramay Ismaaciil, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Maalik, oo ka weriyey Zeyd bin Aslam, oo ka weriyey aabbihii, in Cumar bin Al-Khadhaab — raalli Allaha ka noqdee — uu u xilsaaray addoonkiisii la xoreeyey ee la oran jiray Hunay maamulka Ximada (daaqsin loo qoondeeyey xoolaha Sakada iyo kuwa kale). Wuxuu ku yiri:
"Hunayow, hoos u dhig baallahaaga oo ha dulmin Muslimiinta, kana digtoonow ducada qofka la dulmiyey, waayo ducada qofka la dulmiyey waa la aqbalaa. U ogolow daaqsin leh geel yar iyo mid leh ido yar, balse ka fogee xoolaha Ibn Cowf iyo xoolaha Ibn Caffaan. Waayo haddii xoolahoodu baaba'aan, waxay u noqon karaan beero iyo beer-cunno. Laakiin leh geela yar iyo leh idaha yar, haddii xoolahoodu baaba'aan, carruurtooda ayay ii keenayaan oo waxay leeyihiin: 'Amiirka Mu'miniintow!' Ma dayacayaa iyaga? Maya! Biyaha iyo daaqa ayaa igaga fudud dahabka iyo lacagta. Wallaahi, waxay u maleynayaan inaan dulmiyey. Waa dhulkoodii; Jaahiliyaddii bay ku dagaallameen, Islaamkana way ku soo galeen iyagoo leh. Waxaan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirta, haddaanay ahayn xoolaha aan u diyaariyey jihaadka Jidka Alle, taako dhulkooda ah kama xirteen Ximo ahaan."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuxuu ilaaliyey xoolo-dhaqatada nugul, wuxuuna xaddiday isticmaalka daaqa dadweynaha.
Dhul daaq loo asteeyey oo xoolo gaar ahi daaqi karaan.
Ducada gargaar ee qof dulmi loo geystay; Cumar wuxuu ka digayaa in Alle ajiibo.
Xoolo-dhaqato hanti yar leh oo, haddii xoolihiisu ka lumaan, aan haysan ilo kale oo badan.
Culimada waxay riwaayaddan ka fahmeen in madaxdu si caddaalad ah u maamulaan hantida dadweynaha, isla markaana ay daryeel gaar ah siiyaan dadka hantidoodu yar tahay. Cumar wuxuu xoolo-dhaqatada yaryar u oggolaaday inay daaqa isticmaalaan, wuxuuna caddeeyey in ilaalinta xoolaha dagaalka loogu talagalay aanay marmarsiinyo u noqon karin in dadka si aan loo meel dayin dhulkooda looga reebo. Riwaayaddu waxay kaloo adkaynaysaa in dadka dakhli kale haysta aan sabab la’aan looga hormarin qoysaska nugul.
- Marka laga go’aaminayo isticmaalka hantida dadweynaha, tixgelin dheeraad ah sii dadka aan haysan kayd badan.
- Xeerarka iyo ka-reebitaannada ku qiimee saamaynta ay ku leeyihiin qoysaska nugul, ee ha ku salayn hodantinimada ama saamaynta dadka ay khusayso.
- Cabashooyinka dulmiga si taxaddar leh u baadh, waxyeelladana sax ka hor intaysan sii weynaan.
Riwaayaddan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa masuuliyadda iyo cawaaqibta hoggaaminta, taas oo la jaanqaadaysa sida taxaddarka leh ee Cumar u maamulay daaqa.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Riwaayaddan saxiixa ahi waxay xoogga saaraysaa ilaalinta nafta dadka, waxayna la jaanqaadaysaa ka hortagga dulmiga iyo waxyeellada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.