Sahih al-Bukhari, xadiiska 3093
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3Salihصَالِحٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا، مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ. فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ، فَلَمْ تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ. قَالَتْ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكٍ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ، فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ، وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْمَلُ بِهِ إِلاَّ عَمِلْتُ بِهِ، فَإِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ. فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ، فَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكٌ فَأَمْسَكَهَا عُمَرُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ، وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الأَمْرَ. قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ إِلَى الْيَوْمِ. قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ اعْتَرَاكَ افْتَعَلْتَ مِنْ عَرَوْتُهُ فَأَصَبْتُهُ وَمِنْهُ يَعْرُوهُ وَاعْتَرَانِي
Waxaa nooga warramay Cabdulcasiis bin Cabdillaah, waxaa nooga warramay Ibraahiim bin Sacad, kaas oo ka weriyey Saalix, isna ka weriyey Ibn Shihaab, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Curwah bin Subayr in Caa’ishah Ummul-Mu’miniin — raalli Allaah ka ahaadee — ay u sheegtay in Faadumo — nabadgelyo korkiisa ha ahaatee — oo ahayd gabadhii Rasuulka Allaah ﷺ, ay weydiisatay Abuu Bakar As-Siddiiq geeridii Rasuulka Allaah ﷺ dabadeed inuu u qaybiyo dhaxalkeedii, wixii uu Rasuulka Allaah ﷺ ka tagay oo Allaah ku manneystay (Fay’). Markaas Abuu Bakar wuxuu ku yiri:
“Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: ‘Dhaxal nalama yeesho; wixii aan ka tagno waa sadaqo.’” Sidaas darteed Faadumo bint Rasuulka Allaah ﷺ way ka carootay, wayna ka goosatay hadalka Abuu Bakar, mana joojin ilaa ay ka geeriyootay. Waxayna noolayd muddo lix bilood ah geeridii Rasuulka Allaah ﷺ kadib. Waxay tiri: Faadumo waxay Abuu Bakar weydiisan jirtay qaybteeda wixii uu Rasuulka Allaah ﷺ ka tagay oo ku yaallay Khaybar, Fadag, iyo sadaqadiisii Madiina, balse Abuu Bakar wuu ka diiday arrintaas, wuxuuna yiri: “Kama tegayo wax kasta oo uu Rasuulka Allaah ﷺ samayn jiray illaan aniguna sameeyo mooyee, maxaa yeelay waxaan ka cabsanayaa haddaan ka tago wax ka mid ah amarkiisa inaan lumo.” Haddaba, sadaqadiisii Madiina waxaa Cali iyo Cabbaas u dhiibay Cumar, laakiin Khaybar iyo Fadag wuu haystay Cumar, wuxuuna yiri: “Labadaasi waa sadaqadii Rasuulka Allaah ﷺ, waxayna ahaayeen xuquuqdiisa iyo baahiyihiisa degdegga ah, maamulkooduna wuxuu hoos yimaadaa cidda xukunka haysa.” Wuxuu yiri: Sidaas bayna ku sii socotaa ilaa maanta. Abuu Cabdillaah wuxuu yiri: Erayga ‘ictaraaka’ wuxuu ka yimid ‘carawtuhu’, oo macnihiisu yahay ‘waan gaaray’, halkaasna waxaa ka yimid ‘yacruuhu’ iyo ‘ictaraanii’.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dhaxalkii Nebiga ﷺ wuxuu sii ahaaday sadaqo, mana loo qaybin dhaxal ahaan.
Markii Nebiga ﷺ geeriyooday ka dib, Faadumo waxay Abuu Bakar weydiisatay saamigeeda hantidii Khaybar, Fadak iyo Madiina. Abuu Bakar wuxuu daliishaday hadalka sheegaya in nebiyadu aanay dhaxal ka tegin, wuxuuna ku adkaystay in hantidaas loo maamulo sidii Nebiga ﷺ u maamuli jiray.
Hanti ay muslimiintu heleen iyadoo aan loo baahnayn dagaal.
Hanti loo qoondeeyey samafal; halkan waxaa loola jeedaa hanti aan loo qaybin dhaxal gaar ah.
Shan meelood meel ka mid ah qaniimada dagaalka qaarkeed, oo xeerarka Islaamku u qoondeeyeen meel gaar ah.
Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in nebiyadu aanay qoyskooda uga tegin hanti shakhsi ah oo dhaxal ahaan loo qaybsado; waxa ay ka tagaan wuxuu u sii ahaanayaa samafal iyo maamul guud. Abuu Bakar wuxuu u arkay waajibkiisa inuu ilaaliyo dhaqankii Nebiga ﷺ, halka maamulka hantidu uu ku sii jiray gacanta maamulka awoodda leh. Madhhabyadu waxay ka hadlaan sida xeerkan loogu dabaqo xeerarka guud ee hantida nebiyada iyo hantida guud.
- Marka hanti la isku khilaafo, marka hore soo bandhig xeerka diineed ee khuseeya iyo ilaha lagu kalsoonaan karo.
- Kuwa maamula hantida guud waa inay go’aannadooda si taxaddar leh uga jawaabaan, kuna ekaadaan heshiisyada jira.
- Khilaafaadka qoyska ee xasaasiga ah si xushmad leh uga wada hadla, xitaa marka dadka ay khusayso ay xeerarka siyaabo kala duwan u arkaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.