Sahih al-Bukhari, xadiiska 3157
Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرًا، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ وَعَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، فَحَدَّثَهُمَا بَجَالَةُ، سَنَةَ سَبْعِينَ ـ عَامَ حَجَّ مُصْعَبُ بْنُ الزُّبَيْرِ بِأَهْلِ الْبَصْرَةِ ـ عِنْدَ دَرَجِ زَمْزَمَ قَالَ كُنْتُ كَاتِبًا لِجَزْءِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَمِّ الأَحْنَفِ، فَأَتَانَا كِتَابُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ فَرِّقُوا بَيْنَ كُلِّ ذِي مَحْرَمٍ مِنَ الْمَجُوسِ. وَلَمْ يَكُنْ عُمَرُ أَخَذَ الْجِزْيَةَ مِنَ الْمَجُوسِ. حَتَّى شَهِدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَهَا مِنْ مَجُوسِ هَجَرٍ.
Waxaa nooga warramay Cali binu Cabdillaahi, waxaa nooga warramay Sufyaan, wuxuu yiri: Waxaan ka maqlay Camar, wuxuu yiri: Anigu waxaan la fadhiyey Jaabir binu Sayd iyo Camar binu Aws, markaasuu Bajaalah uga sheekeeyey sannadkii toddobaatan — sanadkii Muscab binu Subayr uu xajka u hoggaaminayey reer Basra — agtaalla darajada Zamzam. Wuxuu yiri:
"Anigu waxaan ahaa karraanigii Juz binu Mucaawiyah oo adeer u ahaa Al-Axnaf. Markaasaa waxaa noo yimid warqad ka timid Cumar binu Khaddaab hal sano ka hor dhimashadiisii, taasoo leh: 'Kala geeya dhammaan kuwa dhiigga isku leh ee Majuusiga ah ee isguursaday.' Cumarna kama qaadin jizyada Majuusiga ilaa Cabdirraxmaan binu Cowf ka marag kacay in Rasuulullaah ﷺ uu ka qaaday jizyada Majuusiga Xajar."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuxuu Maguusiyiinta ku soo rogay jizya kadib markii la xaqiijiyey in Nabiga ﷺ sidaas sameeyey.
Bajaala wuxuu sheegay inuu xoghayn u ahaa Juz’ ibn Mucaawiya. Sannad ka hor geeridii Cumar, waxaa timid warqad ka timid Cumar oo amraysa in la joojiyo guurka u dhexeeya qaraabada mahramka dhow ee Maguusiyiinta. Cumar weli jizya kama uusan qaadin ilaa Cabdiraxmaan ibn Cawf uu uga warramay ficilka Nabiga ﷺ.
Canshuur lagu soo rogi jiray qaar ka mid ah dadka aan Muslimka ahayn ee ku hoos noolaa nidaamka dawladnimo ee Islaamka ee qadiimiga ah.
Raacayaasha diinta Zoroastrian-ka, halkan loogu tilmaamayo bulshada diimeed ee Hajar.
Qaraabo dhow oo guurku ka xaaraan yahay sida xeerarka Islaamku dhigayaan.
Culimadii hore waxay werintan ka fahmeen in jizya laga qaadi karo Maguusiyiinta, maadaama Nabiga ﷺ uu sidaas ka yeelay Maguusiyiinta Hajar. Taxaddarkii Cumar iyo go’aankiisii ka dambeeyey markhaatiga Cabdiraxmaan ibn Cawf waxay muujinayaan muhiimadda ay leedahay in go’aannada maamul iyo sharci lagu saleeyo daliil Sunnada ku sugan. Amarka ku saabsan guurka qaraabada xaaraanta ah waxaa loo fahmaa tallaabo lagu joojinayo guurradaas; fuqahadu waxay ka hadlaan sida saxda ah ee arrintan loogu dabaqo xeerarka khuseeya dadka aan Muslimka ahayn iyo sharciga bulshadooda.
- Go’aannada maamul iyo sharci ku salee aqoon sugan oo Sunnada ku saabsan, khubaradana la tasho.
- Arrimaha canshuurta iyo sharciga si taxaddar leh uga fiirso, saldhigga go’aankana si cad u diiwaangeli.
- Su’aalaha ku saabsan bulshooyinka diimaha ha ku salayn malo; baadh ilaha iyo xeerarka khuseeya.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.