Jizyada iyo Heshiisyada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3173

Waxaa weriyey Sahl ibn Abi Hathma. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jizyada iyo Heshiisyada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Sahl ibn Abi Hathma

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ ـ هُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ ـ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ انْطَلَقَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودِ بْنِ زَيْدٍ إِلَى خَيْبَرَ، وَهْىَ يَوْمَئِذٍ صُلْحٌ، فَتَفَرَّقَا، فَأَتَى مُحَيِّصَةُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ وَهْوَ يَتَشَحَّطُ فِي دَمٍ قَتِيلاً، فَدَفَنَهُ ثُمَّ قَدِمَ الْمَدِينَةَ، فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ وَحُوَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏‏.‏ وَهْوَ أَحْدَثُ الْقَوْمِ، فَسَكَتَ فَتَكَلَّمَا فَقَالَ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ قَاتِلَكُمْ أَوْ صَاحِبَكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ وَلَمْ نَرَ قَالَ ‏"‏ فَتُبْرِيكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا كَيْفَ نَأْخُذُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ فَعَقَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ‏.‏

Tarjumaad

Sahl bin Abi Xathma wuxuu ka warramay: Cabdullaahi bin Sahl iyo Muxayyiisa bin Mascuud bin Zayd waxay u safreen Khaybar, oo xilligaas heshiis nabadeed la lahayd Muslimiinta. Way kala tageen, dabadeedna Muxayyiisa wuxuu ugu tagay Cabdullaahi bin Sahl isagoo meyd ah oo dhiig ku dhex jira. Wuu aasay, kadibna wuxuu dib ugu soo laabtay Madiina. Markaas ayaa Cabdiraxmaan bin Sahl, iyo Muxayyiisa iyo Xuwayyiisa oo ah wiilashii Mascuud, waxay u yimaadeen Nebiga ﷺ. Cabdiraxmaan baa damcay inuu hadlo, markaasuu Nebigu ﷺ ku yiri:

"Ha hadlo kan idiinku da'da weyn," maadaama uu Cabdiraxmaan ahaa kan ugu yar. Cabdiraxmaan wuu aamusay, labadii kalena way hadleen. Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Haddaad dhaarataan oo aad sheegtaan cidda dishay, waxaad xaq u leedihiin inaad dhiigga ama magta ka qaataan gacan-ku-dhiiglaha." Waxay yiraahdeen: "Sidee baan u dhaaran karnaa annagoon goobjoog ka ahayn dilka oo aan arag gacan-ku-dhiiglaha?" Wuxuu yiri: "Markaas Yuhuuddu waxay isku beri yeeli karaan konton dhaarood." Waxay yiraahdeen: "Sidee baan u qaadan karnaa dhaarta dad gaalo ah?" Sidaas darteed, Nebigu ﷺ wuxuu bixiyey magta (dhiig-baxa) isagoo isticmaalaya hantidiisa gaarka ah.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Markii dil aan la caddayn dhacay, Nabiga ﷺ wuxuu ilaaliyay caddaaladda iyo kalsoonida.

Asalka iyo sababta

Cabdullaahi ibn Sahl ayaa lagu dilay Khaybar, xilli uu jiray heshiis nabadeed oo dhexmaray dadka muslimiinta ah iyo dadka kale. Ehelkiisu waxay Nabiga ﷺ ka codsadeen caddaalad; maadaama aysan dilka arag, wuxuu dhiigga magtiisa ku bixiyey hantidiisa gaarka ah.

Erayada adag oo la sharxay
magta dhiigga

Magdhow lacageed oo sida xeerarka shareecada Islaamka la siiyo ehelka qof si xaqdarro ah loo dilay.

dhaarro

Hadal ama ballan si rasmi ah loo dhaarto, kaas oo qofku ku xoojinayo sheegashadiisa ama caddaynayo inuusan waxba galabsan.

heshiis nabadeed

Heshiis waajib ah oo lagu ilaalinayo nabadda iyo amniga kooxaha dhexdooda.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay werintan kaga hadlaan xeerarka qasaamaha: hab gaar ah oo dhaarro la adeegsado marka kiis dil ah ay jiraan tilmaamo, balse aysan jirin markhaatiyaal caadi ah. Shuruudaha saxda ah iyo kala horraynta dhaarradu way ku kala duwan yihiin mad-habyada fiqhiga. Dhacdadu waxay sidoo kale xoojinaysaa in eedayn aanay sabab u noqon karin aargoosi caddayn la’aan, in heshiisyada lala galo bulshooyinka kale la dhowro, iyo in qofkii yaraa uu fursad siiyey waayeelka inay hadlaan.

Casharrada maanta
  1. Qofna ha ku eedayn dembi culus caddayn la’aan; raac habraac caddaalad ah.
  2. Oofi heshiisyada nabadda, xataa marka xiisad ama tuhun yimaaddo.
  3. Waayeelka iyo dadka mas’uulka ah ee wada hadlaya sii fursad ay marka hore ku hadlaan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.