Sahih al-Bukhari, xadiiska 3184
Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ahmad ibn Uthman ibn Hakimwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ
- 2Shurayh ibn Maslamaشُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ
- 3Ibrahim ibn Yusuf ibn Abu Ishaqإِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ
- 4Aabbihii, Yusufأَبِي
- 5Abu Ishaqأَبِي إِسْحَاقَ
- 6Al‑Baraالْبَرَاءُ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ ـ رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا أَرَادَ أَنْ يَعْتَمِرَ أَرْسَلَ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ يَسْتَأْذِنُهُمْ لِيَدْخُلَ مَكَّةَ، فَاشْتَرَطُوا عَلَيْهِ أَنْ لاَ يُقِيمَ بِهَا إِلاَّ ثَلاَثَ لَيَالٍ، وَلاَ يَدْخُلَهَا إِلاَّ بِجُلُبَّانِ السِّلاَحِ، وَلاَ يَدْعُوَ مِنْهُمْ أَحَدًا، قَالَ فَأَخَذَ يَكْتُبُ الشَّرْطَ بَيْنَهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ، فَكَتَبَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. فَقَالُوا لَوْ عَلِمْنَا أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ لَمْ نَمْنَعْكَ وَلَبَايَعْنَاكَ، وَلَكِنِ اكْتُبْ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ. فَقَالَ " أَنَا وَاللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَا وَاللَّهِ رَسُولُ اللَّهِ ". قَالَ وَكَانَ لاَ يَكْتُبُ قَالَ فَقَالَ لِعَلِيٍّ " امْحُ رَسُولَ اللَّهِ ". فَقَالَ عَلِيٌّ وَاللَّهِ لاَ أَمْحَاهُ أَبَدًا. قَالَ " فَأَرِنِيهِ ". قَالَ فَأَرَاهُ إِيَّاهُ، فَمَحَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ، فَلَمَّا دَخَلَ وَمَضَى الأَيَّامُ أَتَوْا عَلِيًّا فَقَالُوا مُرْ صَاحِبَكَ فَلْيَرْتَحِلْ. فَذَكَرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " نَعَمْ " ثُمَّ ارْتَحَلَ.
Waxaa nooga warramay Axmad bin Cusmaan bin Xakiim, waxaa nooga warramay Shurayx bin Maslamah, waxaa nooga warramay Ibraahiim bin Yuusuf bin Abii Isxaaq, wuxuu yiri aabbahay, oo ka weriyey Abii Isxaaq, wuxuu yiri Al-Baraa — raalli ha ka ahaado Eebbe — markii uu Nabigu ﷺ damcay inuu Cumro guto, wuxuu u diray dadka reer Makka qof oggolaansho weydiisanaya si uu Makka u galo. Waxay ku shuruudeen inuusan joogin wax aan ahayn saddex habeen, uuna soo geli karin hubkiisa oo daboolan mooyee, uuna cidna ugu yeeri karin diinta. Wuxuu yiri: Markaas Cali bin Abii Daalib baa bilaabay inuu qoro heshiiskii dhexdooda ah. Wuxuu qoray:
"Tani waa waxa uu ku heshiiyey Muxammad Rasuulkii Eebbe." Waxay yiraahdeen: "Haddaan ogaan lahayn inaad tahay Rasuulkii Eebbe kumaannu diiddeen waana ku raaci lahayn, laakiin qor: 'Tani waa waxa uu ku heshiiyey Muxammad bin Cabdillaahi.'" Wuxuu yiri: "Eeb baan ku dhaartaye, anigu waxaan ahay Muxammad bin Cabdillaahi, Eeb baan ku dhaartaye, anigu waxaan ahay Rasuulkii Eebbe." Oo ma yaqaanniin qoraalka. Markaas wuxuu ku yiri Cali: "Tirtir 'Rasuulkii Eebbe'." Cali baa yiri: "Eeb baan ku dhaartaye, weligay tirtiri maayo." Wuxuu yiri: "I tus." Markaas buu u tusay, Nabiguna ﷺ gacantiisa buu ku tirtiray. Markii uu galay oo maalmihii dhammaadeen, bay u yimaadeen Cali waxayna yiraahdeen: "U sheeg saaxiibkaa inuu baxo." Arrintaas baa loo sheegay Rasuulkii Eebbe ﷺ, wuxuuna yiri: "Haa," markaas buu baxay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu u hoggaansamay heshiisyadii ku saabsanaa joogitaankiisa Maka.
Werintani waxay sharraxaysaa heshiisyadii xilligii Cumratul-Qadaa, markaas oo Nabigu ﷺ oggolaansho u codsaday inuu Maka galo.
Xaj lagu tago Maka oo la guto xilliga ka baxsan muddada xajka sannadlaha ah.
Gashad hub lagu kaydiyo; halkan waxa loola jeedaa hub aan loo sidin si diyaar loogu adeegsado.
Is-afgarad dhex mara dhinacyo ku waajibaya inay u hoggaansamaan shuruudaha lagu heshiiyey.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in heshiisyada lala galo dhinac kale la dhowro, xataa marka shuruudahoodu keenaan xannibaado. Nabigu ﷺ wuxuu sidoo kale muujiyey in muran yar oo ku saabsan erayada heshiisku aanu khasab ka dhigin in la joojiyo fulinta nuxurka heshiiska. Codsigiisii ahaa in laga saaro cinwaanka waxba kama dhimayn nebinnimadiisa; wuxuu ahaa tanaasul wax-ku-ool ah si heshiiska loo sugo. Madh-habyadu waxay aqoonsan yihiin muhiimadda heshiisyada iyo shuruudahooda, inta ay waafaqsan yihiin xuduudaha shareecada Islaamka.
- Heshiisyada muhiimka ah si cad u qor, kuna adkayso shuruudaha lagu heshiiyey.
- Ha u oggolaan kala duwanaanshaha erayadu inuu hor istaago heshiis caddaalad ah ama wada-shaqayn nabadeed.
- Ku adkayso waxa aad aaminsan tahay, adigoo wadaxaajoodyada ku muujinaya samir iyo is-hoosaysiin.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.