Bilowga Abuurista · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3207

Waxaa weriyey Malik ibn Sa'sa'ah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Bilowga Abuurista
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Malik ibn Sa'sa'ah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ،‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، وَهِشَامٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ ـ وَذَكَرَ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ ـ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَشُقَّ مِنَ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ، ثُمَّ غُسِلَ الْبَطْنُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، وَأُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ الْبُرَاقُ، فَانْطَلَقْتُ مَعَ جِبْرِيلَ حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى آدَمَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى عِيسَى وَيَحْيَى فَقَالاَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ يُوسُفَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قِيلَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى إِدْرِيسَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَرْحَبًا مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْنَا عَلَى هَارُونَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا عَلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى، فَسَلَّمْتُ ‏{‏عَلَيْهِ‏}‏ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَلَمَّا جَاوَزْتُ بَكَى‏.‏ فَقِيلَ مَا أَبْكَاكَ قَالَ يَا رَبِّ، هَذَا الْغُلاَمُ الَّذِي بُعِثَ بَعْدِي يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَفْضَلُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّابِعَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ، فَرُفِعَ لِيَ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ، فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يُصَلِّي فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ، إِذَا خَرَجُوا لَمْ يَعُودُوا إِلَيْهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ، وَرُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبِقُهَا كَأَنَّهُ قِلاَلُ هَجَرٍ، وَوَرَقُهَا كَأَنَّهُ آذَانُ الْفُيُولِ، فِي أَصْلِهَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ، فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ، وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ النِّيلُ وَالْفُرَاتُ، ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً، فَأَقْبَلْتُ حَتَّى جِئْتُ مُوسَى، فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً‏.‏ قَالَ أَنَا أَعْلَمُ بِالنَّاسِ مِنْكَ، عَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، وَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ‏.‏ فَرَجَعْتُ فَسَأَلْتُهُ، فَجَعَلَهَا أَرْبَعِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ ثُمَّ ثَلاَثِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عِشْرِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عَشْرًا، فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَجَعَلَهَا خَمْسًا، فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ جَعَلَهَا خَمْسًا، فَقَالَ مِثْلَهُ، قُلْتُ سَلَّمْتُ بِخَيْرٍ، فَنُودِيَ إِنِّي قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي، وَأَجْزِي الْحَسَنَةَ عَشْرًا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فِي الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Hudbah binu Khaalid, waxaa nooga warrayay Hammaam, oo ka weriyay Qataadah. Wuxuuna yiri Khaliifah: Waxaa nooga warramay Yaziid binu Zureyc, waxaa nooga warrayay Saciid iyo Hishaam, labadooduba waxay yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Qataadah, waxaa nooga warrayay Anas binu Maalik, oo ka weriyay Maalik binu Sacsacah — Allah ha ka raalli ahaado labadooda — wuxuu yiri: Nebigu ﷺ wuxuu yiri:

"Anigoo jooga agagaarka Baytka (Kacbada), xaalad u dhaxaysa hurdo iyo toosnaan ah — wuxuuna xusay inuu dhex jiifay laba nin — ayaa la ii keenay saxan dahab ah oo ka buuxa xikmad iyo iimaan. Markaas ayaa la jeexay laabtayda laga bilaabo xagga sare ilaa hoose ee caloosha, dabadeedna calooshayda waxaa lagu mayray biyaha Zamzamka, kadibna waxaa laga buuxiyey xikmad iyo iimaan. Waxaa la ii keenay xayawaan cad oo ka yar baqalka kana weyn dameerka, oo loo yaqaanno Al-Buraaq. Markaasaan aniga iyo Jibriil baxnay ilaa aan nimid samada koowaad. Waxaa la yiri: 'Waa kuma?' Jibriil baa yiri: 'Waa Jibriil.' Waxaa la yiri: 'Yaa kula socda?' Wuxuu yiri: 'Waa Muxammad ﷺ.' Waxaa la yiri: 'Ma loo soo diray?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaasaa la yiri: 'Soo dhowow, imaanshihiisuna waa mid wanaagsan.' Kadibna waxaan la kulmay Aadam, waanan salaamay, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow wiilkaygiyow iyo Nebiyow.' Markaasaan tagnay samada labaad, waxaa la yiri: 'Waa kuma?' Jibriil baa yiri: 'Waa Jibriil.' Waxaa la yiri: 'Yaa kula socda?' Wuxuu yiri: 'Waa Muxammad ﷺ.' Waxaa la yiri: 'Ma loo soo diray?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaasaa la yiri: 'Soo dhowow, imaanshihiisuna waa mid wanaagsan.' Kadibna waxaan la kulmay Ciise iyo Yaxye, waxayna yiraahdeen: 'Soo dhowow walaalkayo iyo Nebiyow.' Markaasaan tagnay samada saddexaad, waxaa la yiri: 'Waa kuma?' Waxaa la yiri: 'Waa Jibriil.' Waxaa la yiri: 'Yaa kula socda?' Waxaa la yiri: 'Waa Muxammad ﷺ.' Waxaa la yiri: 'Ma loo soo diray?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaasaa la yiri: 'Soo dhowow, imaanshihiisuna waa mid wanaagsan.' Kadibna waxaan la kulmay Yuusuf, waanan salaamay, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow walaalkayo iyo Nebiyow.' Markaasaan tagnay samada afaraad, waxaa la yiri: 'Waa kuma?' Waxaa la yiri: 'Waa Jibriil.' Waxaa la yiri: 'Yaa kula socda?' Waxaa la yiri: 'Waa Muxammad ﷺ.' Waxaa la yiri: 'Ma loo soo diray?' Waxaa la yiri: 'Haa.' Markaasaa la yiri: 'Soo dhowow, imaanshihiisuna waa mid wanaagsan.' Kadibna waxaan la kulmay Idriis, waanan salaamay, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow walaalkayo iyo Nebiyow.' Markaasaan tagnay samada shanaad, waxaa la yiri: 'Waa kuma?' Jibriil baa yiri: 'Waa Jibriil.' Waxaa la yiri: 'Yaa kula socda?' Waxaa la yiri: 'Waa Muxammad ﷺ.' Waxaa la yiri: 'Ma loo soo diray?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaasaa la yiri: 'Soo dhowow, imaanshihiisuna waa mid wanaagsan.' Kadibna waxaan la kulmay Haaruun, waanan salaamay, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow walaalkayo iyo Nebiyow.' Markaasaan tagnay samada lixaad, waxaa la yiri: 'Waa kuma?' Waxaa la yiri: 'Waa Jibriil.' Waxaa la yiri: 'Yaa kula socda?' Wuxuu yiri: 'Waa Muxammad ﷺ.' Waxaa la yiri: 'Ma loo soo diray? Soo dhowow, imaanshihiisuna waa mid wanaagsan.' Kadibna waxaan la kulmay Muuse, waanan salaamay, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow walaalkayo iyo Nebiyow.' Markii aan dhaafay ayuu ooyay. Waxaa la yiri: 'Maxaa kaa oohiyey?' Wuxuu yiri: 'Rabbiyow, wiilkan yar ee la soo diray aniga kadib, ummaddiisa Janada galaysa way ka badan yihiin kuwa ummaddayda ka galaya.' Markaasaan tagnay samada toddobaad, waxaa la yiri: 'Waa kuma?' Waxaa la yiri: 'Waa Jibriil.' Waxaa la yiri: 'Yaa kula socda?' Waxaa la yiri: 'Waa Muxammad ﷺ.' Waxaa la yiri: 'Ma loo soo diray? Soo dhowow, imaanshihiisuna waa mid wanaagsan.' Kadibna waxaan la kulmay Ibraahiim, waanan salaamay, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow wiilkaygiyow iyo Nebiyow.' Markaasaa kor la iigu qaaday Baytul-Macmuurka, waxaanan weydiiyey Jibriil, wuxuuna yiri: 'Kani waa Baytul-Macmuurka, maalin walbana waxaa ku tukada toddobaatan kun oo malaa'ig ah; markay ka baxaan dib uguma soo noqdaan weligood.' Sidoo kale waxaa kor la iigu qaaday Sidratul-Muntahaa, mirihiisuna waxay u ekaayeen sida weelasha dhoobada ah ee Xajar, caleentiisuna waxay u ekaayeen sida dhegaha maroodiga. Asalkiisana waxaa ka soo burqanayey afar webi: laba qarsoon iyo laba muuqda. Waxaan weydiiyey Jibriil, wuxuuna yiri: 'Laba qarsoon waxay ku jiraan Janada, labada muuqdase waa Niilka iyo Furaatka.' Kadibna waxaa igu waajib noqday konton salaadood. Markaasaan soo noqday ilaa aan la kulmay Muuse, wuxuuna yiri: 'Maxaad samaysay?' Waxaan iri: 'Waxaa igu waajib noqday konton salaadood.' Wuxuu yiri: 'Anigu dadka waan kaaga aqoon badanahay, reer Israa'iilna si adag baan ula macaamilay, ummaddaaduna ma xamili karto intaas. U noqo Rabbigaa oo weydii inuu kaa khafiifiyo.' Waan noqday oo waan weydiiyey, markaasuu ka dhigay afartan. Kadibna sidii oo kale, markaasuu ka dhigay soddon. Kadibna sidii oo kale, markaasuu ka dhigay labaatan. Kadibna sidii oo kale, markaasuu ka dhigay toban. Markaasaan u imid Muuse, wuxuuna yiri sidii oo kale. Ugu dambayn wuxuu ka dhigay shan. Markaasaan u imid Muuse, wuxuuna yiri: 'Maxaad samaysay?' Waxaan iri: 'Shan buu ka dhigay.' Wuxuu yiri sidii oo kale (inaan noqdo). Waxaan iri: 'Waan qaatay amarka oo khayr baan ku qancay.' Markaasaa la ii dhawaaqay: 'Anigu waan fuliyey waajibkaygii, waanan ka fududeeyey addoomadayda, xasanaadda kaliyana waxaan ugu abaal-gudayaa toban laab.'" Hammaamna wuxuu ka weriyay Qataadah, oo ka weriyay Xasan, oo ka weriyay Abuu Hurayrah — Allah ha ka raalli ahaado — oo ka weriyay Nebiga ﷺ xadiiska ku saabsan Baytul-Macmuurka.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Isra iyo Mi‘raaj waxay keeneen shanta salaadood ee maalinlaha ah oo noqday waajib joogto ah.

Erayada adag oo la sharxay
Buraaq

Xayawaankii cadcaddaa ee Nebigu ﷺ ku safray habeenkii Isra.

Al-Bayt al-Ma‘muur

Guriga Samada ee si joogto ah loo booqdo, halkaas oo malaa'igtu ku cibaadaysato.

Sidrat al-Muntaha

Geed weyn oo sidra ah oo ku yaal xadka ugu dambeeya ee socdaalka samada.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in shanta salaadood ee maalinlaha ah waajib laga dhigay intii lagu jiray Socdaalkii Samada, inkastoo tiradooda la dhimay haddana ajarka kontonka ay sii haysteen. Kulankii nebiyada wuxuu xaqiijinayaa inay ku midoobeen farriinta ah in Alle la caabudo. Tilmaamaha samooyinka iyo waxyaalaha aan la arki karin waa la aqbalaa sida loo soo weriyey, iyada oo aan lagu darin faahfaahin aan daliil lahayn.

Casharrada maanta
  1. Ilaali shanta salaadood ee maalinlaha ah: booska joogtada ah ee ay diinta ku leeyihiin waxaa muujinaya in la waajib yeelay intii lagu jiray Socdaalkii Samada.
  2. Ku dadaal cibaadada oo Alle kaalmo weydiiso; salaaduhu waa fursad maalinle ah oo lagu xuso.
  3. Waxyaalaha aan la arki karin si xushmad leh uga hadal, kuna koobnow waxa waxyiga sugan laga og yahay.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.