Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3522

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا زَيْدٌ ـ هُوَ ابْنُ أَخْزَمَ ـ قَالَ أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنِي مُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ الْقَصِيرُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ، قَالَ لَنَا ابْنُ عَبَّاسِ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِإِسْلاَمِ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنْتُ رَجُلاً مِنْ غِفَارٍ، فَبَلَغَنَا أَنَّ رَجُلاً قَدْ خَرَجَ بِمَكَّةَ، يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَقُلْتُ لأَخِي انْطَلِقْ إِلَى هَذَا الرَّجُلِ كَلِّمْهُ وَأْتِنِي بِخَبَرِهِ‏.‏ فَانْطَلَقَ فَلَقِيَهُ، ثُمَّ رَجَعَ فَقُلْتُ مَا عِنْدَكَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَجُلاً يَأْمُرُ بِالْخَيْرِ وَيَنْهَى عَنِ الشَّرِّ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ لَمْ تَشْفِنِي مِنَ الْخَبَرِ‏.‏ فَأَخَذْتُ جِرَابًا وَعَصًا، ثُمَّ أَقْبَلْتُ إِلَى مَكَّةَ فَجَعَلْتُ لاَ أَعْرِفُهُ، وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْأَلَ عَنْهُ، وَأَشْرَبُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ وَأَكُونُ فِي الْمَسْجِدِ‏.‏ قَالَ فَمَرَّ بِي عَلِيٌّ فَقَالَ كَأَنَّ الرَّجُلَ غَرِيبٌ‏.‏ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَانْطَلِقْ إِلَى الْمَنْزِلِ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ لاَ يَسْأَلُنِي عَنْ شَىْءٍ، وَلاَ أُخْبِرُهُ، فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ لأَسْأَلَ عَنْهُ، وَلَيْسَ أَحَدٌ يُخْبِرُنِي عَنْهُ بِشَىْءٍ‏.‏ قَالَ فَمَرَّ بِي عَلِيٌّ فَقَالَ أَمَا نَالَ لِلرَّجُلِ يَعْرِفُ مَنْزِلَهُ بَعْدُ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ انْطَلِقْ مَعِي‏.‏ قَالَ فَقَالَ مَا أَمْرُكَ وَمَا أَقْدَمَكَ هَذِهِ الْبَلْدَةَ قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنْ كَتَمْتَ عَلَىَّ أَخْبَرْتُكَ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أَفْعَلُ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُ بَلَغَنَا أَنَّهُ قَدْ خَرَجَ هَا هُنَا رَجُلٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَأَرْسَلْتُ أَخِي لِيُكَلِّمَهُ فَرَجَعَ وَلَمْ يَشْفِنِي مِنَ الْخَبَرِ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَلْقَاهُ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَمَا إِنَّكَ قَدْ رَشَدْتَ، هَذَا وَجْهِي إِلَيْهِ، فَاتَّبِعْنِي، ادْخُلْ حَيْثُ أَدْخُلُ، فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ أَحَدًا أَخَافُهُ عَلَيْكَ، قُمْتُ إِلَى الْحَائِطِ، كَأَنِّي أُصْلِحُ نَعْلِي، وَامْضِ أَنْتَ، فَمَضَى وَمَضَيْتُ مَعَهُ، حَتَّى دَخَلَ وَدَخَلْتُ مَعَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ اعْرِضْ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ‏.‏ فَعَرَضَهُ فَأَسْلَمْتُ مَكَانِي، فَقَالَ لِي ‏ "‏ يَا أَبَا ذَرٍّ اكْتُمْ هَذَا الأَمْرَ، وَارْجِعْ إِلَى بَلَدِكَ، فَإِذَا بَلَغَكَ ظُهُورُنَا فَأَقْبِلْ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ‏.‏ فَجَاءَ إِلَى الْمَسْجِدِ، وَقُرَيْشٌ فِيهِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ، إِنِّي أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ‏.‏ فَقَالُوا قُومُوا إِلَى هَذَا الصَّابِئِ‏.‏ فَقَامُوا فَضُرِبْتُ لأَمُوتَ فَأَدْرَكَنِي الْعَبَّاسُ، فَأَكَبَّ عَلَىَّ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ وَيْلَكُمْ تَقْتُلُونَ رَجُلاً مِنْ غِفَارَ، وَمَتْجَرُكُمْ وَمَمَرُّكُمْ عَلَى غِفَارَ‏.‏ فَأَقْلَعُوا عَنِّي، فَلَمَّا أَنْ أَصْبَحْتُ الْغَدَ رَجَعْتُ فَقُلْتُ مِثْلَ مَا قُلْتُ بِالأَمْسِ، فَقَالُوا قُومُوا إِلَى هَذَا الصَّابِئِ‏.‏ فَصُنِعَ ‏{‏بِي‏}‏ مِثْلَ مَا صُنِعَ بِالأَمْسِ وَأَدْرَكَنِي الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَىَّ، وَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ بِالأَمْسِ‏.‏ قَالَ فَكَانَ هَذَا أَوَّلَ إِسْلاَمِ أَبِي ذَرٍّ رَحِمَهُ اللَّهُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa weriyey Abu Jamra: Ibn Cabbaas wuxuu yiri,

"Ma idiin sheegaa qaabkii uu Abu Dar islaamay?" Waxaan nidhi, "Haa." Wuxuu yiri, "Abu Dar wuxuu yiri: Waxaan ahaa nin reer Ghifaar ah. Waxaa nasoo gaartay in nin Makka ka soo baxay oo sheeganaya inuu Nabi yahay. Waxaan ku idhi walaalkay, 'U tag ninkaas, la hadal, oo war ii keen.' Wuu tegey, wuu la kulmay, wuuna soo noqday. Waxaan weydiiyey, 'Maxaad haysataa?' Wuxuu yiri, 'Allaah baan ku dhaartaye, waxaan arkay nin wanaagga faraya xumahana diidaya.' Waxaan ku idhi, 'War intaas iguma filna.' Markaas ayaan qaatay kiish biyo ah iyo usha, waxaanan u ambabaxay Makka. Ma aanan aqoon Nabiga (ﷺ), mana jeclayn inaan cidna wax ka weydiiyo. Waxaan cabbi jiray biyaha Zamzam, Masaajidkana waan joogi jiray. Markaas ayaa Cali agtayda maray oo yiri, 'Malaha ninkani waa shisheeye.' Waxaan idhi, 'Haa.' Gurigiisa ayuu aaday, aniguna waan raacay. Isagu waxba ima weydiin, aniguna waxba uma sheegin. Subaxdii xigtay ayaan Masaajidka tegey si aan wax uga ogaado Nabiga, laakiin cidina waxba iima sheegin. Mar kale ayaa Cali agtayda maray oo yiri, 'Ninkani wali ma helin meeshuu degi lahaa?' Waxaan idhi, 'Maya.' Wuxuu yiri, 'Ila soco.' Wuxuu i weydiiyey, 'Arrinkaagu waa maxay? Maxaa magaaladan kuu keenay?' Waxaan ku idhi, 'Haddaad sirtayda qariso, waan kuu sheegi doonaa.' Wuxuu yiri, 'Waan qarinayaa.' Waxaan ku idhi, 'Waxaa nasoo gaartay in nin halkan ka soo baxay oo sheeganaya inuu Nabi yahay. Walaalkay ayaan u diray si uu ula hadlo, markuu soo noqdayna war igu filan muu keenin, sidaas darteed ayaan rabay inaan la kulmo.' Cali wuxuu ku yiri Abu Dar, 'Waad guulaysatay; hadda ayaan u socdaa ee i raac, meel kasta oo aan galona iga daba gal. Haddaan arko qof aan kaa cabsado, derbiga ayaan istaagi doonaa anigoo iska dhigaya inaan kabahayga hagaajinayo (digniin ahaan), markaas adigu iska tag.' Cali wuu socday, aniguna waan raacay ilaa uu galay meel, aniguna waan la galay si aan ula kulmo Nabiga (ﷺ). Waxaan ku idhi, 'Islaamka ii bandhig.' Markuu ii bandhigay, isla markiiba waan islaamay. Wuxuu igu yiri, 'Abu Darow, arrinkan qari, dalkaagana ku noqo, haddaad maqasho inaan soo baxnayna noo kaalay.' Waxaan idhi, 'Kii xaqa kugu soo diray baan ku dhaartaye, iyadoo cod dheer ah ayaan dhexdooda kaga dhawaaqi doonaa.' Abu Dar wuxuu tegey Masaajidka oo ay Quraysh joogeen, wuxuuna yiri, 'Qurayshey, waxaan qirayaa inaan Ilaah kale jirin Allaah mooyaane, waxaana qirayaa in Muxammad yahay Addoonkiisa iyo Rasuulkiisa.' Markaasay yiraahdeen, 'Qabta ninkan Saabiga ah (Muslimka)!' Way istaageen wayna i garaaceen ilaa aan dhimasho ku sigtay. Markaasaa Al-Cabbaas i arkay oo isku kay dul tuuray si uu ii difaaco. Wuuna u jeestay oo ku yiri, 'Hoogaynoow! Nin reer Ghifaar ah ma dilaysaan, iyadoo ganacsigiinna iyo safarkiinnu uu maro dhulka Ghifaar?' Markaasay iga tageen. Subaxdii xigtay ayaan Masaajidka ku noqday oo iri sidii shalay oo kale. Waxay yiraahdeen, 'Qabta ninkan Saabiga ah!' Sidii shalay oo kale ayaa la sameeyey, Al-Cabbaasna waa i soo gaaray oo isku kay dul tuuray, wuxuuna ku yiri sidii shalay. Taasi waxay ahayd bilowgii islaamnimada Abu Dar, Allaha u naxariistee.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abu Dharr wuxuu qaatay Islaamka oo iimaankiisa ku dhawaaqay inkastoo ay khatar jirtay.

Asalka iyo sababta

Abu Dharr wuxuu maqlay in nin Maka jooga sheeganayo nebinnimo. Wuxuu u safray halkaas si uu farriinta isagu u baadho, wuxuuna qaatay Islaamka.

Erayada adag oo la sharxay
Ghifaar

Qabiil Carbeed uu Abu Dharr ka tirsanaa.

Zamzam

Isha iyo ceelka caanka ah ee ku yaal agagaarka Kacbada ee Maka.

Ṣābiʾ

Magac ay Quraysh halkan ugu adeegsatay canaan ahaan qof Muslim ah.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay sheekada Abu Dharr ka soo qaataan muhiimadda ay leedahay in runta si daacad ah loo raadiyo, wararka la hubiyo, laguna adkaysto iimaanka marka la qaato ka dib. Nabiga ﷺ wuxuu kula taliyay inuu marka hore qarsado islaamnimadiisa oo uu dadkiisa ku laabto; Abu Dharrse wuxuu doortay inuu si furan u qirto, wuxuuna la kulmay cawaaqibtaas. Werintu waxay sharraxaysaa doorashadiisa gaarka ah, mana dhigayso waajib guud in xaalad kasta khatar la raadiyo. Al-Cabbaas ayaa ilaaliyay, wuxuuna Quraysh xusuusiyay danahooda; taasina waxay sheekada ku muujinaysaa muhiimadda ilaalinta iyo garashada ku dhaqanka.

Casharrada maanta
  1. Si taxaddar leh u baadh wararka muhiimka ah ee diinta, aqoon lagu kalsoon yahayna raadso ka hor intaadan go'aan gaarin.
  2. Ku adkayso waxa aad aaminsan tahay, balse markaad muujinayso, tixgeli badbaadada iyo talada xikmadda leh.
  3. U hiili dadka la dhibaateeyo, oo raadi siyaabo wax ku ool ah oo aad ku ilaalin karto.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.