Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3581

Waxaa weriyey Abdur-Rahman ibn Abi Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Abu Uthman

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Musa ibn Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ
  2. 2Mu'tamirمُعْتَمِرٌ
  3. 3Aabbihiiأَبِيهِ
  4. 4Abu Uthmanأَبُو عُثْمَانَ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَصْحَابَ، الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ، وَأَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَرَّةً ‏ "‏ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ، وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ أَوْ سَادِسٍ ‏"‏‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ، وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلاَثَةٍ وَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِعَشَرَةٍ، وَأَبُو بَكْرٍ وَثَلاَثَةً، قَالَ فَهْوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي ـ وَلاَ أَدْرِي هَلْ قَالَ امْرَأَتِي وَخَادِمِي ـ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْنَ بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ، وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ لَبِثَ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ، ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى تَعَشَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ بَعْدَ مَا مَضَى مِنَ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ، قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ مَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ أَوْ ضَيْفِكَ‏.‏ قَالَ أَوَ عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ، قَدْ عَرَضُوا عَلَيْهِمْ فَغَلَبُوهُمْ، فَذَهَبْتُ فَاخْتَبَأْتُ، فَقَالَ يَا غُنْثَرُ‏.‏ فَجَدَّعَ وَسَبَّ وَقَالَ كُلُوا وَقَالَ لاَ أَطْعَمُهُ أَبَدًا‏.‏ قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنَ اللُّقْمَةِ إِلاَّ رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرُ مِنْهَا حَتَّى شَبِعُوا، وَصَارَتْ أَكْثَرَ مِمَّا كَانَتْ قَبْلُ، فَنَظَرَ أَبُو بَكْرٍ فَإِذَا شَىْءٌ أَوْ أَكْثَرُ قَالَ لاِمْرَأَتِهِ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ‏.‏ قَالَتْ لاَ وَقُرَّةِ عَيْنِي لَهْىَ الآنَ أَكْثَرُ مِمَّا قَبْلُ بِثَلاَثِ مَرَّاتٍ‏.‏ فَأَكَلَ مِنْهَا أَبُو بَكْرٍ، وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ الشَّيْطَانُ ـ يَعْنِي يَمِينَهُ ـ ثُمَّ أَكَلَ مِنْهَا لُقْمَةً، ثُمَّ حَمَلَهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ‏.‏ وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمٍ عَهْدٌ، فَمَضَى الأَجَلُ، فَتَفَرَّقْنَا اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً مَعَ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ أُنَاسٌ‏.‏ اللَّهُ أَعْلَمُ كَمْ مَعَ كُلِّ رَجُلٍ، غَيْرَ أَنَّهُ بَعَثَ مَعَهُمْ، قَالَ أَكَلُوا مِنْهَا أَجْمَعُونَ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏ وَغَيْرُهُ يَقُولُ فَعَرَفْنَا مِنْ الْعِرَافَةِ

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Muctamir, oo ka weriyey aabbihii, waxaa nooga warramay Abu Cusmaan, in Cabdiraxmaan bin Abii Bakar — raḍiya Allāhu canhumā — uu uga warramay in Asxaabta Suffa ay ahaayeen dad faqiir ah. Nebiga ﷺ ayaa mar yiri:

"Qofkii haysta cunto laba qof ku filan, ha soo kaxeysto saddexaad; qofkii haysta cunto afar qof ku filanna, ha soo kaxeysto shanaad ama lixaad," ama sidoo kale ayuu yiri. Abuu Bakar wuxuu keenay saddex qof, Nebiguna ﷺ wuxuu keenay toban. Abuu Bakar iyo saddexdiisa qoys — oo ahaa aniga, aabbahay iyo hooyaday (mana ogi haddii uu yiri 'xaaskayga iyo adeegahayga' oo u dhexeeyey gurigayaga iyo guriga Abuu Bakar). Abuu Bakar wuxuu casho la qaatay Nebiga ﷺ wuxuuna joogay ilaa uu tukado salaadda Cishaha. Kadib wuu soo noqday oo sugay ilaa Rasuulka Alle ﷺ ka cashaynayo, markaasuu yimid markii habeenku muddo dhaafay intii Alle doono. Xaaskiisii baa ku tiri: "Maxaa kaa daahiyey martidaada?" Wuxuu yiri: "Ma u cashaysiisay?" Waxay tiri: "Way diideen inay cunaan ilaa aad timaaddo. Way u bandhigeen cuntada laakiin way diideen." Anigu waan is qariyey, markaasuu yiri: "Ghuntharow!" Wuu habaaray oo canaantay, dabadeedna wuxuu yiri: "Cuna!" Wuxuuna raaciyey: "Weligiiba ma cuni doono cuntadan." Laakiin, Wallaahi, mar kasta oo aan qaadanaynay sacab cunto ah, waxaa hoos ka soo baxayey wax ka badan intaas ilaa qof walba ka dhergo, cuntadiina waxay noqotay mid ka badan intii hore. Abuu Bakar baa eegay oo arkay in cuntadu ay la mid tahay ama ka badan tahay tii hore. Wuxuu xaaskiisii ku yiri: "Walaasha Banii Firaasow!" Waxay tiri: "Maya, oo indhahayga qaboojiye, hadda waxay saddex jeer ka badan tahay tii hore." Markaasuu Abuu Bakar ka cunay, wuxuuna yiri: "Dhaartaydu waxay ahayd Shaydaanka dartiis." Kadib wuxuu ka qaatay luqmad, intii kalena wuxuu u geeyey Nebiga ﷺ, subaxdiina agtiisa ayay ahayd. Waxaa naga dhexeeyey heshiis dad kale, markii muddadii dhamaatay, waxaan u kala baxnay laba iyo toban nin, nin walbana waxaa la socday dad. Alle ayaa og inta nin walba la socotay, laakiin wuxuu u diray hoggaamiye koox kasta. Wuxuu yiri: "Dhammaantood way ka cuneen," ama sidoo kale ayuu yiri. Kuwo kalena waxay yiraahdeen: "Waxaan ku garanay qiyaasta."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Cuntadii Abuu Bakr Allah ayaa barakeeyey, dad badanna way ka dhergeen.

Erayada adag oo la sharxay
As-Suffah

Meel ku ag taal masaajidka Nebiga ﷺ oo ay degganaayeen saxaabo baahan.

barakah

Barakada Allah, taas oo wanaagga iyo faa'iidada kordhisa.

Cishaha

Salaadda habeenkii oo Muslimiintu tukadaan qorrax-dhaca ka dib.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay arrintan ka soo qaataan in la jecel yahay in cuntada lala wadaago dadka baahan iyo martida, iyo in dadka kale lagu dhiirrigeliyo deeqsinimo inta awooddoodu saamaxayso. Korodhka mucjisada ah ee cuntadu wuxuu astaan u yahay barakada Allah. Dhaartii Abuu Bakr iyo cuntadii uu markii dambe cunay waxay sidoo kale muujinayaan in hadal caro lagu yidhi aanu khasab ka dhignayn in lagu adkaysto: ugu dambayn wuu cunay, wuxuuna gartay saamaynta Shaydaanku ku yeeshay dhaartiisa.

Casharrada maanta
  1. Qof baahan cuntada kula casuun, xataa haddii cuntadaadu fudud tahay.
  2. Inta awooddaadu saamaxdo wax la wadaag, kuna kalsoonow in deeqsinimadu Allah agtiisa qiimo leedahay.
  3. Haddii aad caro ku dhaarato, raadi xal mas'uuliyad leh, hana u oggolaan kibirku inuu ku hago.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.