Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3595

Waxaa weriyey Adi ibn Hatim. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Adi ibn Hatim

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحَكَمِ، أَخْبَرَنَا النَّضْرُ، أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، أَخْبَرَنَا سَعْدٌ الطَّائِيُّ، أَخْبَرَنَا مُحِلُّ بْنُ خَلِيفَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم إِذْ أَتَاهُ رَجُلٌ فَشَكَا إِلَيْهِ الْفَاقَةَ، ثُمَّ أَتَاهُ آخَرُ، فَشَكَا قَطْعَ السَّبِيلِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا عَدِيُّ هَلْ رَأَيْتَ الْحِيرَةَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لَمْ أَرَهَا وَقَدْ أُنْبِئْتُ عَنْهَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ لَتَرَيَنَّ الظَّعِينَةَ تَرْتَحِلُ مِنَ الْحِيرَةِ، حَتَّى تَطُوفَ بِالْكَعْبَةِ، لاَ تَخَافُ أَحَدًا إِلاَّ اللَّهَ ‏"‏ ـ قُلْتُ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَ نَفْسِي فَأَيْنَ دُعَّارُ طَيِّئٍ الَّذِينَ قَدْ سَعَّرُوا الْبِلاَدَ ‏"‏ وَلَئِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ لَتُفْتَحَنَّ كُنُوزُ كِسْرَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ كِسْرَى بْنِ هُرْمُزَ قَالَ ‏"‏ كِسْرَى بْنِ هُرْمُزَ، وَلَئِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ، لَتَرَيَنَّ الرَّجُلَ يُخْرِجُ مِلْءَ كَفِّهِ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ، يَطْلُبُ مَنْ يَقْبَلُهُ مِنْهُ، فَلاَ يَجِدُ أَحَدًا يَقْبَلُهُ مِنْهُ، وَلَيَلْقَيَنَّ اللَّهَ أَحَدُكُمْ يَوْمَ يَلْقَاهُ، وَلَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تُرْجُمَانٌ يُتَرْجِمُ لَهُ‏.‏ فَيَقُولَنَّ أَلَمْ أَبْعَثْ إِلَيْكَ رَسُولاً فَيُبَلِّغَكَ فَيَقُولُ بَلَى‏.‏ فَيَقُولُ أَلَمْ أُعْطِكَ مَالاً وَأُفْضِلْ عَلَيْكَ فَيَقُولُ بَلَى‏.‏ فَيَنْظُرُ عَنْ يَمِينِهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ جَهَنَّمَ، وَيَنْظُرُ عَنْ يَسَارِهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَدِيٌّ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقَّةِ تَمْرَةٍ، فَمَنْ لَمْ يَجِدْ شِقَّةَ تَمْرَةٍ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَدِيٌّ فَرَأَيْتُ الظَّعِينَةَ تَرْتَحِلُ مِنَ الْحِيرَةِ حَتَّى تَطُوفَ بِالْكَعْبَةِ، لاَ تَخَافُ إِلاَّ اللَّهَ، وَكُنْتُ فِيمَنِ افْتَتَحَ كُنُوزَ كِسْرَى بْنِ هُرْمُزَ، وَلَئِنْ طَالَتْ بِكُمْ حَيَاةٌ لَتَرَوُنَّ مَا قَالَ النَّبِيُّ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُخْرِجُ مِلْءَ كَفِّهِ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa weriyey ‘Adi bin Xaatim: Anigoo jooga agtaarka Nabiga ﷺ, ayaa waxaa u yimid nin oo ka cabanaya faqri iyo saboolnimo. Kadib waxaa u yimid nin kale oo ka cabanaya dhaca jidgooyada. Nabigu ﷺ wuxuu yiri:

"‘Adiyoow, ma aragtay Al-Xiirah?" Waxaan iri: "Ma aan arkin, laakiin waa la iga warramay." Wuxuu yiri: "Haddii cimrigaagu dheeraado, waxaad arki doontaa haweeney ku socota haawda oo ka ambabaxday Al-Xiirah ilaa ay ka dawaafeyso Kacbada, iyadoo aan cidna ka cabsanayn Allah mooyaane." Waxaan isku iri anigoo isla hadlaya: "Maxay noqon doonaan burcadda qabiilka Dayyi’ ee dalka fasaadiyey?" Nabigu ﷺ wuxuu sii raaciyey: "Haddii cimrigaagu dheeraado, khasnadaha Kisraa waa la furi doonaa." Waxaan weydiiyey: "Ma Kisraa bin Hurmuz baad ka waddaa?" Wuxuu yiri: "Haa, Kisraa bin Hurmuz. Haddii cimrigaagu dheeraado, waxaad arki doontaa nin soo bixinaya sacabkiisa oo dahab ama lacag ah, isagoo raadinaya cid ka aqbasho, balse uusan helin cid ka aqbasho. Midkiinna marka uu la kulmo Allah, wuxuu la kulmi doonaa isagoon u baahnayn turjumaan u kala turjuma. Allah wuxuu ku dhihi doonaa: 'Miyaanan kuu soo dirin Rasuul ku gaarsiiya farriinta?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Haa.' Allah wuxuu dhihi doonaa: 'Miyaanan ku siinin maal oo aanan kugu mannaysan?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Haa.' Kadib wuxuu eegi doonaa midigtiisa wuxuuna arki doonaa Jahannamo mooyaane wax kale, wuxuuna eegi doonaa bidixdiisa wuxuuna arki doonaa Jahannamo mooyaane wax kale." ‘Adi wuxuu yiri: Waxaan maqlay Nabiga ﷺ oo leh: "Naarta iska ilaaliya xitaa haddii ay tahay badh timir ah; kii aan helin badh timir ahna, ha isku ilaaliyo eray wanaagsan." ‘Adi wuxuu yiri: Waxaan arkay haweeneydii oo ka ambabaxday Al-Xiirah ilaa ay ka dawaafaysay Kacbada, iyadoo aan cidna ka cabsanayn Allah mooyaane. Aniguna waxaan ka mid ahaa kuwii furay khasnadaha Kisraa bin Hurmuz. Haddii cimrigiinnu dheeraado, waxaad arki doontaan wixii uu sheegay Nabigu Abul-Qaasim ﷺ: 'Wuxuu soo bixinayaa sacabkiisa oo dahab ah...'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu saadaaliyay ammaan iyo barwaaqo, wuxuuna dadka baray deeqsinimada.

Erayada adag oo la sharxay
Al-Xiira

Magaalo ku taalla Ciraaqta maanta, koonfurta Kuufa.

Kursi la saaro xayawaan

Meel fadhi oo daboolan oo lagu qaado xayawaan la fuulo.

Kisra

Waa magaca boqorrada Faaris; halkan waxaa loola jeedaa Kisra ina Hurmuz.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay sharxeen in socdaalka ammaan ah ee la sii sheegay iyo furashada khasnadaha Kisra ay ahaayeen calaamado muujinaya waxyaabo markii dambe dhacay. Qaybta aakhiro waxay xusuusinaysaa in qof kastaa shakhsi ahaan looga xisaabin doono iimaankiisa iyo sida uu ula dhaqmay nicmooyinka Allah. Dhiirrigelinta ah in xataa nus timir la bixiyo waxay muujinaysaa in sadaqadu aanay ku xidhnayn inta hantida qofku le’eg tahay; qofka aan wax bixin karin wuxuu wanaag ku samayn karaa hadal wanaagsan.

Casharrada maanta
  1. Si joogto ah u bixi sadaqo, xataa haddii waxa aad awooddo ay yar yihiin.
  2. Dadka si wanaagsan ula hadal; hadal wanaagsan laftiisu waa wanaag.
  3. Hantidaada u isticmaal masuuliyad ahaan, una diyaar garow in Allah shakhsi ahaan kaaga xisaabiyo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.