Sahih al-Bukhari, xadiiska 3674
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ أَبُو الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ، أَنَّهُ تَوَضَّأَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ خَرَجَ، فَقُلْتُ لأَلْزَمَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَلأَكُونَنَّ مَعَهُ يَوْمِي هَذَا. قَالَ فَجَاءَ الْمَسْجِدَ، فَسَأَلَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا خَرَجَ وَوَجَّهَ هَا هُنَا، فَخَرَجْتُ عَلَى إِثْرِهِ أَسْأَلُ عَنْهُ، حَتَّى دَخَلَ بِئْرَ أَرِيسٍ، فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ، وَبَابُهَا مِنْ جَرِيدٍ حَتَّى قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجَتَهُ، فَتَوَضَّأَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى بِئْرِ أَرِيسٍ، وَتَوَسَّطَ قُفَّهَا، وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ وَدَلاَّهُمَا فِي الْبِئْرِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ، فَقُلْتُ لأَكُونَنَّ بَوَّابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْيَوْمَ، فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَدَفَعَ الْبَابَ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ. فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ. ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ. فَقَالَ " ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ". فَأَقْبَلْتُ حَتَّى قُلْتُ لأَبِي بَكْرٍ ادْخُلْ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُبَشِّرُكَ بِالْجَنَّةِ. فَدَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَجَلَسَ عَنْ يَمِينِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ فِي الْقُفِّ، وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ، كَمَا صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ، ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ وَقَدْ تَرَكْتُ أَخِي يَتَوَضَّأُ وَيَلْحَقُنِي، فَقُلْتُ إِنْ يُرِدِ اللَّهُ بِفُلاَنٍ خَيْرًا ـ يُرِيدُ أَخَاهُ ـ يَأْتِ بِهِ. فَإِذَا إِنْسَانٌ يُحَرِّكُ الْبَابَ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ. فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ. ثُمَّ جِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقُلْتُ هَذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَسْتَأْذِنُ. فَقَالَ " ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ". فَجِئْتُ فَقُلْتُ ادْخُلْ وَبَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجَنَّةِ. فَدَخَلَ، فَجَلَسَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْقُفِّ عَنْ يَسَارِهِ، وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ، ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ، فَقُلْتُ إِنْ يُرِدِ اللَّهُ بِفُلاَنٍ خَيْرًا يَأْتِ بِهِ. فَجَاءَ إِنْسَانٌ يُحَرِّكُ الْبَابَ، فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ. فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ. فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ. فَقَالَ " ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ عَلَى بَلْوَى تُصِيبُهُ " فَجِئْتُهُ فَقُلْتُ لَهُ ادْخُلْ وَبَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجَنَّةِ عَلَى بَلْوَى تُصِيبُكَ. فَدَخَلَ فَوَجَدَ الْقُفَّ قَدْ مُلِئَ، فَجَلَسَ وُجَاهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ. قَالَ شَرِيكٌ قَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ فَأَوَّلْتُهَا قُبُورَهُمْ.
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Miskiin Abul-Xasan, waxaa nooga warramay Yaxye bin Xasaan, waxaa nooga warramay Sulaymaan, oo ka weriyey Shariik bin Abii Namir, oo ka weriyey Saciid bin Al-Musayyab, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Muusa Al-Ashcarii, inuu gurigiisa ku weyseystay, dabadeedna uu soo baxay, wuxuuna yiri: 'Maanta waxaan la socon doonaa Rasuulka Allah ﷺ, maalintaydana waxaan la qaadan doonaa isaga.' Wuxuu yiri: Markaasuu masjidkii yimid, wuxuuna ka waraystay Nabiga ﷺ, markaasay dheheen: 'Wuu baxay, dhankaas buuna u jeestay.' Markaasaan daba galay anigoo ka waraysanaya, ilaa uu galay Ceelka Ariis. Markaasaan albaabka ag fadhiistay, albaabkiisuna wuxuu ahaa caws timireed, ilaa Rasuulka Allah ﷺ uu ka dhammaystay xaajadiisa, weyseystayna. Markaasaan u imid, mise wuxuu fadhiyaa ceelka Ariis dushiisa, bartamaha qarkiisa, labadiisa lugood ayuu qaawiyey, ceelkana wuu la dhex geliyey. Waan salaamay, dabadeedna waan ka soo noqday, albaabkiina waan ag fadhiistay, waxaanan isku iri: 'Maanta waxaan noqon doonaa albaab-hayaha Rasuulka Allah ﷺ.' Markaasuu Abuu Bakr yimid, albaabkiina wuu riixay. Waxaan iri: 'Kuma?' Wuxuu yiri: 'Abuu Bakr.' Waxaan iri: 'Isug yar.' Dabadeedna waan tegey, waxaanan iri: 'Rasuulkii Allow, waa kan Abuu Bakr oo idan dalbanaya.' Wuxuu yiri: 'U idan, una bishaaree Jannada.' Markaasaan u imid Abuu Bakr, waxaanan ku iri: 'Soo gal, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu kuu bishaaraynayaa Jannada.' Abuu Bakr baa soo galay, wuxuuna fadhiistay midigta Rasuulka Allah ﷺ, isagoo kula jira qarka ceelka, labadiisa lugoodna ceelka wuu la dhex geliyey, sidii Nabigu ﷺ yeelay oo kale, labadiisa lugoodna wuu qaawiyey. Dabadeedna waan soo noqday, waana fadhiistay, waxaanan walaalkay uga soo tagay isagoo weysaysanaya oo i daba socda. Waxaan isku iri: 'Haddii Allah qofkaas (walaalkiis) khayr la doono, wuu keeni doonaa.' Mise nin baa albaabka dhaqaajinaya. Waxaan iri: 'Kuma?' Wuxuu yiri: 'Cumar bin Al-Khaddaab.' Waxaan iri: 'Isug yar.' Dabadeedna waxaan u imid Rasuulka Allah ﷺ, waan salaamay, waxaanan iri: 'Waa kan Cumar bin Al-Khaddaab oo idan dalbanaya.' Wuxuu yiri: 'U idan, una bishaaree Jannada.' Markaasaan u imid, waxaanan ku iri: 'Soo gal, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu kuu bishaaraynayaa Jannada.' Wuu soo galay, wuxuuna fadhiistay bidixda Rasuulka Allah ﷺ, isagoo kula jira qarka ceelka, labadiisa lugoodna ceelka wuu la dhex geliyey. Dabadeedna waan soo noqday, waana fadhiistay, waxaanan isku iri: 'Haddii Allah qofkaas khayr la doono, wuu keeni doonaa.' Markaasuu nin yimid oo albaabka dhaqaajiyey. Waxaan iri: 'Kuma?' Wuxuu yiri: 'Cusmaan bin Caffaan.' Waxaan iri: 'Isug yar.' Markaasaan u imid Rasuulka Allah ﷺ, waana u warramay. Wuxuu yiri: 'U idan, una bishaaree Jannada, iyadoo ay jirto belaayo ku dhici doonta.' Markaasaan u imid, waxaanan ku iri: 'Soo gal, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu kuu bishaaraynayaa Jannada, iyadoo ay jirto belaayo kugu dhici doonta.' Wuu soo galay, wuxuuna arkay qarkii ceelka oo buuxsamay, markaasuu fadhiistay dhanka kale ee kasoo horjeedka. Shariik wuxuu yiri: Saciid bin Al-Musayyab wuxuu yiri: 'Arrintaas waxaan u fasirtay qubuurahooda.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabiga ﷺ wuxuu Abuu Bakr, Cumar iyo Cusmaan ugu bishaareeyay Jannada.
Ceel ku yaal agagaarka Madiina oo Nabiga ﷺ iyo asxaabtiisu ku kulmi jireen.
Farriin farxad leh; halkan waa ballanqaadka Jannada.
Dhacdo adag oo qof ku dhacda.
Culimadu waxay ka fahmeen in Nabiga ﷺ uu Abuu Bakr iyo Cumar ugu ballanqaaday Jannada, isla ballantaasna uu Cusmaan siiyay isagoo u sheegay in imtixaan ku dhici doono. Saciid ibn al-Musayyab wuxuu meelihii ay saddexda saxaabi ka joogeen ceelka ku fasiray inay tilmaamayaan qabuurahooda. Werintani waxay muujinaysaa darajada sare ee saxaabadaas; mana dejinayso xeer gaar ah oo afarta mad-hab ah.
- Waqti sii barashada Nabiga ﷺ iyo raacista ilaha aqoonta ee la isku halayn karo.
- Saxaabada si xushmad leh uga hadal, una qir adeeggooda gaarka ah ee Islaamka.
- Ku adkayso marka imtixaanno ku soo wajahaan, rajadana ka qabo ajarka Alle.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.