Sahih al-Bukhari, xadiiska 3702
Waxaa weriyey Salama ibn al-Akwa. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Qutaybawuxuu u sheegay al‑Bukhariقُتَيْبَةُ
- 2Hatimحَاتِمٌ
- 3Yazid ibn Abu Ubaydيَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ
- 4Salamaسَلَمَةَ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ كَانَ عَلِيٌّ قَدْ تَخَلَّفَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي خَيْبَرَ وَكَانَ بِهِ رَمَدٌ فَقَالَ أَنَا أَتَخَلَّفُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ عَلِيٌّ فَلَحِقَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ اللَّيْلَةِ الَّتِي فَتَحَهَا اللَّهُ فِي صَبَاحِهَا، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ ـ أَوْ لَيَأْخُذَنَّ الرَّايَةَ ـ غَدًا رَجُلاً يُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ ـ أَوْ قَالَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ـ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيْهِ ". فَإِذَا نَحْنُ بِعَلِيٍّ وَمَا نَرْجُوهُ، فَقَالُوا هَذَا عَلِيٌّ. فَأَعْطَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ.
Waxaa wariyey Salama: Cali wuxuu ka haray Nebiga ﷺ oo kuma uusan raacin dagaalkii Khaybar sababtoo ah wuxuu qabay xanuunka indhaha. Markaas ayuu yiri:
"Sideen uga harayaa Rasuulka Allah ﷺ?" Sidaas darteed Cali wuu baxay wuxuuna la kulmay Nebiga ﷺ. Markii la gaaray habeenkii ka horreeyay maalintii uu Allah furay subaxdeeda, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Waxaan siin doonaa calanka — ama waxaa qaadan doona calanka — berri nin uu jecel yahay Allah iyo Rasuulkiisu — ama wuxuu yiri: 'nin jecel Allah iyo Rasuulkiisa' — kaas oo Allah guusha ku siin doono gacantiisa." Waxaan aragnay Cali annagoo aan fileynin, dadkiina waxay yiraahdeen: "Kani waa Cali." Rasuulka Allah ﷺ ayaa siiyey calankii, Allahna wuxuu guusha ku siiyey gacantiisa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Jacaylka iyo daacadnimada Cali, inkastoo indhihiisu xanuunayeen, waxay u horseedeen inuu Khaybar tago.
Intii lagu jiray duullaankii Khaybar, Cali markii hore wuu ka haray sababo la xiriira caabuq isha ku dhacay. Hase yeeshee, ugu dambayn wuxuu ku biiray Nebiga ﷺ. Habeenkii ka horreeyay guusha, Nebigu ﷺ wuxuu sheegay in calanka la siin doono nin Alle iyo Rasuulkiisu jecel yihiin, ama isagu jecel yahay labadooda.
Meel leh beero timireed iyo qalcado oo ku taalla waqooyiga Madiina, halkaas oo Muslimiintu duullaan ku qaadeen.
Astaanta lagu garto ciidan, lana siin karo taliye loo xilsaaray.
Xanuun isha ku dhacay oo markii hore Cali ka hor istaagay inuu kooxda raaco.
Culimada sharaxaadda xadiiska ee hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay ku tilmaamaan bishaaradaasi fadli gaar ah oo Cali leeyahay: Nebigu ﷺ wuxuu ka marag furay in Alle iyo Rasuulkiisu jecel yihiin, wuxuuna u dhiibay calanka. Erayadani waxay sidoo kale muujinayaan in fadliga iimaanku aanu ku koobnayn xoogga jidhka, balse uu ku jiro jacayl dhab ah, daacadnimo iyo diyaar u ahaanshaha adeecidda Alle. Xadiisku wuxuu xusaa fadli uu Cali leeyahay, balse keligiis ma dejinayo kala sarreynta dhammaan saxaabada.
- Ku muuji daacadnimadaada diintaada iyo bulshadaada adigoo xilkaaga gudanaya, xitaa marka ay dadaal u baahan tahay.
- Alle ka bari daacadnimo, oo raadi raalli ahaanshihiisa, ee ha ku koobnaan in dadku ku ammaanaan.
- Mas’uuliyadda u dhiib qof lagu kalsoon yahay oo ku habboon, kuna kalsoonow in natiijada ugu dambaysa Alle gacantiisa ku jirto.
Werintani sidoo kale waxay sheegaysaa in Nebigu ﷺ ku dhawaaqay inuu calanka siinayo nin Alle gacmihiisa guusha ku gaarsiin doono; waxay dhammaystiraysaa dhacdada Cali la xiriirta.
Sahih al-Bukhari · #3703 (Sahih)Werintani waxay ka tirsan tahay isla qisada Cali iyo calanka, waxayna bixisaa macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan maqaamkiisa gaarka ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.