Sahih al-Bukhari, xadiiska 3701
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Qutayba ibn Sa'idwuxuu u sheegay al‑Bukhariقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ
- 2Abd al‑Azizعَبْدُ الْعَزِيزِ
- 3Abu Hazimأَبِي حَازِمٍ
- 4Sahl ibn Sa'dسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ غَدًا رَجُلاً يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَى يَدَيْهِ " قَالَ فَبَاتَ النَّاسُ يَدُوكُونَ لَيْلَتَهُمْ أَيُّهُمْ يُعْطَاهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ النَّاسُ، غَدَوْا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلُّهُمْ يَرْجُو أَنْ يُعْطَاهَا فَقَالَ " أَيْنَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ". فَقَالُوا يَشْتَكِي عَيْنَيْهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَأَرْسِلُوا إِلَيْهِ فَأْتُونِي بِهِ ". فَلَمَّا جَاءَ بَصَقَ فِي عَيْنَيْهِ، وَدَعَا لَهُ، فَبَرَأَ حَتَّى كَأَنْ لَمْ يَكُنْ بِهِ وَجَعٌ، فَأَعْطَاهُ الرَّايَةَ. فَقَالَ عَلِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُقَاتِلُهُمْ حَتَّى يَكُونُوا مِثْلَنَا فَقَالَ " انْفُذْ عَلَى رِسْلِكَ حَتَّى تَنْزِلَ بِسَاحَتِهِمْ، ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ، وَأَخْبِرْهُمْ بِمَا يَجِبُ عَلَيْهِمْ مِنْ حَقِّ اللَّهِ فِيهِ، فَوَاللَّهِ لأَنْ يَهْدِيَ اللَّهُ بِكَ رَجُلاً وَاحِدًا خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ يَكُونَ لَكَ حُمْرُ النَّعَمِ ".
Waxaa wariyey Sahl bin Sacd: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri,
"Berri waxaan calanka siin doonaa nin oo Allah gacantiisa ku furi doono (guusha Muslimiinta)." Dadku waxay habeenkii oo dhan ka fekerayeen cidda calanka la siin doono. Markii subaxdii la gaaray, dadku waxay u yimaadeen Rasuulka Allah ﷺ iyadoo qof kastaa uu rajeynayey in isaga la siiyo. Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Xagee buu jiraa Cali bin Abii Daalib?" Dadku waxay yiraahdeen, "Indhaha ayaa xanuunaya, Rasuulkii Allow ﷺ." Wuxuu yiri, "U dira oo ii keena." Markii Cali yimid, Nabigu ﷺ indhihiisa ayuu ku tufay wuuna u duceeyey, markaasuu bogsaday sidii isagoo aan xanuun qabin. Kadib Nabigu ﷺ calankii ayuu siiyey. Cali wuxuu yiri, "Rasuulkii Allow ﷺ! Ma la dagaallamaa ilaa ay annaga oo kale noqdaan?" Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Si deggan ugu soco ilaa aad barxaddooda tagto, kadibna Islaamka ugu yeer, una sheeg waxa Allah xaqa ah ee ku waajibay ee Islaamku farayo. Wallaahi, haddii Allah adiga dartaa hal nin ugu hanuuniyo jidka toosan (Islaamka), taasi waxay kuu kheyr badan tahay inaad hesho geel cas oo badan."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cali waxaa la siiyay calanka, waxaana lagu amray inuu marka hore dadka ugu yeero Islaamka.
Nabiga ﷺ wuxuu ku dhawaaqay in calanka la wareejin doono maalinta xigta, xilligii duullaankii Khaybar.
Calan dagaal oo lagu aamminay hoggaamiyaha ciidanka.
Hanti qaali ah oo Carabtu ku tilmaami jireen maal badan.
Waajibaadka Islaamka, kuwaas oo la sharxo ka dib marka dadka loogu yeero iimaanka.
Culimadii hore waxay dhacdadan ka fahmeen in Nabiga ﷺ uu muujiyay fadliga gaarka ah ee Cali ibn Abii Daalib, iyo in Alle bogsiin siiyay ka dib ducadiisii. Xadiisku wuxuu adkaynayaa in dadka marka hore loogu yeero Islaamka, dabadeedna dagaal la galo, haddii farriintu aanay weli gaarin dadka lala hadlayo. Waxa kale oo uu muujinayaa qiimaha aqoonta waajibaadka diinta iyo hanuuninta dadka iimaanka: in hal qof la hanuuniyo ayaa ka khayr badan hanti qaali ah oo adduunyo. Afarta mad-hab ee Sunnigu waxay martiqaadka Islaamka iyo xeerarka dagaalka ku eegaan shuruudahooda fiqhiga ah ee guud; werintani oggolaansho uma aha qofku inuu keligiis xoog adeegsado.
- Si cad u sharax aasaaska iimaanka iyo waajibaadkiisa ka hor intaadan qof weydiin inuu go'aan gaaro.
- Wadahadallada ku dadaal hanuunin iyo isfaham daacad ah, ee ha ka dhigin inaad dood ku guulaysato.
- Alle ka bari gargaar iyo bogsiin, adigoo isla markaas adeegsanaya sababaha wax-ku-oolka ah.
Werintani waxay sheegaysaa in Cali uu Nabiga ﷺ agtiisa ku haray intii lagu jiray duullaankii Khaybar, waxayna sii dhammaystiraysaa macnaha doorkiisii halkaas.
Sahih al-Bukhari · #3703 (Sahih)Sahl ibn Sacad wuxuu halkan kaga warramayaa ammaan loo jeediyay Cali; tani waxay la jaanqaadaysaa sharafta gaarka ah ee lagu xusay qisada calanka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.