Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4040

Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحٌ ـ هُوَ ابْنُ مَسْلَمَةَ ـ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي رَافِعٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَتِيكٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُتْبَةَ فِي نَاسٍ مَعَهُمْ، فَانْطَلَقُوا حَتَّى دَنَوْا مِنَ الْحِصْنِ، فَقَالَ لَهُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ امْكُثُوا أَنْتُمْ حَتَّى أَنْطَلِقَ أَنَا فَأَنْظُرَ‏.‏ قَالَ فَتَلَطَّفْتُ أَنْ أَدْخُلَ الْحِصْنَ، فَفَقَدُوا حِمَارًا لَهُمْ ـ قَالَ ـ فَخَرَجُوا بِقَبَسٍ يَطْلُبُونَهُ ـ قَالَ ـ فَخَشِيتُ أَنْ أُعْرَفَ ـ قَالَ ـ فَغَطَّيْتُ رَأْسِي كَأَنِّي أَقْضِي حَاجَةً، ثُمَّ نَادَى صَاحِبُ الْبَابِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ فَلْيَدْخُلْ قَبْلَ أَنْ أُغْلِقَهُ‏.‏ فَدَخَلْتُ ثُمَّ اخْتَبَأْتُ فِي مَرْبِطِ حِمَارٍ عِنْدَ باب الْحِصْنِ، فَتَعَشَّوْا عِنْدَ أَبِي رَافِعٍ وَتَحَدَّثُوا حَتَّى ذَهَبَتْ سَاعَةٌ مِنَ اللَّيْلِ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى بُيُوتِهِمْ، فَلَمَّا هَدَأَتِ الأَصْوَاتُ وَلاَ أَسْمَعُ حَرَكَةً خَرَجْتُ ـ قَالَ ـ وَرَأَيْتُ صَاحِبَ الْبَابِ حَيْثُ وَضَعَ مِفْتَاحَ الْحِصْنِ، فِي كَوَّةٍ فَأَخَذْتُهُ فَفَتَحْتُ بِهِ باب الْحِصْنِ‏.‏ قَالَ قُلْتُ إِنْ نَذِرَ بِي الْقَوْمُ انْطَلَقْتُ عَلَى مَهَلٍ، ثُمَّ عَمَدْتُ إِلَى أَبْوَابِ بُيُوتِهِمْ، فَغَلَّقْتُهَا عَلَيْهِمْ مِنْ ظَاهِرٍ، ثُمَّ صَعِدْتُ إِلَى أَبِي رَافِعٍ فِي سُلَّمٍ، فَإِذَا الْبَيْتُ مُظْلِمٌ قَدْ طَفِئَ سِرَاجُهُ، فَلَمْ أَدْرِ أَيْنَ الرَّجُلُ، فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ‏.‏ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ فَعَمَدْتُ نَحْوَ الصَّوْتِ فَأَضْرِبُهُ، وَصَاحَ فَلَمْ تُغْنِ شَيْئًا ـ قَالَ ـ ثُمَّ جِئْتُ كَأَنِّي أُغِيثُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ يَا أَبَا رَافِعٍ وَغَيَّرْتُ صَوْتِي‏.‏ فَقَالَ أَلاَ أُعْجِبُكَ لأُمِّكَ الْوَيْلُ، دَخَلَ عَلَىَّ رَجُلٌ فَضَرَبَنِي بِالسَّيْفِ‏.‏ قَالَ فَعَمَدْتُ لَهُ أَيْضًا فَأَضْرِبُهُ أُخْرَى فَلَمْ تُغْنِ شَيْئًا، فَصَاحَ وَقَامَ أَهْلُهُ، قَالَ ثُمَّ جِئْتُ وَغَيَّرْتُ صَوْتِي كَهَيْئَةِ الْمُغِيثِ، فَإِذَا هُوَ مُسْتَلْقٍ عَلَى ظَهْرِهِ، فَأَضَعُ السَّيْفَ فِي بَطْنِهِ ثُمَّ أَنْكَفِئُ عَلَيْهِ حَتَّى سَمِعْتُ صَوْتَ الْعَظْمِ، ثُمَّ خَرَجْتُ دَهِشًا حَتَّى أَتَيْتُ السُّلَّمَ أُرِيدُ أَنْ أَنْزِلَ، فَأَسْقُطُ مِنْهُ فَانْخَلَعَتْ رِجْلِي فَعَصَبْتُهَا، ثُمَّ أَتَيْتُ أَصْحَابِي أَحْجُلُ فَقُلْتُ انْطَلِقُوا فَبَشِّرُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي لاَ أَبْرَحُ حَتَّى أَسْمَعَ النَّاعِيَةَ، فَلَمَّا كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ صَعِدَ النَّاعِيَةُ فَقَالَ أَنْعَى أَبَا رَافِعٍ‏.‏ قَالَ فَقُمْتُ أَمْشِي مَا بِي قَلَبَةٌ، فَأَدْرَكْتُ أَصْحَابِي قَبْلَ أَنْ يَأْتُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَشَّرْتُهُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Axmed bin Cusmaan, waxaa nooga warramay Shurayx — waana ina Maslamah — waxaa nooga warramay Ibraahiim bin Yuusuf, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey Abuu Isxaaq, oo yidhi: Waxaan maqlay Al-Baraa' — raalli ha ka ahaado Allaah — oo leh: Rasuulka Allaah ﷺ ayaa u diray Abuu Raafic Cabdullaahi bin Catik iyo Cabdullaahi bin Cutbah iyaga iyo rag kale. Way socdeen ilaa ay ku dhowaadeen qalcadda, markaasuu Cabdullaahi bin Catik ku yidhi iyagii,

"Idinku halkaan jooga aniguna aan soo eego e." Wuxuu yidhi: "Waxaan sameeyey xeelad aan qalcadda ku galo. Waxaa ka lumay dameer, waxayna u soo baxeen iftiin ay ku raadinayaan. Waxaan ka cabsaday in la i garto, markaasaan daboolay madaxayga iyo lugahayga anigoo iska dhigaya inaan saxaro tuurayo. Ilaaliyaha albaabka ayaa ku dhawaaqay, 'Kii doonaya inuu soo galo ha soo galo intaan albaabka xidhin.' Markaasaan galay oo ku dhuuntay meesha dameerka ee agtaarka albaabka qalcadda. Waxay casho la cuneen Abuu Raafic wayna sheekaysanayeen ilaa habeenku muddo ka gudbay, kadibna guryahoodii bay ku noqdeen. Markii codadkii degaeen oo aanan dhaqdhaqaaq maqlin, baan soo baxay. Waxaan arkay meeshii ilaaliyuhu dhigay furaha qalcadda oo god ku jira, waanan qaatay oo albaabkii qalcadda ku furay, anigoo nafteyda leh, 'Haddii dadkani i dareemaan, si fudud baan u carari karaa.' Kadib waxaan dibadda ka xidhay albaabbada guryahooda, waxaanan fuulay jaranjarada si aan u gaaro Abuu Raafic. Gurigu wuu mugdi ahaa laambaddiina way damday, mana aanan garanaynin meesha ninku joogo. Markaasaan ugu yeedhay, 'Abuu Raaficow!' Wuxuu yidhi, 'Waa kuma?' Codkii baan u jeestay oo seefta ku dhuftay. Si xoog ah buu u qayliyey laakiin dharbaaxadaydu waxba ma tarin. Kadib waan u imid anigoo iska dhigaya inaan caawinayo, codkaygana beddelay, waxaanan idhi, 'Maxaa kugu dhacay, Abuu Raaficow?' Wuxuu yidhi, 'Miyaadan la yaabin? Hooyadaa ha hoogto! Nin baa ii soo galay oo seefta igu dhuftay!' Mar kale baan ku jeestay oo ku dhuftay, laakiin waxba ma tarin, si xoog ah buuna u qayliyey ehelkiisiina way tooseen. Mar saddexaad baan u imid anigoo codkayga beddelay sidii qof caawinaya, waxaanan arkay isagoo dhabarka u jiifa, markaasaan seefta caloosha kaga muday oo ku riixay ilaa aan maqlay codka laf jabaysa. Kadib waan soo baxay anigoo naxsan, jaranjaradii baan u imid si aan u dego, laakiin waan ka soo dhacay oo lugtayda ayaa booskeedii ka baxday. Waan duubay oo asxaabtaydii baan u imid anigoo lug jiidaya. Waxaan idhi, 'Taga oo Rasuulka Allaah ﷺ u bushaareeya, laakiin halkan kama tegayo ilaa aan maqlo geeridiisa.' Markii waagu beryay, ninkii geerida iclaaminayey ayaa derbiga fuushay oo yidhi, 'Waxaan idiin sheegayaa geerida Abuu Raafic.' Waan kacay oo socday anigoon xanuun dareemaynin ilaa aan asxaabtaydii ka gaadhay intaysan Nebiga ﷺ u iman, waxaanan u bushaareeyey.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abdullaahi ibn Caatik wuxuu hawshiisii khatarta ahayd ku gutay geesinimo iyo go’aan adag.

Asalka iyo sababta

Nabiga ﷺ wuxuu Cabdullaahi ibn Caatik iyo asxaabtiisii u diray Abuu Raafi’. Werintani waxay sharraxaysaa hawshooda iyo dhacdooyinkii ka dhacay qalcaddiisa.

Erayada adag oo la sharxay
qalcad

Meel la xoojiyey oo ka ilaalisa weerarrada.

god yar

Meel yar oo gidaarka ku taal; halkaas ayaa furaha la dhigay.

baaqe

Qof warka dadka ugu dhawaaqa cod dheer.

Waxa culimadu ka fahmeen

Faalleeyayaashii hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay werintan kaga hadleen geesinimada, feejignaanta iyo tallaabooyinka go’aanka leh ee Cabdullaahi ibn Caatik. Werintani waxay ka warramaysaa duullaan ciidan oo gaar ah; ma aha oggolaansho guud oo shakhsiyaadku rabshad ku adeegsan karaan. Hawlgallada dagaalku waxay ku xiran yihiin maamul iyo xeerar, dhacdadanina keligeed ma aha marmarsiiyo lagu weeraro dadka.

Casharrada maanta
  1. Hawlaha adag si taxaddar leh u sii qorshee, degganaanna marka duruufuhu is beddelaan.
  2. Koox ahaan u wada shaqeeya, kuna dhegganaada masuuliyadda iyo heshiisyada la xiriira.
  3. Wararka taariikhiga ah ee dagaalka ku saabsan ku akhri duruufahooda; ha uga dhigan marmarsiiyo rabshad aad adigu samayso.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.