Sahih al-Bukhari, xadiiska 4091
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Musa ibn Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ
- 2Hammamهَمَّامٌ
- 3Ishaq ibn Abdullah ibn Abu Talhaإِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ
- 4Anasأَنَسٌ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسٌ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ خَالَهُ أَخٌ لأُمِّ سُلَيْمٍ فِي سَبْعِينَ رَاكِبًا، وَكَانَ رَئِيسَ الْمُشْرِكِينَ عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ خَيَّرَ بَيْنَ ثَلاَثِ خِصَالٍ فَقَالَ يَكُونُ لَكَ أَهْلُ السَّهْلِ، وَلِي أَهْلُ الْمَدَرِ، أَوْ أَكُونُ خَلِيفَتَكَ، أَوْ أَغْزُوكَ بِأَهْلِ غَطَفَانَ بِأَلْفٍ وَأَلْفٍ، فَطُعِنَ عَامِرٌ فِي بَيْتِ أُمِّ فُلاَنٍ فَقَالَ غُدَّةٌ كَغُدَّةِ الْبَكْرِ فِي بَيْتِ امْرَأَةٍ مِنْ آلِ فُلاَنٍ ائْتُونِي بِفَرَسِي. فَمَاتَ عَلَى ظَهْرِ فَرَسِهِ، فَانْطَلَقَ حَرَامٌ أَخُو أُمِّ سُلَيْمٍ هُوَ {وَ} رَجُلٌ أَعْرَجُ وَرَجُلٌ مِنْ بَنِي فُلاَنٍ قَالَ كُونَا قَرِيبًا حَتَّى آتِيَهُمْ، فَإِنْ آمَنُونِي كُنْتُمْ، وَإِنْ قَتَلُونِي أَتَيْتُمْ أَصْحَابَكُمْ. فَقَالَ أَتُؤْمِنُونِي أُبَلِّغْ رِسَالَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَجَعَلَ يُحَدِّثُهُمْ وَأَوْمَئُوا إِلَى رَجُلٍ، فَأَتَاهُ مِنْ خَلْفِهِ فَطَعَنَهُ ـ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ حَتَّى أَنْفَذَهُ ـ بِالرُّمْحِ، قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ فُزْتُ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ. فَلُحِقَ الرَّجُلُ، فَقُتِلُوا كُلُّهُمْ غَيْرَ الأَعْرَجِ كَانَ فِي رَأْسِ جَبَلٍ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْنَا، ثُمَّ كَانَ مِنَ الْمَنْسُوخِ إِنَّا قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا فَرَضِيَ عَنَّا وَأَرْضَانَا. فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ ثَلاَثِينَ صَبَاحًا، عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَبَنِي لَحْيَانَ وَعُصَيَّةَ، الَّذِينَ عَصَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم.
Anas wuxuu ka wariyey in Nebigu ﷺ diray adeerkiis, oo ahaa walaalka Ummu Sulaym, isagoo madax u ah toddobaatan fardoole. Madaxii mushrikiinta, Caamir bin Al-Dufayl, wuxuu Nebiga ﷺ u soo bandhigay saddex xulasho, isagoo leh:
"Dooro mid ka mid ah saddexdan: (1) in dadka reer miyiga ah ay adiga hoos yimaadaan, dadka magaalooyinkana anigu aan hogaamiyo; (2) ama inaan noqdo khaliifkaaga; (3) ama waxaan kugu soo duuli doonaa laba kun oo dagaalyahan oo ka socda Bani Ghaṭafaan." Laakiin Caamir waxaa ku dhacay daacuun gurigii Ummu hebla. Wuxuu yiri: "Ma guriga naag reer hebla ah baan joogayaa anigoo leh buro la mid ah tan geela? Keena faraskayga." Sidaas buuna ku dhintay isagoo dhabarka faraskiisa saaran. Kadib Xaram, walaalka Ummu Sulaym, iyo nin curyaan ah iyo nin kale oo reer hebla ah ayaa u dhaqaaqay dhankooda. Xaram wuxuu saaxiibadiis ku yiri: "Ii dhawaada, waan u tegayaa. Hadday i siiyaan ammaan, halkaas jooga; haddayse i dilaan, u noqda saaxiibadiinna." Xaram ayaa u tegay oo ku yiri: "Ma i siinaysaan ammaan aan gaarsiiyo fariinta Rasuulka Allah ﷺ?" Intuu la hadlayey, waxay u isharaadeen nin, kaasoo ka yimid gadaashiisa kuna mudday waran. Xaram wuxuu yiri: "Allahu Akbar! Waan guuleystay, Rabbiga Kacbada ayaan ku dhaartaye!" Saaxiibkii Xaram waa la eryaday, dhammaantoodna waa la dilay marka laga reebo ninkii curyaanka ahaa oo buur dusheed fuushanaa. Kadib Allah wuxuu nagu soo dejiyey aayad markii dambe la nasakhay: 'Waxaan la kulanay Rabbigeen, wuuna naga raalli noqday, annagana wuu na raalli geliyey.' Nebigu ﷺ wuxuu qunuuud ku ducaystay subax walba muddo soddon maalmood ah, isagoo u ducaynaya burburka qabiilooyinka Ri'l, Dhakwaan, Bani Lixyaan, iyo Cusiyya, oo caasiyey Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xaraam wuxuu daacad uga ahaa hawshiisa, wuxuuna shahiiday kaddib khiyaano.
Dhacdadu waxay khusaysaa safarkii toddobaatan ergo ah oo gaarsiiyay farriintii Nabiga ﷺ. Xaraam waa la dilay kaddib markii loo ballanqaaday ammaan; dabadeed Nabigu ﷺ wuxuu soddon subaxood u duceeyay qabiilooyinkii weeraray ergada.
Qabiil Carbeed oo werintan lagu xusay.
Duco la akhriyo inta lagu jiro salaadda.
Qoraal waxyi ah oo akhrintiisu markii dambe aanay ka sii mid ahaan Qur’aanka.
Culimada hore waxay tilmaameen in gudashada hawsha farriinta lagu gaarsiinayo ay u baahan tahay taxaddar iyo ka fogaanshaha khatar aan loo baahnayn. Xaraam marka hore wuxuu codsaday ilaalin; khiyaanada ballantaas waxay weerarka ka dhigaysaa xadgudub culus oo ka dhan ah amniga iyo daacadnimada. Ducadii Nabiga ﷺ waxay muujinaysaa in Alle laga baryi karo caddaalad ka dhan ah kuwa jebiya axdi oo dadka weerara. Culimadu qoraalka la sheegay ee la nasakhay waxay u arkaan war ku saabsan waxyi hore, ee ma aha aayad hadda Qur’aanka lagu akhriyo.
- Codso ammaan cad ka hor intaadan farriin xasaasi ah gaarsiin meel aan ammaan ahayn.
- Ballamaha oofi, khiyaanadana cambaaree adigoon sharciga gacantaada ku qaadan.
- Alle uga bari caddaalad, una hiili dadka khatarta ku jira iyagoo gudbinaya farriin run ah.
Anas wuxuu werinayaa in Nabigu ﷺ muddo bil ah qunuut akhriyay kaddib dilkii ergooyinka. Labada werinba waxay muujinayaan ducadiisii uu caddaalad uga baryayay kuwii weerarka geystay.
Sahih al-Bukhari · #4090 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay faahfaahin dheeraad ah ka bixisaa dhacdooyinka, waxayna sidoo kale sheegaysaa ducadii Nabiga ﷺ ee kaddib dhimashadooda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.