Sahih al-Bukhari, xadiiska 4192
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abd al‑A'la ibn Hammadwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ
- 2Yazid ibn Zuray'يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ
- 3Sa'idسَعِيدٌ
- 4Qatadaقَتَادَةَ
- 5Anasأَنَسًا
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَاسًا مِنْ عُكْلٍ وَعُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَتَكَلَّمُوا بِالإِسْلاَمِ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ ضَرْعٍ، وَلَمْ نَكُنْ أَهْلَ رِيفٍ. وَاسْتَوْخَمُوا الْمَدِينَةَ، فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَوْدٍ وَرَاعٍ، وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَخْرُجُوا فِيهِ، فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا نَاحِيَةَ الْحَرَّةِ كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ، وَقَتَلُوا رَاعِيَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ الطَّلَبَ فِي آثَارِهِمْ فَأَمَرَ بِهِمْ فَسَمَرُوا أَعْيُنَهُمْ، وَقَطَعُوا أَيْدِيَهُمْ، وَتُرِكُوا فِي نَاحِيَةِ الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُوا عَلَى حَالِهِمْ. قَالَ قَتَادَةُ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ كَانَ يَحُثُّ عَلَى الصَّدَقَةِ، وَيَنْهَى عَنِ الْمُثْلَةِ. وَقَالَ شُعْبَةُ وَأَبَانُ وَحَمَّادٌ عَنْ قَتَادَةَ مِنْ عُرَيْنَةَ. وَقَالَ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ وَأَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَنَسٍ قَدِمَ نَفَرٌ مِنْ عُكْلٍ.
Anas (Allaah ha ka raalli noqdee) wuxuu ka warramay in dad ka tirsan qabiilooyinka Cukl iyo Curayna ay yimaadeen Madiina si ay ula kulmaan Nebiga ﷺ, isla markaana ay qaateen Islaamka. Waxay yiraahdeen,
"Nebiyow Allaah, annagu waxaan ahayn dad xoolo-dhaqato ah (reer guuraa), mana ahayn dad beeraley ah." Cimilada Madiina way ku xumaatay, markaas Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu amray in la siiyo geel caano leh iyo raaciye, wuxuuna faray inay magaalada ka baxaan oo ay cabbaan caanaha iyo kaadida geelaas daawo ahaan. Markay baxeen oo ay gaareen dhanka Xarrada, way ka riddoobeen Islaamkii ay qaateen, waxayna dileen raaciyihii Nebiga ﷺ, iyagoo geeliina kaxeystay. Markii warkaasi uu gaaray Nebiga ﷺ, wuxuu diray cid raadisa. Markii la soo qabtay, Nebigu ﷺ wuxuu amray in indhaha laga gubo, gacmaha iyo lugahana laga jaro, kadibna lagu dhaafay Xarrada ilaa ay halkaas ku dhintaan. Qataadah wuxuu yiri: Waxaa nasoo gaartay in Nebigu ﷺ intaas kadib uu dhiirrigelin jiray sadaqada, uuna reebi jiray jarjarista xubnaha (muthlah).
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xadiiskani wuxuu ka warramayaa dembi culus, wuxuuna mamnuucayaa jir-dilidda iyo naafaynta.
Anas wuxuu sheegay in rag ka tirsanaa qabiilooyinka Cukl iyo Currayna ay Madiina yimaadeen, dabadeedna ay cimilada darteed u xanuunsadeen oo magaalada ka baxeen. Markii ay baxeen, waxay dileen adhijirkii oo geeleen geelii; markaas ayaa la qabtay oo la ciqaabay.
Meel u dhow Madiina oo leh dhulal madow oo laamadeed.
In qof jirkiisa si ula kac ah loo dhaawaco ama loo qaabeeyo si xun.
Koox geel ah oo caano laga liso.
Culimadu waxay xadiiskan kaga hadlaan xeerarka ku saabsan dhaca hubaysan, dilka iyo ciqaabta ay fuliso hay’adda awoodda u leh. Waxay sidoo kale adkeeyaan in qoraalka laftiisu xusayo in Nebiga ﷺ markii dambe mamnuucay naafaynta. Ciqaabta aan caadiga ahayn ee qisadani sheegtay ma aha oggolaansho ay shakhsiyaadku rabshad ku samayn karaan; garsoorka iyo fulinta ciqaabtu waxay u yaallaan hay’adda awoodda u leh iyo xeerarka shareecada Islaamka.
- Ciqaabta iyo garsoorka u daa hay’adaha awoodda u leh; weligaa ha aargoosan hana adeegsan rabshad adigu.
- Ilaali nafta iyo hantida dadka kale, dembiyada culusna u sheeg masuuliyiinta ku shaqada leh.
- Si dhab ah u qaado mamnuucidda naafaynta, eedaysanayaashana ula dhaqan si bini’aadannimo leh.
Xadiiskan saxiixa ahi isna wuxuu ka warramayaa raggii Cukl iyo ciqaabtii ka dambaysay dembiyadooda, wuxuuna gacan ka geystaa in la is barbar akhriyo noocyada kala duwan ee dhacdada.
Sahih al-Bukhari · #3017 (Sahih)Xadiiskani wuxuu xusuusinayaa mabda’a guud ee ah in dadka aanay xaq u lahayn inay dab ku ciqaabaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.