Sahih al-Bukhari, xadiiska 425
Waxaa weriyey Itban ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Sa'id ibn Ufayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariسَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٌ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Mahmud ibn ar‑Rabi' al‑Ansariمَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ وَهُوَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مِنَ الأَنْصَارِ ـ أَنَّهُ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَدْ أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَأَنَا أُصَلِّي لِقَوْمِي، فَإِذَا كَانَتِ الأَمْطَارُ سَالَ الْوَادِي الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ، لَمْ أَسْتَطِعْ أَنْ آتِيَ مَسْجِدَهُمْ فَأُصَلِّيَ بِهِمْ، وَوَدِدْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَّكَ تَأْتِينِي فَتُصَلِّيَ فِي بَيْتِي، فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى. قَالَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَأَفْعَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ". قَالَ عِتْبَانُ فَغَدَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ حِينَ ارْتَفَعَ النَّهَارُ، فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ، فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى دَخَلَ الْبَيْتَ ثُمَّ قَالَ " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ". قَالَ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْبَيْتِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ، فَقُمْنَا فَصَفَّنَا، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ، قَالَ وَحَبَسْنَاهُ عَلَى خَزِيرَةٍ صَنَعْنَاهَا لَهُ. قَالَ فَثَابَ فِي الْبَيْتِ رِجَالٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ ذَوُو عَدَدٍ فَاجْتَمَعُوا، فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ أَيْنَ مَالِكُ بْنُ الدُّخَيْشِنِ أَوِ ابْنُ الدُّخْشُنِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُلْ ذَلِكَ، أَلاَ تَرَاهُ قَدْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يُرِيدُ بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ فَإِنَّا نَرَى وَجْهَهُ وَنَصِيحَتَهُ إِلَى الْمُنَافِقِينَ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ الْحُصَيْنَ بْنَ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيَّ ـ وَهْوَ أَحَدُ بَنِي سَالِمٍ وَهُوَ مِنْ سَرَاتِهِمْ ـ عَنْ حَدِيثِ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، فَصَدَّقَهُ بِذَلِكَ.
Waxaa nooga warramay Saciid bin Cufayr, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Al-Layth, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Cuqayl, oo ka weriyey Ibn Shihaab, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Maxmuud bin Ar-Rabii' Al-Ansaari in Citbaan bin Maalik — oo ka mid ahaa asxaabtii Rasûlullah ﷺ ee Ansaarta ahaa, kana qaybgalay dagaalkii Badr — uu u yimid Rasûlullah ﷺ oo ku yiri:
"Rasuulkii Allow ﷺ, araggaygu wuu liitaa, aniguna dadkayga baan imaam u ahay. Marka roobku da'o, togga noo dhexeeya ayaa buuxsama, markaas ma awoodo inaan tago masaajidkooda si aan ugu tukado. Waxaan jeclaan lahaa, Rasuulkii Allow ﷺ, inaad gurigayga timaaddo oo aad ku tukato, si aan meeshaas uga dhigto musalle." Rasûlullah ﷺ wuxuu yiri: "Waan samayn doonaa haddii Alle idmo." Citbaan wuxuu yiri: Subaxdii dambe markay qorraxdu soo baxday, waxaa yimid Rasûlullah ﷺ iyo Abuu Bakar. Rasûlullah ﷺ wuxuu weydiistay oggolaansho inuu soo galo, waanan u oggolaaday. Ma uusan fariisan ilaa uu guriga ka galo, kadibna wuxuu yiri: "Xaggee baad jeceshahay inaan gurigaaga kaga tukado?" Waxaan u tilmaamay gees ka mid ah guriga. Rasûlullah ﷺ wuu istaagay wuxuuna yiri Takbiir (Allahu Akbar), annaguna waannu istaagnay oo safaf baynnu noqonnay. Wuxuu tukaday laba rakcadood kadibna wuu salaama-naqsaday. Waxaannu ka codsannay inuu nala joogo si uu u cuno khaziira aan u diyaarinnay. Rag badan oo reerka ah ayaa guriga ku soo ururay, mid ka mid ah baa yiri: "Aaway Maalik bin Ad-Dukhayshin ama Ibn Ad-Dukhshun?" Qaar baa ku jawaabay: "Waa munaafaq aan jeclayn Alle iyo Rasuulkiisa." Rasûlullah ﷺ wuxuu yiri: "Ha sidaas dhihin. Miyaadan arag inuu yiri 'Laa ilaaha illallaah' isagoo wajiga Alle doonaya?" Waxay yiraahdeen: "Alle iyo Rasuulkiisaa ogsoon. Laakiin waxaan aragnaa wejigiisa iyo taladiisu inay yihiin kuwa munaafaqiinta u janjeera." Rasûlullah ﷺ wuxuu yiri: "Alle wuxuu xaaraantinimeeyey Naarta (Jahannamo) qofkii yiraahda 'Laa ilaaha illallaah' isagoo wajiga Alle doonaya." Ibn Shihaab wuxuu yiri: Kadib waxaan weydiiyey Al-Xuseyn bin Maxamed Al-Ansaari — oo ka mid ahaa Banii Saalim, sharafna ku lahaa — xadiiska Maxmuud bin Ar-Rabii', wuuna rumeeyey.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
‘Itbaan wuxuu Nabiga ﷺ ka codsaday inuu gurigiisa ku tukado, waxaana laga baranayaa in aan dadka si fudud loo xukumin.
‘Itbaan ibn Maalik araggiisu wuu daciifay, roobkiina dooxada ayaa fatahay, sidaas darteedna ma uu gaadhi karin masaajidka si uu jamaacadiisa salaadda ugu tujiyo.
Meel loo qoondeeyey in lagu tukado.
Cunto diirran ama maraq waagaas la diyaarin jiray.
Ma jiro ilaah xaq lagu caabudo oo aan Allah ahayn.
Culimadu waxay ka fahmeen in salaadda sunaha ah lagu tukan karo guriga, iyo in meel uu Nabigu ﷺ ku tukaday loo astayn karo goob salaadeed. Nabigu ﷺ wuxuu kaloo ina barayaa taxaddar: dadka si fudud looguma eedayn karo munaafaqnimo marka ay ku dhawaaqaan shahaadada iimaanka. Ballanqaadka ka ilaalinta Naarta wuxuu khuseeyaa qofka erayadan si daacad ah ugu dhawaaqa oo raadiya raallinimada Allah; marmarsiiyo ma aha in dembiyada la iska indho tiro.
- Haddii aad leedahay xaddidaad jireed ama aad ku jirto duruufo adag, codso caawimo wax-ku-ool ah si aad salaadda u joogtayso.
- Qofna mala-awaal ha ugu xukumin munaafaqnimo; xukunka daacadnimada u daa Allah.
- Shahaadada iimaanka si miyir leh oo daacad ah u sheeg, daacadnimadaasna ku muuji cibaadadaada iyo dhaqankaaga.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.