Sahih al-Bukhari, xadiiska 4274
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي رَافِعٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ فَقَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ، فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ، فَخُذُوا مِنْهَا ". قَالَ فَانْطَلَقْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى أَتَيْنَا الرَّوْضَةَ، فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ قُلْنَا لَهَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ. قَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ. فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ، قَالَ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا، فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ بِمَكَّةَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ مَا هَذَا ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ، إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ ـ يَقُولُ كُنْتُ حَلِيفًا وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا ـ وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ مَنْ لَهُمْ قَرَابَاتٌ، يَحْمُونَ أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ، فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ عِنْدَهُمْ يَدًا يَحْمُونَ قَرَابَتِي، وَلَمْ أَفْعَلْهُ ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي، وَلاَ رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الإِسْلاَمِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهُ قَدْ صَدَقَكُمْ ". فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ. فَقَالَ " إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا، وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى مَنْ شَهِدَ بَدْرًا قَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ السُّورَةَ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ} إِلَى قَوْلِهِ {فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ }.
Waxaa nooga warramay Qutaybah, waxaa nooga warramay Sufyaan, oo ka weriyey Camar bin Diinaar, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Al-Xasan bin Muxammad, inuu maqlay Cubaydullaah bin Abii Raafic oo leh: Waxaan maqlay Cali – Allaha ka raalli noqdee – oo leh: Rasuulka Alle ﷺ ayaa aniga, Az-Zubayr iyo Al-Miqdaad na diray, wuxuuna yiri:
"Baxa ilaa aad tagtaan Rawdat Khaakh, halkaas waxaa joogta haweeney wadata warqad, ee ka qaada." Wuxuu yiri: Waannu baxnay, faraskayagu way ordayeen ilaa aan tagnay Rawdah, markaas baan aragnay haweeneydii. Waxaan ku nidhi: "Soo saar warqadda." Waxay tidhi: "Warqad ma haysto." Waxaan ku nidhi: "Waa inaad soo saartaa warqadda, haddii kale dharkaaga waannu kaa dhigi doonnaa." Markaasay ka soo saartay timaheeda xidhan, waxaanna u keenay Rasuulka Alle ﷺ. Warqaddu waxay ahayd mid ka timid Xaatib bin Abii Baltacah oo ku socota dad reer Makka ah oo mushrikiin ah, isagoo u sheegaya qaar ka mid ah arrimaha Rasuulka Alle ﷺ. Rasuulka Alle ﷺ ayaa yiri: "Xaatibow, maxay tani tahay?" Wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, iguma degdegin. Anigu waxaan ahaa nin ku dheggan Quraysh – macnaha waxaan ahaa xulafo mana ahayn dhalashadooda – kuwa kula socda ee Muhaajiriinta ah waxay leeyihiin qaraabo ilaalisa ehelkooda iyo maal-kooda. Maadaama aanan lahayn xiriir dhalasho oo aan kaga faa'iidaysto, waxaan jeclaystay inaan samaysto gacan ay igu ilaaliyaan qaraabadayda. Uma aan samayn diintayda oo aan ka riddoobay, mana ahayn inaan ku raalli noqday gaalnimo Islaamka dabadiis." Rasuulka Alle ﷺ ayaa yiri: "Isagu run buu idiin sheegay." Cumar baa yiri: "Rasuulkii Allow, ii ogolow inaan gardunka ka gooyo munaafaqaan!" Wuxuu yiri: "Wuxuu ka qaybgalay Badar, maxaase kuu sheegi kara? Malaha Alle wuxuu eegay kuwii ka qaybgalay Badar oo ku yiri: 'Sameeya waxaad doontaan, waan idin dhaafay.'" Markaas Alle wuxuu soo dejiyey Suuradda: {Kuwa xaqa rumeeyow, ha ka yeelanina cadowgayga iyo cadowgiinna awliyo, adinkoo u muujinaya jacayl...} ilaa qowlkiisa: {...wuxuu ka lumay jidkii toosnaa.}
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xaatib wuxuu u dhaqmay isagoo ka walaacsan qoyskiisa, hase yeeshee Nabi ﷺ ayaa cafiyey.
Xaatib ibn Abii Baltaʿa ayaa, intii la isu diyaarinayey furashadii Maka, warqad u diray dad Maka joogay oo uga warramay qorshayaasha Nabi ﷺ. Wuxuu caddeeyey inuu sidaas u sameeyey si uu u sugo badbaadada qoyskiisa, ee aanu uga bixin Islaamka. Nabi ﷺ wuu aqbalay sharraxaaddiisa, wuxuuna xusay inuu ka qaybgalay dagaalkii Badar.
Qof heshiis kula xidhan qabiil, balse aan ka tirsanayn qabiilkaas.
Ka tegista Islaamka.
Muslimiintii ka qaybgalay dagaalkii Badar.
Culimada hore sida an-Nawawi iyo Ibn Xajar waxay sharxeen in falka Xaatib uu ahaa mid culus, maadaama uu cadowga gaadhsiiyey xog qarsoodi ah; hase yeeshee, iimaankiisa daacadda ah iyo sharraxaaddiisa cad kama dhigin munaafiq. Werintani waxay ina baraysaa in gef culus aanu qofka gaal ka dhigayn iyada oo aan la baadhin duruufaha iyo ujeeddadiisa. Waxa kale oo laga fahmayaa in fadliga ka qaybgalayaashii Badar weyn yahay, balse ballanqaadka cafiska ee loo sheegay aanu fasax guud u ahayn dembiyada. Culimadu dhacdadan waxay sidoo kale uga hadleen caddayn ahaan in xaalado gaar ah Muslimku qof aan Muslim ahayn u sheegi karo xog si uu khatar dhab ah uga leexiyo qoyskiisa; tani oggolaansho uma aha in cadowga laga taageero ummadda Muslimka ah.
- Baadh duruufaha, dhegayso sharraxaadda qofka, ka hor intaadan ku eedayn eed culus.
- Ilaali xogta qarsoodiga ah, hana la wadaagin dadka u adeegsan kara inay cid kale ku waxyeelleeyaan.
- Marka ay dhibaatooyin qoys jiraan, raadi siyaabo bannaan oo daacad ah oo lagu sugo badbaado laguna helo taageero.
Werintani waxay xidhiidh la leedahay dhacdooyinkii ku xeernaa furashadii Maka, waxayna gacan ka geysanaysaa in la fahmo asalka ciidan ee cutubkan.
Sahih al-Bukhari · #4276 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay sii waddaa wararka ku saabsan duullaannada iyo dhacdooyinkii Maka ku xeernaa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.