Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4280

Waxaa weriyey Al-Abbas ibn Abd al-Muttalib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Al-Abbas ibn Abd al-Muttalib

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا سَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَبَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا، خَرَجَ أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ وَحَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ وَبُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ يَلْتَمِسُونَ الْخَبَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا يَسِيرُونَ حَتَّى أَتَوْا مَرَّ الظَّهْرَانِ، فَإِذَا هُمْ بِنِيرَانٍ كَأَنَّهَا نِيرَانُ عَرَفَةَ، فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ مَا هَذِهِ لَكَأَنَّهَا نِيرَانُ عَرَفَةَ‏.‏ فَقَالَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ نِيرَانُ بَنِي عَمْرٍو‏.‏ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ عَمْرٌو أَقَلُّ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ فَرَآهُمْ نَاسٌ مِنْ حَرَسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدْرَكُوهُمْ فَأَخَذُوهُمْ، فَأَتَوْا بِهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمَ أَبُو سُفْيَانَ، فَلَمَّا سَارَ قَالَ لِلْعَبَّاسِ ‏"‏ احْبِسْ أَبَا سُفْيَانَ عِنْدَ حَطْمِ الْخَيْلِ حَتَّى يَنْظُرَ إِلَى الْمُسْلِمِينَ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَهُ الْعَبَّاسُ، فَجَعَلَتِ الْقَبَائِلُ تَمُرُّ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَمُرُّ كَتِيبَةً كَتِيبَةً عَلَى أَبِي سُفْيَانَ، فَمَرَّتْ كَتِيبَةٌ قَالَ يَا عَبَّاسُ مَنْ هَذِهِ قَالَ هَذِهِ غِفَارُ‏.‏ قَالَ مَا لِي وَلِغِفَارَ ثُمَّ مَرَّتْ جُهَيْنَةُ، قَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ مَرَّتْ سَعْدُ بْنُ هُذَيْمٍ، فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَمَرَّتْ سُلَيْمُ، فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، حَتَّى أَقْبَلَتْ كَتِيبَةٌ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا، قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَ هَؤُلاَءِ الأَنْصَارُ عَلَيْهِمْ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ مَعَهُ الرَّايَةُ‏.‏ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ يَا أَبَا سُفْيَانَ الْيَوْمُ يَوْمُ الْمَلْحَمَةِ، الْيَوْمَ تُسْتَحَلُّ الْكَعْبَةُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَا عَبَّاسُ حَبَّذَا يَوْمُ الذِّمَارِ‏.‏ ثُمَّ جَاءَتْ كَتِيبَةٌ، وَهْىَ أَقَلُّ الْكَتَائِبِ، فِيهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ، وَرَايَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَعَ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، فَلَمَّا مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَلَمْ تَعْلَمْ مَا قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ قَالَ ‏"‏ مَا قَالَ ‏"‏‏.‏ قَالَ كَذَا وَكَذَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ كَذَبَ سَعْدٌ، وَلَكِنْ هَذَا يَوْمٌ يُعَظِّمُ اللَّهُ فِيهِ الْكَعْبَةَ، وَيَوْمٌ تُكْسَى فِيهِ الْكَعْبَةُ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُرْكَزَ رَايَتُهُ بِالْحَجُونِ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ وَأَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ سَمِعْتُ الْعَبَّاسَ يَقُولُ لِلزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، هَا هُنَا أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَرْكُزَ الرَّايَةَ، قَالَ وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ أَنْ يَدْخُلَ مِنْ أَعْلَى مَكَّةَ مِنْ كَدَاءٍ، وَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ كُدَا، فَقُتِلَ مِنْ خَيْلِ خَالِدٍ يَوْمَئِذٍ رَجُلاَنِ حُبَيْشُ بْنُ الأَشْعَرِ وَكُرْزُ بْنُ جَابِرٍ الْفِهْرِيُّ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cubayd bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Abuu Usaamah, oo ka weriyey Hishaam, oo ka weriyey aabbihii, wuxuu yiri: Markii Rasuulka Alle ﷺ u ambabaxay xagga Makka sannadkii Fatxiga (Furashada Makka), oo warkaasi gaaray Qureysh, waxaa soo baxay Abuu Sufyaan bin Xarb, Xakiim bin Xizaam, iyo Budayl bin Warqaa si ay u soo ogaadaan xogta ku saabsan Rasuulka Alle ﷺ. Waxay socdeen ilaa ay ka yimaadeen Marri-Dahraan. Halkaas waxay ku arkeen dabab badan oo u eg dababka Carafa. Abuu Sufyaan wuxuu yiri:

"Waa maxay kuwan? Waxay u egyihiin dababkii Carafa." Budayl bin Warqaa wuxuu yiri: "Bani Camr way ka yar yihiin intaas." Ciidankii ilaalada Rasuulka Alle ﷺ qaarkood ayaa arkay iyaga, way qabteen, waxayna u keeneen Rasuulka Alle ﷺ. Halkaas ayuu Abuu Sufyaan ku islaamay. Markii Nabigu ﷺ dhaqaaqay, wuxuu u yiri Al-Cabbaas: "Ku hay Abuu Sufyaan meesha buurta hoosteeda ah si uu u daawado Muslimiinta." Sidaas darteed Al-Cabbaas halkaas ayuu ku hayay, qabiilooyinkiina waxay hor marayeen Nabiga ﷺ iyagoo guuto-guuto u maraya hortooda Abuu Sufyaan. Guuto ayaa martay, Abuu Sufyaanna wuxuu yiri: "Cabbaasoow, kuwani waa ayo?" Cabbaas wuxuu yiri: "Waa Ghifaar." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Ghifaar aniga waxba igama galin." Kadib waxaa martay Juheyna, wuxuuna yiri sidii oo kale. Kadib waxaa martay Sacad bin Hudhaym, wuxuuna yiri sidii oo kale. Waxaa martay Suleym, wuxuuna yiri sidii oo kale. Ilaa ay ka timid guuto aanu weligiis arag mid la mid ah. Wuxuu yiri: "Kuwani waa ayo?" Cabbaas wuxuu yiri: "Waa Ansaarta, waxaana hoggaaminaya Sacad bin Cubaadah, calankuna isaga ayuu gacanta ugu jiraa." Sacad bin Cubaadah wuxuu yiri: "Abuu Sufyaanoow, maanta waa maalintii dagaalka weyn, maantana Kacbada waa la xalaalaynayaa." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Cabbaasoow, maalin cajiib ah oo aargoosi ah!" Kadib waxaa timid guuto kale oo ahayd tii ugu yareyd, taas oo uu ku jiray Rasuulka Alle ﷺ iyo asxaabtiisa, calanka Nabiga ﷺ na waxaa siday Az-Zubayr bin Al-Cawaam. Markii Rasuulka Alle ﷺ marayay agtiisa Abuu Sufyaan, kani wuxuu yiri: "Ma og tahay waxa uu yiri Sacad bin Cubaadah?" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Maxuu yiri?" Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Wuxuu yiri hebel iyo hebel." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Sacadb wuu been sheegay, laakiin maanta waa maalin uu Alle sharfayo Kacbada, waana maalin Kacbada la dhar-xirayo." Rasuulka Alle ﷺ wuxuu amray in calankiisa lagu taago Xajuun. Curwah wuxuu yiri: Nafic bin Jubayr bin Mudcim ayaa ii warramay, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Al-Cabbaas oo leh Az-Zubayr bin Al-Cawaam: "Abuu Cabdillaahoow, halkan miyuu Rasuulka Alle ﷺ kugu amray inaad calanka ku taagto?" Maalintaas Rasuulka Alle ﷺ wuxuu amray Khaalid bin Al-Waliid inuu Makka ka galo dhanka sare ee Kadaa, halka Nabigu ﷺ isagu ka galay Kuda. Laba nin oo ka tirsan fardooleyda Khaalid bin Al-Waliid oo kala ahaa Xubaysh bin Al-Ashcar iyo Kurz bin Jaabir Al-Fihri ayaa maalintaas shahiiday.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Markii Makka la qabsaday, Nebigu ﷺ wuu diiday in Ka’bada loo geysto rabshad.

Asalka iyo sababta

Xadiisku wuxuu dhacdooyinka dhigaya xilligii qabsashadii Makka: Abuu Sufyaan wuxuu arkayaa ciidanka Muslimiinta oo maraya, wuxuuna maqlayaa Nebiga ﷺ oo saxaya hadalkii Sacad ibn Cubada.

Erayada adag oo la sharxay
Al-Maghaazi

Wararka ku saabsan duullaannadii iyo safarradii ciidan ee Nebiga ﷺ.

Al-Hajuun

Meel ku taal Makka oo Nebigu ﷺ amray in calankiisa laga taago.

Maamuusidda Ka’bada

In Ka’bada la xurmeeyo oo la ilaaliyo xurmada ay leedahay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay xadiiskan uga hadleen inuu daliil u yahay in Nebigu ﷺ adkeeyey xurmada Ka’bada, isla markaana uu saxay hadalladii hanjabaadda ahaa ee Sacad ibn Cubada. Qabsashadu ma ahayn oggolaansho lagu xadgudbayo goobta barakaysan. Culimadu waxay kaloo ka fahmeen in hoggaamiyuhu si cad u saxo hadallada dadka ka hooseeya marka ay si khaldan u muujiyaan ujeeddada diinta.

Casharrada maanta
  1. Ka hor tag hadallada hanjabaadda ama khaldan marka ay dhaawacayaan xurmada dadka ama goobaha.
  2. Awoodda iyo guushu yaanay marna noqon sabab lagu jebiyo xuduudaha iyo waxyaabaha la ilaaliyo.
  3. Xilliga qalalaasaha si cad u hadal, si aan dadka loogu abuurin aragti ah in ficilku yahay aargoosi.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.