Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4319

Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan ibn al-Hakam. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan ibn al-Hakam

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ،، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ وَزَعَمَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ أَنْظَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ، حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا، فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏ هَذَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Saciid bin Cufayr, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Layth, waxaa ii warramay Cuqayl, oo ka weriyey Ibn Shihaab. Sidoo kale waxaa ii warramay Isxaaq, waxaa nooga warramay Yacquub bin Ibraahiim, waxaa nooga warramay ina adeerka Ibn Shihaab. Wuxuu yiri Muxammad bin Shihaab, waxaana sheegay Curwah bin Az-Zubayr in Marwaan iyo Al-Miswar bin Makhramah ay uga warrameen in Rasuulka Allah ﷺ uu istaagay markii ay u yimaadeen wefdigii Hawaasin iyagoo Muslimiin ah, waxayna ka codsadeen inuu u celiyo xoolahoodii iyo maxaabiistoodii. Markaas ayaa Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri:

"Waxaa ila jira dadka aad aragtaan, hadalka ugu jeclahayna waa kan runta ah. Doorta mid ka mid ah labada qaybood: ama maxaabiista ama xoolaha, waana idin sugayay." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu dib u dhigay qaybinta xoolahooda toban habeen kadib markii uu ka soo laabtay Daa'if. Markii ay u caddaatay in Rasuulka Allah ﷺ uusan u celin doonin wax aan ka ahayn mid ka mid ah labada qaybood, waxay yiraahdeen: "Waxaan doorannay maxaabiisteenna." Markaas ayaa Rasuulka Allah ﷺ wuxuu istaagay dhexda Muslimiinta, wuxuuna ku ammaanay Allah ammaan isaga u qalanta, dabadeedna wuxuu yiri: "Amma bacdu (Intaa kadib), walaalihiin waxay noogu yimaadeen iyagoo towbadkeenaya, waxaana arkay inay habboon tahay in loo celiyo maxaabiistooda. Qofkii idinka mid ah oo jecel inuu taas si samafal ah u bixiyo, ha sameeyo. Qofkii idinka mid ah oo jecel inuu xaqiisa haysto ilaa aan ka siino wixii ugu horreeya ee Allah nagu guuleeyo, ha sameeyo." Dadkii waxay yiraahdeen: "Waannu raalli ka nahay taas, Rasuulkii Allow ﷺ." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Ma garanayno cidda idinka mid ah oo oggolaatay iyo cidda aan oggolaan; sidaas darteed noqda oo ha noo keeneen madaxdiinnu go'aankiinna." Dadkii way noqdeen, madaxdoodiina way la hadashay, dabadeedna waxay ku noqdeen Rasuulka Allah ﷺ waxayna u sheegeen inay dhammaantood si farxad leh u oggolaadeen una bixiyeen fasax. Tani waa waxa iga soo gaaray maxaabiista Hawaasin.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nebi Muxammad ﷺ wuxuu reer Hawazin si xor ah ugu oggolaaday inay doortaan, wuxuuna ixtiraamay saamiga qof walba.

Asalka iyo sababta

Markii laga soo noqday Daa’if, wafdi muslimiin ah oo reer Hawazin ka socday ayaa codsaday in loo soo celiyo hantidoodii iyo maxaabiistoodii. Nebi Muxammad ﷺ wuxuu dib u dhigay qaybinta, wuxuuna siiyay ikhtiyaar ay ku kala doortaan labada qaybood ee hanti. Waxay doorteen maxaabiista; dabadeed muslimiintu waxay si ikhtiyaari ah u oggolaadeen in loo celiyo.

Erayada adag oo la sharxay
Hawazin

Qabiil Carbeed oo wafdigiisu qisadan ugu yimid Nebi Muxammad ﷺ.

Maxaabiis

Dad la qabtay intii uu socday dagaalku.

Hoggaamiyayaal

Wakiillo xaqiijin karay go’aanka dadkooda oo gaarsiin karay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka soo qaataan in hoggaamiyuhu si taxaddar leh ula dhaqmo hantida guud, isla markaana ilaaliyo xuquuqda dadka ay khusayso. Nebi Muxammad ﷺ iskama uusan qaadan oggolaansho guud: wuxuu wakiillada u diray inay hubiyaan in qof walba si ikhtiyaari ah u raalli yahay. Soo celinta waxaa loo soo bandhigay deeq ikhtiyaari ah, halka qofkii doonayay inuu saamigiisa haysto uu xaq u lahaa in magdhow looga siiyo booli dambe. Tani waxay adkaynaysaa wada-tashi, caddaalad iyo heshiisiin aan khasab lahayn.

Casharrada maanta
  1. Marka go’aan wadajir ah la gaarayo, qof kasta si gaar ah u weydii inuu si dhab ah oo ikhtiyaari ah u oggol yahay.
  2. Marka wax la qaybinayo, si cad u sharax xulashooyinka jira iyo sida xuquuqda qof walba loo ilaalinayo.
  3. Khilaafka ka dhex raadi xal caddaalad ah oo fursad siinaya heshiisiin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.