Hordhac · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4318

Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhrama. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Hordhac
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhrama

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ،، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ وَزَعَمَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ أَنْظَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ، حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا، فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏ هَذَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Saciid bin Cufeyr, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Layth, waxaa ii warramay Cuqeyl, oo ka weriyey Ibn Shihaab. Sidoo kale waxaa ii warramay Isxaaq, waxaa nooga warramay Yacquub bin Ibraahiim, waxaa nooga warramay ina adeerka Ibn Shihaab. Wuxuu yiri Maxamed bin Shihaab, waxaana sheegay Curwah bin Subeyr in Marwaan iyo Al-Miswar bin Makhramah ay uga warrameen in markii wefdiga Hawazin ay u yimaadeen Rasuulka Alle ﷺ iyagoo Muslimiin ah, uu istaagay Rasuulka Alle ﷺ. Waxay weydiisteen inuu u celiyo hantidoodii iyo maxaabiistoodii. Markaas ayuu Rasuulka Alle ﷺ ku yiri:

"Waxaa ila jira dadka aad arkaysaan, hadalka ugu jeclahayna waa kan runta ah. Doorta mid ka mid ah labada qaybood: ama maxaabiista ama hantida, waana idin sugayay." Rasuulka Alle ﷺ wuxuu sugayay in ka badan toban habeen kadib markii uu ka soo laabtay Daa'if. Markii ay u caddaatay inaanu Rasuulka Alle ﷺ u celin doonin wax aan ahayn mid ka mid ah labada qaybood, waxay yiraahdeen: "Waxaan doorannay maxaabiistayada." Markaas ayuu Rasuulka Alle ﷺ istaagay dhexda Muslimiinta, wuxuuna ammaanay Alle sida uu mudan yahay, dabadeed wuxuu yiri: "Amma bacdu, walaalihiin waxay noo yimaadeen iyagoo towbad keenay, waxaana arkay inay habboon tahay in loo celiyo maxaabiistooda. Qofkii idinka mid ah oo jecel inuu si samafal ah u bixiyo, ha sameeyo. Qofkii idinka mid ah oo jecel inuu xaqiisa haysto ilaa aan ka siino wixii ugu horreeya ee Alle nagu manaaysto, ha sameeyo." Dadkii waxay yiraahdeen: "Si raalli ah ayaan u bixinay, Rasuulkii Allow ﷺ!" Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: "Ma garanayno cidda idinka mid ah oo ogolaatay iyo cidda aan ogolaan; sidaas darteed dib u noqda oo madaxdiinu ha noo soo gudbiso go'aankiinna." Dadkii way noqdeen, madaxdoodiina way la hadashay, kadibna waxay ku noqdeen Rasuulka Alle ﷺ waxayna u sheegeen in dhammaantood ay si farxad leh u ogolaadeen una bixiyeen fasaxa. Tani waa waxa iga soo gaaray xagga maxaabiista Hawazin.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu Hawāzin si ikhtiyaari ah uga helay oggolaanshaha in maxaabiista loo celiyo.

Asalka iyo sababta

Markii laga soo noqday Daa’if, wafdi Muslim ah oo ka socday Hawāzin ayaa u yimid Nabiga ﷺ, waxayna codsadeen in loo celiyo hantidooda iyo maxaabiistooda. Wuxuu siiyey ikhtiyaarka labadooda midkood, wuxuuna Muslimiinta si gooni ah uga codsaday inay si ikhtiyaari ah u oggolaadaan celinta maxaabiista.

Erayada adag oo la sharxay
Hawāzin

Qabiil Carbeed oo wafdi u diray Nabiga ﷺ dagaalkii Xunayn ka dib.

maxaabiis

Dad Hawāzin ka tirsanaa oo la qabtay intii uu socday dagaalku.

si ikhtiyaari ah u oggolaansho

In qofku raalli ka noqdo oo oggolaansho bixiyo isaga oo aan la khasbin.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay dhacdadan ka fahmeen in hoggaamiyuhu si taxaddar leh u ilaaliyo xuquuqda iyo danaha dadka, isla markaana la tashado marka go’aanku khuseeyo hantidooda. Nabiga ﷺ wuxuu bixiyey ikhtiyaar, wuxuuna caddeeyey in celintu ikhtiyaari tahay, dabadeedna oggolaanshaha ayuu ku xaqiijiyey wakiillo. Werintani waxay xoojinaysaa in aan oggolaansho la iska malayn karin, heshiisyaduna ay tahay inay caddaan. Fuqahadu sidoo kale waxay dhacdadan ku falanqeeyaan qaybinta qaniimada dagaalka iyo xuduudaha dib loogu celin karo xuquuq dadka kale loo qoondeeyey.

Casharrada maanta
  1. Si cad u codso oggolaansho ka hor intaadan ka tanaasulin xuquuq ama hanti dad kale leeyihiin.
  2. Doorashooyinka iyo heshiisyada si cad u sharax si qof kastaa u fahmo waxa uu oggolaanayo.
  3. Isticmaal wada-tashi iyo wakiillo lagu kalsoon yahay si oggolaanshaha koox si taxaddar leh loo xaqiijiyo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.