Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4337

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Anas ibn Malik

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ أَقْبَلَتْ هَوَازِنُ وَغَطَفَانُ وَغَيْرُهُمْ بِنَعَمِهِمْ وَذَرَارِيِّهِمْ، وَمَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةُ آلاَفٍ وَمِنَ الطُّلَقَاءِ، فَأَدْبَرُوا عَنْهُ حَتَّى بَقِيَ وَحْدَهُ، فَنَادَى يَوْمَئِذٍ نِدَاءَيْنِ لَمْ يَخْلِطْ بَيْنَهُمَا، الْتَفَتَ عَنْ يَمِينِهِ، فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَبْشِرْ نَحْنُ مَعَكَ‏.‏ ثُمَّ الْتَفَتَ عَنْ يَسَارِهِ، فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَبْشِرْ نَحْنُ مَعَكَ‏.‏ وَهْوَ عَلَى بَغْلَةٍ بَيْضَاءَ، فَنَزَلَ فَقَالَ ‏"‏ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ‏"‏، فَانْهَزَمَ الْمُشْرِكُونَ، فَأَصَابَ يَوْمَئِذٍ غَنَائِمَ كَثِيرَةً، فَقَسَمَ فِي الْمُهَاجِرِينَ وَالطُّلَقَاءِ وَلَمْ يُعْطِ الأَنْصَارَ شَيْئًا، فَقَالَتِ الأَنْصَارُ إِذَا كَانَتْ شَدِيدَةٌ فَنَحْنُ نُدْعَى، وَيُعْطَى الْغَنِيمَةَ غَيْرُنَا‏.‏ فَبَلَغَهُ ذَلِكَ، فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ، فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ مَا حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكُمْ ‏"‏‏.‏ فَسَكَتُوا فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ أَلاَ تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالدُّنْيَا، وَتَذْهَبُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَحُوزُونَهُ إِلَى بُيُوتِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا، وَسَلَكَتِ الأَنْصَارُ شِعْبًا لأَخَذْتُ شِعْبَ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ هِشَامٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ، وَأَنْتَ شَاهِدٌ ذَاكَ قَالَ وَأَيْنَ أَغِيبُ عَنْهُ

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Muxammad bin Bashaar, waxaa nooga warramay Mucad bin Mucad, waxaa nooga warramay Ibnu Cawn, oo ka weriyey Hishaam bin Zayd bin Anas bin Maalik, oo ka weriyey Anas bin Maalik – raḍiya Allāhu ʿanhu – wuxuu yiri: Markii la gaaray maalintii Xunayn, waxaa soo kacday qabiilooyinka Hawaazin iyo Qadafaan iyo kuwo kale iyagoo wata xoolahoodii iyo carruurtoodii. Nebiga ﷺ waxaa la socday toban kun oo nin iyo dadkii la sii daayay (Dhulqada). Laakiin way ka carareen ilaa uu keligiis haray. Maalintaas wuxuu sameeyay laba dhawaaq oo kala cad. Wuxuu u jeestay dhanka midigta wuxuuna yiri,

"Kuwayda Ansarta ahow!" Waxay yiraahdeen, "Labayka, Rasuulkii Allow! Bishaareyso, waan kula jirnaa!" Kadib wuxuu u jeestay dhanka bidixda wuxuuna yiri, "Kuwayda Ansarta ahow!" Waxay yiraahdeen, "Labayka, Rasuulkii Allow! Bishaareyso, waan kula jirnaa!" Xilligaas wuxuu saarnaa baqal caddaan ah, markaasuu ka degay wuxuuna yiri, "Anigu waxaan ahay addoonkii Alle iyo Rasuulkiisa." Markaasay gaaladii jabtay, maalintaasna wuxuu helay ganimo (xoolo dagaal) badan. Wuxuu u qaybiyey Muhaajiriinta iyo Dhulqada, laakiin Ansarta waxba ma siinin. Ansartii waxay tiri, "Marka ay adkaato annagaa naloo yeeraa, laakiin ganimada waxaa la siiyaa dad aan annaga ahayn." Arrintaas way gaartay Nebiga ﷺ, markaasuu ku ururiyey teendho wuxuuna yiri, "Kuwayda Ansarta ahow, waa maxay warkan iga idin soo gaaray?" Way aamuseen. Wuxuu yiri, "Kuwayda Ansarta ahow! Miyaadan raalli ka ahayn in dadku ay qaataan adduunyada, idinkuna aad qaadataan Rasuulka Alle ﷺ oo aad guryihiinna geysataan?" Waxay yiraahdeen, "Haa." Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri, "Haddii dadku maraan tog, Ansartuna marto marin buuraley ah, anigu waxaan dooran lahaa marinka Ansarta." Hishaam wuxuu yiri, "Abuu Xamsow, ma joogtay arrintaas?" Wuxuu ku jawaabay, "Sidee baan uga maqnaan karaa isaga?"

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Ansaar waxay daacad u ahaadeen, waxaana abaalmarin u noqotay inay u dhowaadaan Nabiga ﷺ.

Asalka iyo sababta

Xadiiskani wuxuu ka warramayaa dhacdooyin ka dhacay Dagaalkii Xunayn: Ansaar waxay sii garab taagnaayeen Nabiga ﷺ, halka xoolihii dagaalka markii dambe loo qaybiyey dad kale iyo kuwo kale. Markii uu maqlay niyad-jabkooda, ayuu la hadlay, wuxuuna adkeeyey xiriirka gaarka ah ee ka dhexeeyey isaga iyo iyaga.

Erayada adag oo la sharxay
Ansaar

Dadka Madiina ee caawiyey Nabiga ﷺ iyo muslimiintii Maka ka yimid.

Muhaajiriin

Muslimiintii Maka uga hijrooday Madiina.

Tulaqaa’

Dadka Maka ee la sii daayey markii magaalada la qabsaday.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay tilmaameen in hoggaamiyuhu marka uu qaybinayo xoolaha dagaalka uu tixgelin karo danta iyo wanaagga bulshada; halkan Ansaar lama illoobin, balse waxay heleen abaalmarin ruuxi ah oo gaar ah iyo xaqiijinta Nabiga ﷺ ee ah inuu daacad u ahaan doono. Hadalladu waxay ammaanayaan garab istaaggoodii daacadda ahaa, waxayna muujinayaan in hoggaamiyuhu si taxaddar leh u dhegaysto tabashooyinka dadkiisa, ugana jawaabo isagoo qadarinaya. Afarta madhhab ee fiqiga ahi kama soo saaraan qaybintan gaarka ah xeer guud oo joogto ah oo wax lagu qaybsado; xeerarka xoolaha dagaalka waxaa lagu qaataa qoraallada iyo shuruudaha fiqiga ee guud.

Casharrada maanta
  1. Adkayso marka xaaladdu si kedis ah u adkaato, iskuna kaalmeeya halkii aad kala tegi lahaydeen.
  2. Si xushmad leh u muuji niyad-jabka, si taxaddar lehna u dhegayso marka dadka kale tabashooyinkooda kula wadaagaan.
  3. Qadari daacadnimada iyo adeegga; aqoonsiga iyo u-dhowaanshuhu waxay ka qiimo badnaan karaan abaalmarin maaddi ah.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.