Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4372

Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Huraira

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْلاً قِبَلَ نَجْدٍ، فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ، فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ، فَخَرَجَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عِنْدِي خَيْرٌ يَا مُحَمَّدُ، إِنْ تَقْتُلْنِي تَقْتُلْ ذَا دَمٍ، وَإِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ، وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ مِنْهُ مَا شِئْتَ‏.‏ حَتَّى كَانَ الْغَدُ ثُمَّ قَالَ لَهُ ‏"‏ مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ‏.‏ فَتَرَكَهُ حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْغَدِ، فَقَالَ ‏"‏ مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عِنْدِي مَا قُلْتُ لَكَ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ ‏"‏، فَانْطَلَقَ إِلَى نَخْلٍ قَرِيبٍ مِنَ الْمَسْجِدِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ مَا كَانَ عَلَى الأَرْضِ وَجْهٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ وَجْهِكَ، فَقَدْ أَصْبَحَ وَجْهُكَ أَحَبَّ الْوُجُوهِ إِلَىَّ، وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ دِينٍ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ دِينِكَ، فَأَصْبَحَ دِينُكَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَىَّ، وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ بَلَدٍ أَبْغَضُ إِلَىَّ مِنْ بَلَدِكَ، فَأَصْبَحَ بَلَدُكَ أَحَبَّ الْبِلاَدِ إِلَىَّ، وَإِنَّ خَيْلَكَ أَخَذَتْنِي وَأَنَا أُرِيدُ الْعُمْرَةَ، فَمَاذَا تَرَى فَبَشَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَمِرَ، فَلَمَّا قَدِمَ مَكَّةَ قَالَ لَهُ قَائِلٌ صَبَوْتَ‏.‏ قَالَ لاَ، وَلَكِنْ أَسْلَمْتُ مَعَ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَلاَ وَاللَّهِ لاَ يَأْتِيكُمْ مِنَ الْيَمَامَةِ حَبَّةُ حِنْطَةٍ حَتَّى يَأْذَنَ فِيهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Tarjumaad

Abuu Hurayra wuxuu ka wariyey: Nebigu ﷺ wuxuu diray ciidan fardooley ah oo u jihaystay dhanka Najd, waxayna soo qabteen nin reer Banu Xaniifa ah oo la yiraahdo Thumaama bin Uthaal. Waxay ku xireen tiir ka mid ah tiirarka Masaajidka. Markaas ayuu Nebigu ﷺ u yimid isaga oo ku yiri:

"Maxaad haysataa, Thumaamow?" Wuxuu yiri: "Waxaan haystaa khayr, Muxammadow! Haddii aad i disho, waxaad dishay qof dhiig leh (oo horay wax u dilay), haddii aad ii nimcaysato (aad i sii daysana), waxaad u nimcaysay qof mahadcelin yaqaan, haddii aad maal rabtana, weydiiso intaad doonto." Waa la daayay ilaa maalintii xigtay, markaas ayuu Nebigu ﷺ ku yiri: "Maxaad haysataa, Thumaamow?" Wuxuu yiri: "Wixii aan kuu sheegay, haddii aad ii nimcaysato, waxaad u nimcaysay qof mahadcelin yaqaan." Nebigu ﷺ wuu daayay ilaa maalintii ka dambaysay, markaas ayuu yiri: "Maxaad haysataa, Thumaamow?" Wuxuu yiri: "Waxaan haystaa wixii aan kuu sheegay." Markaas ayuu Nebigu ﷺ yiri: "Sii daaya Thumaama." Wuxuu aaday beel geedo timir ah oo Masaajidka u dhow, wuu qubeystay, kadibna Masaajidka ayuu galay oo yiri: "Waxaan qirayaa in uusan jirin Ilaah aan Allah ahayn, waxaana qirayaa in Muxammad yahay Rasuulkii Allah! Wallaahi, Muxammadow! Ma jirin waji dhulka dusheeda saaran oo iga nebcaa wajigaaga, balse maanta wajigaagu wuxuu noqday kan ugu jecel agtayda. Wallaahi, ma jirin diin iga nebcaa diintaada, balse maanta diintaadu waa tan ugu jecel agtayda. Wallaahi, ma jirin magaalo iga nebcaa magaaladaada, balse maanta magaaladaadu waa tan ugu jecel agtayda. Fardahaagu way i qabteen anigoo doonaya inaan Cumro guto, ee maxaad aragtaa (maxaad igula talinaysaa)?" Markaas ayaa Rasuulkii Allah ﷺ ugu bishaareeyay wuxuuna amray inuu Cumro guto. Markii uu Makka tagay, ayaa nin wuxuu ku yiri: "Ma sabiibtay (diintaada ma beddeshay)?" Wuxuu yiri: "Maya, wallaahi, waxaan islaamay anigoo la jira Muxammad Rasuulkii Allah ﷺ. Maya, wallaahi! Idinkama imaanayso Yamama xabbad sarreen ah ilaa uu Nebigu ﷺ ka idmo."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu sii daayay Thumama, dabadeedna wuxuu Islaamay isaga oo ku qancay.

Erayada adag oo la sharxay
Banuu Xaniifa

Qabiil Carbeed oo ka soo jeeda gobolka Yamaama.

ghusl

Mayrasho buuxda oo cibaado ah oo jirka oo dhan la maydho.

Cumro

Xaj loo aado Maka oo la gudan karo maalmo ka baxsan maalmaha go'an ee xajka.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay tilmaamaan in Nabigu ﷺ uusan Thumama ku khasbin, balse uu sii daayay kaddib wada-hadallo soo noqnoqday; Islaamnimadiisuna waxay ku timid qancin. Xadiisku wuxuu kaloo muujinayaa in dhaqanka wanaagsan iyo samirku qalbiyada beddeli karaan. Culimadu waxay ka hadlaan in maxbuus masaajidka lagu xiro inay ahayd dhacdo gaar ah, ee aanay ahayn oggolaansho guud oo masaajidda xabsi looga dhigto. Fuqahadu waxay isku raacsan yihiin in ghuslka la sameeyo marka la Islaamo uu yahay wax la jecel yahay; wayse ku kala aragti duwan yihiin darajadiisa sharciyeed ee saxda ah.

Casharrada maanta
  1. Dadka ku jira duruufo adag ula dhaqan samir iyo karaamo, xataa marka aad isku khilaafsan tihiin.
  2. Qofka sii fursad uu si madax-bannaan ugu fikiro oo uu rumaysad u qaato rabitaankiisa xorta ah.
  3. Aflagaaddada ama cadaawadda kaga jawaab adkaysi iyo dhaqan wanaagsan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.