Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4406

Waxaa weriyey Abu Bakra. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Muhammad ibn al‑Muthannawuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى
  2. 2Abd al‑Wahhabعَبْدُ الْوَهَّابِ
  3. 3Ayyubأَيُّوبُ
  4. 4Muhammadمُحَمَّدٍ
  5. 5Ibn Abu Bakraابْنِ أَبِي بَكْرَةَ
  6. 6Abu Bakraأَبِي بَكْرَةَ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الزَّمَانُ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَةِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلاَثَةٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ، وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ، أَىُّ شَهْرٍ هَذَا ‏"‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ ذُو الْحِجَّةِ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَىُّ بَلَدٍ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَىُّ يَوْمٍ هَذَا ‏"‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ ـ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ ـ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا، فِي شَهْرِكُمْ هَذَا وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ، فَسَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ، أَلاَ فَلاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلاَّلاً، يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ، أَلاَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، فَلَعَلَّ بَعْضَ مَنْ يُبَلَّغُهُ أَنْ يَكُونَ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ ـ فَكَانَ مُحَمَّدٌ إِذَا ذَكَرَهُ يَقُولُ صَدَقَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ـ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ‏.‏ مَرَّتَيْنِ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Abu Bakra wuxuu ka wariyey: Nebigu ﷺ wuxuu yiri,

"Waqtigu wuxuu ku soo laabtay qaabkiisii asalka ahaa ee uu ahaa markii Allah abuuray Samooyinka iyo Dhulka. Sanadku waa laba iyo toban bilood, afar ka mid ahina waa bilood xurmo leh. Saddex ka mid ah way isku xigaan: waa Dul-Qacda, Dul-Xijja, iyo Al-Muxarram; tan afraadna waa Rajab-ta qabiilka Mudar, oo u dhaxaysa Jumaada iyo Shacbaan." Kadib Nebigu ﷺ wuxuu weydiiyey, "Billee tani?" Waxaan nidhi, "Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon." Wuxuu aamusnaa muddo dheer ilaa aan ka maleysannay inuu magac kale u bixin doono. Kadib wuxuu yiri, "Maaha miyaa bisha Dul-Xijja?" Waxaan nidhi, "Haa." Wuxuu yiri, "Baladdee kan?" Waxaan nidhi, "Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon." Wuxuu aamusnaa muddo dheer ilaa aan ka maleysannay inuu magac kale u bixin doono. Wuxuu yiri, "Maaha miyaa Magaalada (Makkah)?" Waxaan nidhi, "Haa." Wuxuu yiri, "Maalinma maanta?" Waxaan nidhi, "Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon." Wuxuu aamusnaa muddo dheer ilaa aan ka maleysannay inuu magac kale u bixin doono. Wuxuu yiri, "Maaha miyaa Maalinta Xajka (Yawm an-Naxr)?" Waxaan nidhi, "Haa." Wuxuu yiri, "Sidaas darteed, dhiiggiinna, xoolihiinna, iyo sharaftiinnu (Maxamed wuxuu yiri, waxaan u maleynayaa inuu sidoo kale yiri 'sharaftiinnu') waa xaaraan isku ah sida xurmada maalintan, magaaladan, iyo bishan. Waad la kulmi doontaan Rabbigiin, wuxuuna idin weydiin doonaa camalkiinna. Ogaada! Ha noqonina gaalo aniga kadib oo qaarba qaarka kale qoorta ka gooyo. Waxaa waajib ah in kuwa jooga ay fariintan gaarsiiyaan kuwa maqan. Waxaa laga yaabaa in qaar ka mid ah kuwa loo gudbiyo ay si fiican u fahmaan intii ay maqleen." (Wariyaha hoose Maxamed, markuu xusuusto xadiiskan, wuxuu oran jiray, "Maxamed ﷺ run buu sheegay.") Kadib wuxuu ku daray laba jeer, "Ogaada! Miyaanan gaarsiinin (Fariinta Allah)?"

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nolosha, hantida iyo sharafta dadka waa muqaddas; farriintanna gudbi.

Asalka iyo sababta

Nabiga ﷺ wuxuu erayadan ku yiri khudbaddiisii sagootinta, Maalinta Udxiyada ee bisha Dul-Xijjah.

Erayada adag oo la sharxay
Bilaha xurmada leh

Afarta bilood ee Islaamka ku leh xurmo gaar ah: Dul-Qacda, Dul-Xijjah, Muxarram iyo Rajab.

Maalinta Udxiyada

Waa maalinta tobnaad ee Dul-Xijjah, oo xujaydu gawracaan xoolaha udxiyada.

Rajabka Mudar

Rajabka sida ay qabiilka Mudar u magacaabi jireen, kaas oo u dhexeeya Jumada iyo Shacbaan.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in nafta, hantida iyo sharafta dadka la ilaaliyo, dilka dhexdiinna uu yahay dembi weyn. Xuska waqti iyo goob muqaddas ah wuxuu adkaynayaa culayska ilaalintan, balse kuma koobna oo keliya waqtiyada iyo goobahaas. Dhiirrigelinta gudbinta farriintu waxay muujinaysaa waajibka ah in aqoonta si taxaddar leh loo gaarsiiyo dadka; qofka loo gudbiyana mararka qaarkood wuxuu macnaha uga fahmi karaa si ka wanaagsan qofkii ugu horreeyay ee maqlay.

Casharrada maanta
  1. Ilaali nolosha, hantida iyo sharafta dadka kale, xataa markaad xanaaqsan tahay ama aad isku dhacdaan.
  2. Si taxaddar leh u hubi aqoonta ka hor intaadan gudbin, dabadeedna si lagu kalsoonaan karo u gudbi.
  3. Waqtiyada iyo goobaha muqaddaska ah ka dhig dhiirrigelin aad si dheeraad ah uga feejignaato dulmiga.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.