Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4442

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي، فَأَذِنَّ لَهُ، فَخَرَجَ وَهْوَ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ تَخُطُّ رِجْلاَهُ فِي الأَرْضِ، بَيْنَ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَبَيْنَ رَجُلٍ آخَرَ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَأَخْبَرْتُ عَبْدَ اللَّهِ بِالَّذِي قَالَتْ عَائِشَةُ، فَقَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ هَلْ تَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الآخَرُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ عَلِيٌّ‏.‏ وَكَانَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا دَخَلَ بَيْتِي وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ قَالَ ‏ "‏ هَرِيقُوا عَلَىَّ مِنْ سَبْعِ قِرَبٍ لَمْ تُحْلَلْ أَوْكِيَتُهُنَّ لَعَلِّي أَعْهَدُ إِلَى النَّاسِ ‏"‏‏.‏ فَأَجْلَسْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ طَفِقْنَا نَصُبُّ عَلَيْهِ مِنْ تِلْكَ الْقِرَبِ، حَتَّى طَفِقَ يُشِيرُ إِلَيْنَا بِيَدِهِ أَنْ قَدْ فَعَلْتُنَّ قَالَتْ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى النَّاسِ فَصَلَّى لَهُمْ وَخَطَبَهُمْ‏.‏

Tarjumaad

Caa'isho, xaaskii Nabiga ﷺ, waxay tiri:

"Markii uu xanuunkii Rasuulka Allah ﷺ sii darraaday oo ay dhibtiisu kululaatay, wuxuu xaasaskiisa ka codsaday in loo ogolaado in lagu xannaaneeyo gurigeyga, wayna u ogolaadeen. Wuxuu soo baxay isagoo u dhexeeya laba nin, cagihiisuna ay dhulka jiidayaan, wuxuuna u dhexeeyey Cabbaas bin Cabdul-Mudhalib iyo nin kale." Cubeydullaah wuxuu yiri: "Waxaan Cabdullaah u sheegay wixii Caa'isho tiri, markaasuu Cabdullaah bin Cabbaas igu yiri, 'Ma taqaannaa ninka kale ee aan Caa'isho magacaabin?' Waxaan iri, 'Maya.' Ibn Cabbaas wuxuu yiri, 'Waa Cali bin Abii Daalib.' Caa'isho, xaaskii Nabiga ﷺ, waxay inta badan sheegi jirtay in markii uu Rasuulka Allah ﷺ galay gurigeeda oo xanuunkiisu sii darraaday, uu yiri: 'Igu shuba biyo laga keenay toddoba sakaaradood oo aan afkooda la furin, si aan dadka ula dardaarmo.' Markaasaan fariisinay weel weyn oo ay lahayd Xafso, xaaskii Nabiga ﷺ, kadibna waxaan ku bilownay inaan biyahaas ku shubno ilaa uu gacantiisa nagu tilmaamo isagoo muujinaya inaan dhammeynay. Caa'isho waxay tiri: 'Kadib wuxuu u baxay dadkii, wuuna u tukiyey, khudbadna wuu u jeediyey.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nebi ﷺ wuu aqbalay daryeel, dabadeedna dadka ayuu la hadlay.

Asalka iyo sababta

Werintani waxay sharraxaysaa xanuunkii ugu dambeeyay ee Nebi ﷺ: xaasaskiisu waxay oggolaadeen in lagu daryeelo guriga Caa’isha. Markii uu ku qubaystay biyo laga soo qaaday toddoba kiish oo harag ah, ayuu dibadda u baxay, salaadda hoggaamiyay, dabadeedna dadka la hadlay.

Erayada adag oo la sharxay
in la daryeelo

In qofku helo caawimo iyo daryeel inta uu xanuunsan yahay.

kiishash harag ah

Weelal harag laga sameeyay oo u eg kiish, kuwaas oo biyaha lagu kaydin jiray.

weel weyn

Weel ballaadhan oo qofku ku fariisan karo ama isku maydhi karo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay arrintan ka fahmeen in Nebi ﷺ uu xaasaskiisa oggolaansho ka codsaday si loogu daryeelo guriga Caa’isha. Taasi waxay muujinaysaa taxaddar iyo ixtiraamka xuquuqdooda. Werintu waxay sidoo kale muujinaysaa in dadka dhow ay taageero wax ku ool ah siiyaan qofka xanuunsan, iyo in Nebi ﷺ, inkastoo uu xanuun daran hayay, haddana dadka la hadlay. Ibnu Cabbaas wuxuu ninka labaad ku magacaabay Cali; werinta Caa’ishana magaciisa kuma xusin.

Casharrada maanta
  1. Marka la gaarayo heshiis wadajir ah, raadi oggolaanshaha dadka oo dhan, ixtiraamna xuquuqda cid kasta oo ay khusayso.
  2. Qof aad isku dhow tihiin oo xanuunsan sii caawimo la taaban karo, sida daryeel, gaadiid ama wehel.
  3. Inta awooddaadu saamaxayso, guddo waajibaadkaaga, dadka kalena ula hadal si naxariis iyo caddayn leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.