Sahih al-Bukhari, xadiiska 4453
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Abu Salama
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Abu Salamaأَبُو سَلَمَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَقْبَلَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ مَسْكَنِهِ بِالسُّنْحِ حَتَّى نَزَلَ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَلَمْ يُكَلِّمِ النَّاسَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ، فَتَيَمَّمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُغَشًّى بِثَوْبِ حِبَرَةٍ، فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ أَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَبَّلَهُ وَبَكَى. ثُمَّ قَالَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي، وَاللَّهِ لاَ يَجْمَعُ اللَّهُ عَلَيْكَ مَوْتَتَيْنِ، أَمَّا الْمَوْتَةُ الَّتِي كُتِبَتْ عَلَيْكَ فَقَدْ مُتَّهَا. قَالَ الزُّهْرِيُّ وَحَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، خَرَجَ وَعُمَرُ يُكَلِّمُ النَّاسَ فَقَالَ اجْلِسْ يَا عُمَرُ، فَأَبَى عُمَرُ أَنْ يَجْلِسَ. فَأَقْبَلَ النَّاسُ إِلَيْهِ وَتَرَكُوا عُمَرَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَمَّا بَعْدُ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ، قَالَ اللَّهُ {وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ} إِلَى قَوْلِهِ {الشَّاكِرِينَ} وَقَالَ وَاللَّهِ لَكَأَنَّ النَّاسَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ هَذِهِ الآيَةَ حَتَّى تَلاَهَا أَبُو بَكْرٍ، فَتَلَقَّاهَا مِنْهُ النَّاسُ كُلُّهُمْ فَمَا أَسْمَعُ بَشَرًا مِنَ النَّاسِ إِلاَّ يَتْلُوهَا. فَأَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ عُمَرَ قَالَ وَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ تَلاَهَا فَعَقِرْتُ حَتَّى مَا تُقِلُّنِي رِجْلاَىَ، وَحَتَّى أَهْوَيْتُ إِلَى الأَرْضِ حِينَ سَمِعْتُهُ تَلاَهَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ مَاتَ.
Waxaa nooga warramay Yaxya bin Bukayr, waxaa nooga warramay Al-Layth, oo ka weriyey Cuqayl, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, oo yiri: Waxaa ii warramay Abuu Salama in Caa’ishah ay u sheegtay in Abuu Bakar — raḍiya Allāhu ʿanhu — uu faras ka soo fuulay gurigiisa oo ku yaalla As-Sunx ilaa uu ka degay, kadibna uu galay Masjidka uuna la hadlin dadka ilaa uu ka galay guriga Caa’ishah. Kadib wuxuu u tegey Rasuulka Allaah ﷺ oo lagu daboolay marada Xibara, markaasuu ka qaaday wejigiisa, wuu ku fooraray, dhunkaday oo ooyay. Kadib wuxuu yiri:
"Aabbahay iyo hooyaday baan kugu furanayaa. Wallaahi, Allaah kuguma kulmin doono laba geeri. Geerida laguu qoray waad dhimatay." Az-Zuhri wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Salama, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Cabbaas, in Abuu Bakar uu soo baxay iyadoo Cumar la hadlayo dadka. Wuxuu yiri: "Fadhiiso, Cumarow!" Laakiin Cumar wuu diiday inuu fadhiisto. Markaasay dadkii u yimaadeen Abuu Bakar oo ka tageen Cumar. Abuu Bakar wuxuu yiri: "Amma bacdu (intaas kadib), qofkiinna caabudi jiray Muxammad ﷺ, Muxammad wuu dhintay. Qofkiinna caabuda Allaah, Allaah waa Nool yahay mana dhinto." Allaah wuxuu yiri: {Muxammad ma aha wax aan Rasuul ahayn; waxaa ka horreeyey rusul badan} ilaa uu ka yiraahdo: {...kuwa shukrinaya}. Wuxuu kaloo yiri: "Wallaahi, waxay u ekayd inaysan dadku ogayn in Allaah soo dejiyey aayaddan ilaa Abuu Bakar uu akhriyo, dadka oo dhammina way ka qaateen, mana maqlin qof bini’aadam ah oo aan akhrinaynin." Saciid bin Al-Musayyib wuxuu ii sheegay in Cumar yiri: "Wallaahi, markaan maqlay Abuu Bakar oo akhrinaya aayadda, lugahaygu way i qaadi waayeen, dhulkana waan ku sigtay inaan ku dhaco markaan maqlay isagoo akhrinaya in Nabigu ﷺ dhintay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abu Bakr wuxuu bulshada xusuusiyey in Allah oo keliya yahay kan weligiis jira.
Geeridii Nabi ﷺ ka dib, Abu Bakr wuxuu la hadlay bulshada argagaxsan, wuxuuna akhriyey Qur’aanka 3:144.
Maro ka timid Yaman oo leh xarriiqyo ama naqshado qurxoon.
Meel u dhow Madiina oo Abu Bakr xilligaas joogay.
Aayad tilmaamaysa in Muxammad ﷺ yahay Rasuul, diinta Allahna aanay joogsanayn marka rasuul dhinto.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in jacaylka Nabi ﷺ uu la jaanqaado aqoonsiga bini’aadannimadiisa iyo inuu dhimanayo. Abu Bakr oo daliishaday Qur’aanka 3:144 wuxuu fahamkii bulshada hagaajiyey xilli naxdin leh. Hadalka ah in Allah aanu Nabi ﷺ laba jeer dhimayn wuxuu xaqiijinayaa in geeridiisii adduun ee la qaddaray ay hal mar dhacday. Warintani sidoo kale waxay baraysaa in oohinta murugada darteed aanay ka hor imanayn samirka iyo iimaanka.
- Marka aad wareerto, Qur’aanka u noqo oo waxyiga cad ha hago fahamkaaga.
- Jacaylka iyo murugada si sharaf leh u muuji, adigoo weli caabudaya Allah, Rabbiga keliya ee weligiis jira.
- Marka ay dhibaato timaaddo, si deggan oo daliil leh u hadal si dadku u helaan wax ay ku tiirsanaadaan.
Warintani sidoo kale waxay sharraxaysaa tallaabadii Abu Bakr qaaday geeridii Nabi ﷺ ka dib, waxayna dhammaystiraysaa macnaha guud ee taariikheed.
Sahih al-Bukhari · #4454 (Sahih)Noocani wuxuu wadaagaa silsiladda werinta, wuxuuna ka hadlayaa isla dhacdada iyo xusuusinta Qur’aanka 3:144.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.