Sahih al-Bukhari, xadiiska 4452
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Abu Salama
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Abu Salamaأَبُو سَلَمَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَقْبَلَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ مَسْكَنِهِ بِالسُّنْحِ حَتَّى نَزَلَ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَلَمْ يُكَلِّمِ النَّاسَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ، فَتَيَمَّمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُغَشًّى بِثَوْبِ حِبَرَةٍ، فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ أَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَبَّلَهُ وَبَكَى. ثُمَّ قَالَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي، وَاللَّهِ لاَ يَجْمَعُ اللَّهُ عَلَيْكَ مَوْتَتَيْنِ، أَمَّا الْمَوْتَةُ الَّتِي كُتِبَتْ عَلَيْكَ فَقَدْ مُتَّهَا. قَالَ الزُّهْرِيُّ وَحَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، خَرَجَ وَعُمَرُ يُكَلِّمُ النَّاسَ فَقَالَ اجْلِسْ يَا عُمَرُ، فَأَبَى عُمَرُ أَنْ يَجْلِسَ. فَأَقْبَلَ النَّاسُ إِلَيْهِ وَتَرَكُوا عُمَرَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَمَّا بَعْدُ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ، قَالَ اللَّهُ {وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ} إِلَى قَوْلِهِ {الشَّاكِرِينَ} وَقَالَ وَاللَّهِ لَكَأَنَّ النَّاسَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ هَذِهِ الآيَةَ حَتَّى تَلاَهَا أَبُو بَكْرٍ، فَتَلَقَّاهَا مِنْهُ النَّاسُ كُلُّهُمْ فَمَا أَسْمَعُ بَشَرًا مِنَ النَّاسِ إِلاَّ يَتْلُوهَا. فَأَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ عُمَرَ قَالَ وَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ تَلاَهَا فَعَقِرْتُ حَتَّى مَا تُقِلُّنِي رِجْلاَىَ، وَحَتَّى أَهْوَيْتُ إِلَى الأَرْضِ حِينَ سَمِعْتُهُ تَلاَهَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ مَاتَ.
Waxaa nooga warramay Yaxya bin Bukayr, waxaa nooga warramay Al-Layth, oo ka weriyey Cuqayl, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Salamah in Caa’ishah ay u sheegtay in Abuu Bakar — raḍiya Allāhu canhu — uu faras ka soo fuulay gurigiisa oo ku yaallay As-Sunx ilaa uu ka degay, kadibna wuxuu galay Masjidka mana la hadlin dadka ilaa uu ka galay guriga Caa’ishah. Kadibna wuxuu u tagay Rasuulka Allaah ﷺ oo lagu daboolay dhar Xibrah ah, markaasuu ka qaaday wejigiisa, kadibna wuu ku foorarsaday, dhunkaday oo ooyay. Wuxuu yiri:
"Aabbahay iyo hooyaday baan kugu furanayaa. Wallaahi, Allaah kuguma kulmin doono laba geeri. Geeridii laguu qoray waad dhimatay." Az-Zuhri wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Salamah, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Cabbaas, in Abuu Bakar uu baxay iyadoo Cumar la hadlayo dadka. Markaasuu yiri: "Fadhiiso, Cumarow!" Laakiin Cumar wuu diiday inuu fadhiisto. Dadkiina waxay u soo jeesteen xaggii Abuu Bakar wayna ka tageen Cumar. Abuu Bakar wuxuu yiri: "Amma bacda, qofkiinna caabudi jiray Muxammad ﷺ, hubaal Muxammad wuu dhintay. Qofkiinna caabuda Allaah, hubaal Allaah waa Nool yahay mana dhinto. Allaah wuxuu yiri: {Muxammad ma aha wax aan Rasuul ahayn, waxaa ka horreeyey rusul badan...} ilaa uu ka yiraahdo: {...kuwa shukrinaya.} Wallaahi, waxaad mooddaa in dadku aysan ogayn in Allaah soo dejiyey aayaddan ilaa Abuu Bakar uu akhriyey, dadka oo dhammina way ka qaateen, mana maqlin qof bani’aadam ah oo aan akhrinaynin." Saciid bin Al-Musayyib wuxuu ii sheegay in Cumar yiri: "Wallaahi, markaan maqlay Abuu Bakar oo akhrinaya aayadda, lugahayga ayaa iga daalay oo dhulkaan ku dhacay markaan maqlay isagoo akhrinaya in Nabigu ﷺ dhintay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abuu Bakr wuxuu ummadda xusuusiyey in cibaadadu ay Allah oo keliya u sugnaato.
Markii Nebiga ﷺ geeriyooday, Abuu Bakr ayaa u yimid, sagootiyey, dabadeedna ummadda la hadlay. Akhrintiisa aayadda Qur’aanka 3:144 waxay dadkii joogay ka caawisay inay wajahaan xaqiiqada geerida.
Dhar qurux badan oo xariijimo leh oo ka yimid Yaman.
Meel u dhow Madiina oo Abuu Bakr degganaa.
Aayad sheegaysa in Muxammad ﷺ yahay rasuul, rasuullo ka horreeyeyna ay tageen.
Culimadu waxay tilmaamayaan in Abuu Bakr murugadiisa muujiyey, isla markaana ummadda ku taageeray waxyiga iyo hoggaan cad. Aayaddu waxay xaqiijinaysaa in Nebigu ﷺ ahaa mid dhinta, halka Allah yahay Noolaha waaraya, cibaadaduna isaga oo keliya u sugnaato. Hadalka Abuu Bakr ma diidayo maqaamka gaarka ah ee Nebiga ﷺ, balse wuxuu diidayaa in isaga la caabudo. Riwaayaddu waxay kaloo ina baraysaa in hoggaamiyuhu xilliga dhibaatada dadka ugu celiyo Qur’aanka iyo xaqa, isaga oo aan iska indhatirin dareenka bani’aadamka.
- Cibaadadaada u kali yeel Allah, murugadana Qur’aanka ka raadso taageero.
- Aqbal murugada oo muuji kalgacal, balse ha u oggolaan dareenku inuu kaa leexiyo xaqa.
- Xilliga dhibaatada si deggan oo cad u hadal, dadka kalena ka caawi inay ku jeestaan waxa waara.
Riwaayaddan la xidhiidha waxay xustaa isla dhacdada, waxayna caddaynaysaa sida Abuu Bakr dadkii joogay ugula hadlay aayadda Qur’aanka 3:144.
Sahih al-Bukhari · #4450 (Sahih)Riwaayaddani waxay sharraxaysaa falcelintii ummadda, waxayna la xidhiidhaa murugada iyo hoggaaminta ka muuqda warkan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.