Sahih al-Bukhari, xadiiska 4531
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا شِبْلٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، {وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا} قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبٌ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ} قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً، إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى {غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ} فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ وَاجِبٌ عَلَيْهَا. زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ. وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى {غَيْرَ إِخْرَاجٍ}. قَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتِ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهِ وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى {فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ}. قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَلاَ سُكْنَى لَهَا. وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا. وَعَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ {غَيْرَ إِخْرَاجٍ} نَحْوَهُ.
Waxaa nooga warramay Isxaaq, waxaa nooga warramay Rawx, waxaa nooga warramay Shibl, oo ka weriyey Ibnu Abii Najiix, oo ka weriyey Mujaahid, marka laga hadlayo aayadda: {Kuwa idinka mid ah ee dhinta oo ka taga xaasas} Wuxuu yiri: Markii hore, haweeneydan waxaa ku waajib ahaan jirtay inay iddadeeda ku dhammeysato guriga ehelka ninkeeda. Markaas ayaa Allaah soo dejiyey aayadda: {Kuwa idinka mid ah ee dhinta oo ka taga xaasas, ha u dardaarmaan xaasaskooda sanad raashin iyo degaan ah iyagoon la saarin, laakiin hadday baxaan, dambi idinkuma laha waxay naftooda ku sameeyaan oo wanaag ah.} Wuxuu yiri: Allaah wuxuu uga dhigay iyada dhammaystirka sanadka toddoba bilood iyo labaatan habeen oo dardaaran ah; hadday rabto way ku degganaan kartaa gurigeeda dardaaranka ah, hadday rabtana way ka bixi kartaa. Taasina waa qowlka Allaah Tacaalaa: {Iyagoon la saarin, laakiin hadday baxaan, dambi idinkuma laha.} Sidaas darteed, iddadu sidii hore ayay ugu waajib tahay iyada. Sidaasna waxaa laga weriyey Mujaahid. Cataa’ wuxuu yiri: Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: Aayaddani waxay nasakhday (beddeshay) inay iddadeeda ku dhammeysato guriga ehelkeeda, markaa meeshay rabto ayay ku dhammeysan kartaa, waana qowlka Allaah Tacaalaa: {Iyagoon la saarin}. Cataa’ wuxuu yiri: Hadday rabto, iddadeeda waxay ku dhammeysan kartaa guriga ninkeeda iyadoo raacaysa dardaaranka, hadday rabtana way ka bixi kartaa, sababtoo ah qowlka Allaah Tacaalaa: {Dambi idinkuma laha waxay sameeyaan}. Cataa’ wuxuu intaa ku daray: Kadib waxaa yimid xukunka dhaxalka oo nasakhday degaankii, markaa meeshay rabto ayay iddadeeda ku dhammeysan kartaa, mana laha degaan dambe. Oo Maxamed bin Yuusuf wuxuu nooga warramay Warqaa’, oo ka weriyey Ibnu Abii Najiix, oo ka weriyey Mujaahid, sidaas oo kale. Oo Ibnu Abii Najiix wuxuu ka weriyey Cataa’, oo ka weriyey Ibnu Cabbaas, wuxuu yiri: Aayaddani waxay nasakhday inay ku dhammeysato iddadeeda guriga ehelkeeda, markaa meeshay rabto ayay ku dhammeysan kartaa, sababtoo ah qowlka Allaah: {Iyagoon la saarin}, sidaas oo kale.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Carmalka laga dhintay waxay dhammaysataa muddada sugitaanka ee waajibka ah; deggenaanshaha iyo masruufku waa arrimo gooni ah.
Muddada sugitaanka ee shareecadu waajibisay geerida ninka ama furriinka ka dib.
In xukun hore la qaado ama lagu beddelo waxyi dambe.
Xuquuqda ay haweeneydu u leedahay inay ku hoyato guriga ninkeedii dhintay muddada sugitaanka.
Werintani waxay isu keentaa tafsiirro kala duwan oo hore oo ku saabsan Qur’aanka 2:234 iyo 2:240. Mujaahid wuxuu kala saarayaa ‘iddada waajibka ah iyo suurtagalnimada in dardaaranka waafaqsan guriga lagu sii nagaado ama laga baxo. Ibnu Cabbaas iyo Cataa waxay sharxayaan in waajibkii ahaa in haweeneydu la joogto ehelka ninkeeda la qaaday; Cataa wuxuu intaas ku darayaa in xeerarka dhaxalka ee dambe ay soo afjareen xuquuqdii hoyga. Sidaas darteed, qoraalku wuxuu diiwaangelinayaa kala duwanaansho ku saabsan fahamka xeerarkii is xigay, mana aha hadal gooni ah oo laga soo weriyey Nebiga ﷺ. Marka xaalad gaar ah la qiimaynayo, waa in la raaco fahamka fiqiga ee la aqoonsan yahay, lana waydiiyo caalim aqoon u leh.
- Kala saar muddada sugitaanka ee waajibka ah iyo su’aasha ah halka lagu qaadanayo.
- Si taxaddar leh uga hadal kala duwanaanshaha tafsiirrada qadiimiga ah; aragti keliya ha u nisbayn culimada oo dhan caddayn la’aan.
- Arrin dhab ah oo ku saabsan ‘iddada iyo hoyga, talo ka raadso khabiir yaqaan duruufaha xaaladda.
Werintani waxay ka hadlaysaa fasiraadda aayadaha ku saabsan muddada sugitaanka ee carmallada, sidaas darteed waxay la xiriirtaa mawduuca tafsiirka.
Sahih al-Bukhari · #4532 (Sahih)Waxay si toos ah ugu dhowdahay werintan Saxiix al-Bukhaari, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka guud ee faallooyinka Qur’aanka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.