Sahih al-Bukhari, xadiiska 4610
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَلْمَانُ أَبُو رَجَاءٍ، مَوْلَى أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا خَلْفَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، فَذَكَرُوا وَذَكَرُوا فَقَالُوا وَقَالُوا قَدْ أَقَادَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ، فَالْتَفَتَ إِلَى أَبِي قِلاَبَةَ وَهْوَ خَلْفَ ظَهْرِهِ، فَقَالَ مَا تَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ أَوْ قَالَ مَا تَقُولُ يَا أَبَا قِلاَبَةَ قُلْتُ مَا عَلِمْتُ نَفْسًا حَلَّ قَتْلُهَا فِي الإِسْلاَمِ إِلاَّ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ، أَوْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ، أَوْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ عَنْبَسَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ بِكَذَا وَكَذَا. قُلْتُ إِيَّاىَ حَدَّثَ أَنَسٌ قَالَ قَدِمَ قَوْمٌ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمُوهُ فَقَالُوا قَدِ اسْتَوْخَمْنَا هَذِهِ الأَرْضَ. فَقَالَ " هَذِهِ نَعَمٌ لَنَا تَخْرُجُ، فَاخْرُجُوا فِيهَا، فَاشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا ". فَخَرَجُوا فِيهَا فَشَرِبُوا مِنْ أَبْوَالِهَا وَأَلْبَانِهَا وَاسْتَصَحُّوا، وَمَالُوا عَلَى الرَّاعِي فَقَتَلُوهُ، وَاطَّرَدُوا النَّعَمَ، فَمَا يُسْتَبْطَأُ مِنْ هَؤُلاَءِ قَتَلُوا النَّفْسَ وَحَارَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ، وَخَوَّفُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ. فَقُلْتُ تَتَّهِمُنِي قَالَ حَدَّثَنَا بِهَذَا أَنَسٌ. قَالَ وَقَالَ يَا أَهْلَ كَذَا إِنَّكُمْ لَنْ تَزَالُوا بِخَيْرٍ مَا أُبْقِيَ هَذَا فِيكُمْ أَوْ مِثْلُ هَذَا.
Waxaa nooga warramay Cali bin Cabdullaahi, waxaa nooga warramay Muxammad bin Cabdullaahi Al-Ansaari, waxaa nooga warramay Ibn Cawn, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Salmaan Abuu Rajaa’, mowlaa Abuu Qilaaba, oo ka weriyey Abuu Qilaaba, inuu fadhiyey dhabarka dambe ee Cumar bin Cabdicasiis. Dadku waxay ka hadleen arrinta al-Qasama, waxayna sheegeen in Khulafadu ay ogolaadeen. Markaas Cumar bin Cabdicasiis wuxuu u jeestay Abuu Qilaaba oo dhabarkiisa dambe fadhiyey, wuxuuna yiri:
“Maxaad leedahay, Oo Cabdullaahi bin Zayd?” ama wuxuu yiri: “Maxaad leedahay, Oo Abuu Qilaaba?” Waxaan iri: “Ma ogi naf xalaal ah in la dilo Islaamka dhexdiisa marka laga reebo saddex xaaladood: qof xaas leh oo sino sameeyey kadib ixsan, qof naf dilay si gardarro ah, ama qof la dagaalamay Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ.” Canbasah wuxuu yiri: “Anas baa nooga warramay sidaas iyo sidaas.” Waxaan iri: “Aniga ayuu Anas uga warramay.” Wuxuu yiri: “Qolo ayaa u timid Nabiga ﷺ, way la hadleen oo waxay yiraahdeen: ‘Dhulkan waanu ka bukoonnay.’ Markaas wuxuu yiri: ‘Kuwani waa geel annaga noo soo baxaya, ee baxa oo cabba caanahooda iyo kaadidooda.’ Way baxeen, waxay cabeen kaadida iyo caanaha geela, wayna bogsadeen. Kadibna waxay weerareen raacihii, way dileen, geeliina way kaxeysteen. Maxaa dib loogu dhigayaa ciqaabta dadkan? Waxay dileen naf, waxayna la dagaalameen Allah iyo Rasuulkiisa, waxayna cabsi geliyeen Rasuulka Allah ﷺ.” Canbasah wuxuu yiri: “Subxaanallaah!” Waxaan iri: “Ma i eedaysanaysaa?” Wuxuu yiri: “Maya, Anas baa nooga warramay xadiiskan.” Kadibna wuxuu yiri: “Oo dadka meeshaas joogow, weligiin fiicnaan baad ku jiri doontaan inta Allah idiin haynayo ninkan ama mid la mid ah.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nebi Muxammad ﷺ wuxuu dilka iyo dhaca hubaysan u aqoonsaday dembiyo culus.
Habraac loo adeegsado kiis dil oo aan la xallin, kaas oo dhaar lagu marayo; culimadu way ku kala aragti duwan yihiin sida loo dabaqo.
Macnaha sharciyeed ee halkan: qof buuxiya shuruudaha xaaladda guurka.
Colaad rabshadaysan oo daran iyo burcadnimo, sida dadka oo la weeraro lana dhaco.
Culimadii hore waxay ka-reebitaannada la sheegay ku xiriiriyaan ilaalinta nafta iyo amniga guud. Waxay qisada dilkii adhijirrada u arkaan daliil muujinaya in dilka iyo dhaca rabshadaha wata ay yihiin falal dambiyeed culus. Dhaqan-gelinta xuduudda iyo qisaasta waxaa leh oo keliya hay’adaha awoodda u leh, waana in lagu saleeyaa xeerar caddayn oo adag; shakhsiyaadku ma bannaan inay ciqaab fuliyaan. Madh-habyadu faahfaahinta way ku kala duwan yihiin, oo ay ku jirto sida al-Qasaama loo dabaqo.
- Ilaali nafta iyo hantida dadka kale; marnaba sharciga gacantaada ha ku qaadan.
- Kiisaska ciqaabta ha qiimeeyaan garsoorayaal awood u leh iyagoo ku salaynaya caddayn si taxaddar leh loo baaray.
- Arrimaha sharciyeed ee culus kala tasho culimo aqoon leh, una hoggaansanow habraacyada sharciga ee jira.
Xadiiskani sidoo kale wuxuu xusayaa saddex ka-reebitaan, wuxuuna si kooban ula mid yahay hadalkii Abuu Qilaaba.
Sahih al-Bukhari · #4611 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa su’aasha sharciyeed ee qisaasta, waxayna la xiriirtaa mawduuca caddaaladda iyo ilaalinta jirka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.