Sahih al-Bukhari, xadiiska 4642
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ فَنَزَلَ عَلَى ابْنِ أَخِيهِ الْحُرِّ بْنِ قَيْسٍ، وَكَانَ مِنَ النَّفَرِ الَّذِينَ يُدْنِيهِمْ عُمَرُ، وَكَانَ الْقُرَّاءُ أَصْحَابَ مَجَالِسِ عُمَرَ وَمُشَاوَرَتِهِ كُهُولاً كَانُوا أَوْ شُبَّانًا. فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاِبْنِ أَخِيهِ يَا ابْنَ أَخِي، لَكَ وَجْهٌ عِنْدَ هَذَا الأَمِيرِ فَاسْتَأْذِنْ لِي عَلَيْهِ. قَالَ سَأَسْتَأْذِنُ لَكَ عَلَيْهِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَاسْتَأْذَنَ الْحُرُّ لِعُيَيْنَةَ فَأَذِنَ لَهُ عُمَرُ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ هِيْ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، فَوَاللَّهِ مَا تُعْطِينَا الْجَزْلَ، وَلاَ تَحْكُمُ بَيْنَنَا بِالْعَدْلِ. فَغَضِبَ عُمَرُ حَتَّى هَمَّ بِهِ، فَقَالَ لَهُ الْحُرُّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ} وَإِنَّ هَذَا مِنَ الْجَاهِلِينَ. وَاللَّهِ مَا جَاوَزَهَا عُمَرُ حِينَ تَلاَهَا عَلَيْهِ، وَكَانَ وَقَّافًا عِنْدَ كِتَابِ اللَّهِ.
Waxaa wariyey Ibn 'Abbas: 'Uyaina bin Xisni bin Xudhayfa ayaa yimid oo degay guriga wiilka adeerkiis ee Al-Xurr bin Qays, kaasoo ka mid ahaa dadkii uu Cumar u dhowaan jiray. Qurra'du (dadka xifdisan Qur'aanka) waxay ahaayeen dadka fadhiyada Cumar iyo la-taliyeyaashiisa, ha ahaadeen waayeel ama dhallinyaro. 'Uyaina wuxuu ku yiri wiilka adeerkiis,
"Adeerkeyow, waxaad ku leedahay saamayn amiirkan, ii ogolow inaan la kulmo." Al-Xurr wuxuu yiri, "Waan kuu ogolaan doonaa." Sidaas darteed, Al-Xurr wuxuu u codsaday ogolaansho 'Uyaina, Cumarna wuu u ogolaaday. Markii 'Uyaina soo galay, wuxuu yiri, "War ina Khaddaab! Wallaahi, nama siiso risiq nagu filan, noogumana garsoorto si caddaalad ah." Cumar aad buu u carooday wuxuuna damcay inuu wax yeelo, balse Al-Xurr baa yiri, "Amiirka Mu'miniinta! Allah wuxuu ku yiri Nabigiisa ﷺ: {Qaado cafiska, far wanaagga, kana jeeso jaahiliinta} ninkanna wuxuu ka mid yahay jaahiliinta." Wallaahi, Cumar kama uusan gudbin aayaddaas markii Al-Xurr ku akhriyey horteeda; wuxuu ahaa mid si adag u istaaga amarrada Kitaabka Allah.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuu xakamaystay xanaaqiisa markii lagu xusuusiyey amarka Alle ee cafiska.
Cuwayna ibn Xisn ayaa booqday Cumar, wuxuuna dhaliilay deeqihiisa iyo sida uu caddaaladda u maamulo. Al-Xurr ayaa Cumar xusuusiyey Qur’aan 7:199, markaasuu Cumar ku dhaqmay xuduudaha Kitaabka Alle.
Dad aqoon u lahaa Qur’aanka oo Cumar talo siin jiray.
Hoggaamiyaha mu’miniinta; waa magac loo yaqaan khaliifka.
Aqbal waxa wanaagsan ee dadku si fudud u sameeyaan, ula macaamilna cafis iyo dulqaad.
Culimadu waxay qisadan ka fahmeen in hoggaamiyayaashu aqbalaan talada iyo sixitaanka Qur’aanka, xataa marka ay xanaaqsan yihiin. Aayaddu waxay baraysaa in si cafis leh looga jawaabo dhaqanka jaahilnimada ama qallafsanaanta leh, iyadoo aan wanaagga laga tegin. Cumar wuxuu muujinayaa in awooddu weli hoos timaaddo waxyiga Alle.
- Markaad xanaaqdo, marka hore yara hakad oo xusuuso tilmaanta Qur’aanka ka hor intaadan jawaabin.
- Qofka ugu sheeg dulmiga isaga oo aan aflagaaddo ama hanjabaad adeegsan.
- U furnow talo daacad ah, xataa marka ay timaaddo waqti kugu adag.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.