Sahih al-Bukhari, xadiiska 4992
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Urwa ibn az‑Zubayr
- 1Sa'id ibn Ufayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariسَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٌ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدٍ الْقَارِيَّ، حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا، سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ. قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقُلْتُ كَذَبْتَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَقْرَأَنِيهَا عَلَى غَيْرِ مَا قَرَأْتَ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ أَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ بِسُورَةِ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْسِلْهُ اقْرَأْ يَا هِشَامُ ". فَقَرَأَ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ ". ثُمَّ قَالَ " اقْرَأْ يَا عُمَرُ ". فَقَرَأْتُ الْقِرَاءَةَ الَّتِي أَقْرَأَنِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ، إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ".
Waxaa nooga warramay Saciid bin Cufayr, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Al-Layth, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Cuqayl, oo ka weriyey Ibn Shihaab, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Curwah bin Az-Zubayr, in Al-Miswar bin Makhramah iyo Cabdiraxmaan bin Cabdil-Qaari ay u sheegeen inay maqleen Cumar bin Al-Khadhaab oo leh: Waxaan maqlay Hishaam bin Xakiim oo akhrinaya Suuratul-Furqaan intii uu noolaa Rasuulka Allah ﷺ. Waan dhageystay akhriskiisa, waxaanan ogaaday inuu ku akhrinayo xuruuf badan oo uusan Rasuulka Allah ﷺ i barin. Waxaan sigtay inaan ku boodo isagoo tukanaya, laakiin waan is celiyey ilaa uu salaanta bixiyo. Markaas baan qabtay maradiisa sare oo aan ku iri: 'Yaa ku baray Suuraddan aan kaa maqlay adigoo akhrinaya?' Wuxuu yiri: 'Rasuulka Allah ﷺ baa i baray.' Waxaan iri: 'Been baad sheegtay! Rasuulka Allah ﷺ wuxuu i baray wax ka duwan waxaad akhrinaysid.' Markaasaan jiiday oo u geeyey Rasuulka Allah ﷺ, waxaanan iri: 'Waxaan maqlay ninkan oo akhrinaya Suuratul-Furqaan qaab aadan i barin!' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Iska sii daa. Akhri, Hishaamow.' Markaasuu akhriyey qaabkii aan ka maqlay. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Sidaas baa loo soo dejiyey.' Kadib wuxuu yiri: 'Akhri, Cumarrow.' Markaasaan akhriyey qaabkii uu i baray. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Sidaasna waa loo soo dejiyey. Qur'aankan waxaa lagu soo dejiyey toddoba xaraf, marka akhriya wixii idiin fudud.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qur’aanku wuxuu leeyahay qaabab akhris oo waxyi ah; raac wixii Nebigu ﷺ baray.
Cumar wuxuu maqlay Hishaam ibn Xakiim oo akhrinaya suuradda al-Furqaan qaab aanu Cumar Nebiga ﷺ ka baran. Wuxuu Hishaam u geeyey Nebiga ﷺ, kaas oo xaqiijiyey labada akhris.
Waa jamaca harf. Werintan dhexdeeda waxay tilmaamaysaa toddobada qaab ee akhris ee waxyiga lagu soo dejiyey; culimadu si ballaadhan ayay uga hadleen macnaheeda saxda ah.
Salaanta nabadeed ee lagu soo afjaro salaadda.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in akhrisyada la oggol yahay ay yihiin kuwo waxyi ah oo Nebigu ﷺ xaqiijiyey, muslimiintuna ay ku akhriyaan qaababkaas la xaqiijiyey. Hadalka toddobada ahruf macnihiisu ma aha in qofku iskii u beddeli karo erayada ama akhrisyada. Culimadu siyaabo kala duwan ayay uga hadlaan xidhiidhka toddobada ahruf iyo qiraa’aatka caanka ah. Dhacdadu waxay kaloo baraysaa in marka khilaaf diini ahi yimaaddo marka hore caddayn la raadiyo, xukunkiisana Nebiga ﷺ loo celiyo; Cumar wuxuu u dhaqmay isagoo Qur’aanka u danaynaya, dabadeedna Nebigu ﷺ wuxuu faray inuu Hishaam sii daayo.
- Qofna markiiba ha ku eedayn inuu khaldan yahay haddii akhriskiisu ka duwan yahay; la tasho aqoon lagu kalsoon yahay oo raadso caddayn.
- Akhriska Qur’aanka ka baro macallimiin aqoon leh, kuna dhegganow qiraa’aat la aqoonsan yahay oo la soo weriyey.
- Khilaafka si deggan ula tacaal, arrintana u daa khubaradu inay qiimeeyaan.
Xadiiskani wuxuu la jaanqaadayaa xaqiijinta ah in la oggol yahay qaababka kala duwan ee akhriska ee Nebigu ﷺ baray.
Sahih al-Bukhari · #4981 (Sahih)Werintu waxay ka hadlaysaa sida Qur’aanka loogu fududeeyey ummadda; xadiiskani fududayntaas wuxuu ku xidhayaa qaabab akhris oo badan oo waxyi ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.