Sahih al-Bukhari, xadiiska 5140
Waxaa weriyey Aisha bint Abi Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha bint Abi Bakr
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،. وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَ لَهَا يَا أُمَّتَاهْ {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} إِلَى {مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ} قَالَتْ عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ مِنْ صَدَاقِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ. إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ عَائِشَةُ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} إِلَى {وَتَرْغَبُونَ} فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ فِي هَذِهِ الآيَةِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ مَالٍ وَجَمَالٍ، رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا وَالصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبًا عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ، تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ ـ قَالَتْ ـ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا، فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى مِنَ الصَّدَاقِ.
Waxaa nooga warramay Abuu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey Az-Zuhri. Al-Laythna wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Cuqayl, oo ka weriyey Ibn Shihaab, waxaa ii warramay Curwah bin Az-Zubayr inuu weydiiyey Caa’ishah — raḍiya Allāhu canhaa — wuxuuna ku yiri:
“Hooyadayow! {Haddaad ka cabsataan inaydnaan u caddaalad falin gabdhaha agoonta ah} ilaa {wixii ay gacmihiinnagu hanayaan}?” Caa’ishah waxay tiri: “Wiilka walaashaydow! Gabadhan agoonta ah ee ku jirta gacanta mas’uulkeeda, kaasoo ka helay quruxdeeda iyo maalkeeda, balse doonaya inuu ka nusqaamiyo meherkeeda, sidaas darteed waa laga reebay inay guursadaan ilaa ay u caddaalad falaan oo ay siiyaan meherka buuxa, waxaana lagu amray inay guursadaan dumar kale.” Caa’ishah waxay intaa ku dartay: “Dadku waxay fatwo weydiisteen Rasûlullah ﷺ intaa kadib, markaasaa Allaah soo dejiyey: {Waxay kaa fatwo weydiinayaan dumarka...} ilaa {waad ka heshaan}. Allaah, oo Cisada iyo Weynaanta leh, wuxuu aayaddan ku caddeeyey in hadday gabadha agoonta ahi leedahay maal iyo qurux, la doonayo guurkeeda iyo nasabkeeda iyo meherkeeda; haddiise laga doorbido xagga yaraanta maalka iyo quruxda, way ka tegi jireen oo dumar kale guursan jireen. Waxay tiri: Sida ay uga tegi jireen markaanay ka helin, uma bannaana inay guursadaan markay ka helaan, ilaa ay u caddaalad falaan oo ay siiyaan xaqeeda ugu buuxa ee meherka.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mas’uulku wuxuu guursan karaa gabadh agoon ah oo keliya haddii uu siiyo meherkeeda oo dhan.
Caa’isha waxay sharraxaysaa sababta loo soo dejiyay iyo macnaha Qur’aanka 4:3, waxayna sidoo kale tixraacaysaa soo dejinta Qur’aanka 4:127, oo ka hadlaya mas’uuliyiinta u hanqal taagaya gabdhaha agoonta ah sababo la xidhiidha maalkooda ama nasabkooda, balse doonaya inay meherkooda dhimaan.
Gabar aabbaheed dhintay ka hor intaanay qaan-gaarin.
Qof u xilsaaran daryeelka iyo ilaalinta danaha agoonta.
Hantida guurka ee xaaska xaqa u leedahay.
Culimada tafsiirka ee hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay ka fahmeen sharraxaadda Caa’isha in mas’uulku aanu ka faa’iidaysan karin awoodda xilkiisa isagoo guursanaya gabadh agoon ah oo meherkeeda dhimaya. Waajibka caddaaladda iyo bixinta meherkeeda oo dhan waxay ilaalinayaan xaqa ay u leedahay hantideeda; haddii mas’uulku aanu taas xaqiijin karin, waa inaanu guursan. Mad-habyada fiqigu way ku kala duwan yihiin faahfaahinta awoodda mas’uulka ee samaynta guurka, balse waxay isku raacsan yihiin in haweenaydu xaq u leedahay meherkeeda, dulmiguna xaaraan yahay.
- Mas’uulku waa inuu go’aan kasta oo guur ah ka hormariyaa danta iyo xuquuqda gabadha agoonta ah.
- Si cad uga wada hadla oo u qeexa meherka; marnaba ha u adeegsan maalka, quruxda ama ku-tiirsanaanta si aad xaqeeda u yarayso.
- Haddii aad ka shakisan tahay heshiiska guurka, talo ka raadso khabiir ilaaliya xuquuqda labada dhinac.
Xadiiskan kale ee Caa’isha laga weriyey wuxuu isaguna sharraxayaa aayadaha gabdhaha agoonta ah iyo waajibka caddaaladda ee guurka.
Sahih al-Bukhari · #5138 (Sahih)Xadiiskani sidoo kale wuxuu ka hadlayaa arrimaha guurka, wuxuuna caddeynayaa sida loo ilaaliyo xuquuqda haweenka marka la guursanayo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.