Sahih al-Bukhari, xadiiska 525
Waxaa weriyey Hudhaifa ibn al-Yaman. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Musaddadwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُسَدَّدٌ
- 2Yahyaيَحْيَى
- 3Al‑A'mashالأَعْمَشِ
- 4Shaqiqشَقِيقٌ
- 5Hudhayfaحُذَيْفَةَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ قُلْتُ أَنَا، كَمَا قَالَهُ. قَالَ إِنَّكَ عَلَيْهِ ـ أَوْ عَلَيْهَا ـ لَجَرِيءٌ. قُلْتُ " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّوْمُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ وَالنَّهْىُ ". قَالَ لَيْسَ هَذَا أُرِيدُ، وَلَكِنِ الْفِتْنَةُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَا يَمُوجُ الْبَحْرُ. قَالَ لَيْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا بَأْسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ أَيُكْسَرُ أَمْ يُفْتَحُ قَالَ يُكْسَرُ. قَالَ إِذًا لاَ يُغْلَقَ أَبَدًا. قُلْنَا أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ الْغَدِ اللَّيْلَةَ، إِنِّي حَدَّثْتُهُ بِحَدِيثٍ لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَ حُذَيْفَةَ، فَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ الْبَابُ عُمَرُ.
Waxaa ka warramay Shaqiq inuu maqlay Xudhayfa oo leh:
"Maalin baan la fadhiyey Cumar, wuxuuna yidhi: 'Midkiin ma xusuustaa hadalkii Rasuulka Allah ﷺ ee ku saabsanaa fitnada?' Waxaan idhi: 'Anigu waan u xusuustaa siduu Nabigu ﷺ u yidhi.' Cumar baa yidhi: 'Shaki la'aan waad geesi tahay.' Waxaan idhi: 'Fitnada qofka ka haysata xaaskiisa, maal kiisa, carruurtiisa iyo deriskiisa waxaa dambiga ka tirtira salaadda, soonka, sadaqada, iyo amarka wanaagga iyo reebista xumaanta.' Cumar baa yidhi: 'Taas uma jeedo, ee waxaan ka wadaa fitnada u mowjada sida badda oo kale.' Waxaan idhi: 'Amiirka Mu'miniintaay! Kama baqaysid fitnadaas maxaa yeelay waxaa idinka dhexeeya albaab xidhan.' Cumar baa weydiiyey: 'Albaabkaas ma la jebin doonaa mise waa la furi doonaa?' Waxaan ugu jawaabay: 'Waa la jebin doonaa.' Cumar baa yidhi: 'Markaa weligiis dib looma xidhi doono.' Waxaa la i weydiiyey in Cumar yaqaannay albaabkaas. Waxaan ku jawaabay inuu u yaqaannay sida uu u ogyahay in habeenku ka horreeyo berri subax. Waxaan u sheegay xadiis aan lahayn wax qalad ah." Weriye hoose wuxuu ku daray inay u direen Masruq si uu Xudhayfa uga soo wareysto albaabka. Xudhayfa wuxuu yidhi: 'Albaabku wuxuu ahaa Cumar laftiisa.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuxuu ahaa albaabkii ka celinayay fitnadii weynayd intii uu noolaa.
Imtixaan ama qalalaase tijaabiya iimaanka, hab-dhaqanka ama bulshada.
Tusaale muujinaya qalalaase baaxad leh oo sii fidaya.
Xannibaaddii qalalaasaha weyn ayaa ku dhammaatay jab xoog leh.
Culimadii hore waxay sharxeen in albaabka xidhani uu ahaa Cumar laftiisa: intii uu noolaa, fitnadii weynayd waa la celinayay. Geeridiisu waxay furtay xannibaaddaas, dabadeedna qalalaasuhu kuma noqon xaaladdii hore. Qaybta ka hadlaysa imtixaannada qoyska, hantida, carruurta iyo deriska waxay baraysaa in gefafka maalinlaha ah lagu tirtiro salaadda, soonka, sadaqada, wanaagga oo la faro iyo xumaanta oo laga reebo. Tani waa sharraxaad ku saabsan fadliga camallada, mana aha xeer fiqhi oo gaar ah oo ku saabsan kala duwanaanshaha afarta mad-habood.
- Ku dadaal salaadda, soonka iyo sadaqada marka welwelka maalinlaha ahi iimaankaaga tijaabiyo.
- Ka qayb qaado dhisidda bulsho caafimaad qabta adigoo wanaagga dhiirrigelinaya, dhaqanka waxyeelladana si taxaddar leh uga hortagaya.
- Si dhab ah u qaado qalalaasaha bulshada, oo raadso werinno la isku halayn karo oo sax ah ka hor intaadan ka hadlin.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.